దివ్యమైన, శాశ్వతమైన స్థలంలో, శివునిపై ధ్యానం చేయాలని ఉపదేశించబడింది. ఆ శివుడు పరిపూర్ణమైన, నిరంతరమైన బ్రహ్మము; స్వచ్ఛమైన, విభాగాలేని, అత్యంత శాంతమైన, జ్ఞాన స్వరూపుడు. ఆయనకు లక్షణాలు లేవు, వర్ణన చేయలేనివాడు, సూక్ష్మమైనదానికంటే మరింత సూక్ష్ముడు, మంగళకరుడు, ఆధారములేని, ఊహించలేని, ఆదిలోనూ అంతంలోనూ లేని వాడు. ఆయనే మోక్షము, నిర్వాణం, అత్యున్నతమైన, అపరిమితమైన మంగళం; అమరుడు, నశించని బ్రహ్మము, అద్భుతమైన, punarjanma లేని వాడు. ఆయన అనిర్వచనీయమైన ఆనందం, మహానందం, యోగానందం; బాధలేని, స్వీకరణ-నిరాకరణలకు అతీతమైన, సూక్ష్మమైనదానికంటే మరింత సూక్ష్ముడు, శివుడు. ఈ శివుడు జ్ఞాన స్వరూపుడు, స్వయంగా తెలిసినవాడు, కానీ తెలుసుకోలేనివాడు; senses కు అందని, రూపరహితుడు, పరమసత్యము, అత్యున్నతమైనదానికంటే ఇంకా అధికుడు. అన్ని పరిమితులకు అతీతుడు, ధ్యానం, విచారణ ద్వారా పొందదగినవాడు; ద్వంద్వ రహితుడు, చీకటి దాటి స్థిరంగా ఉన్న పరమాత్మ. ఇలా, మహాదేవుని మనస్సులో లేదా హృదయ కమలంలో ధ్యానం చేయాలి; లేదా నాభి వద్ద సదాశివుని ధ్యానం చేయాలి; సమస్త దేవతల సారమైన, వ్యాప్తి కలిగిన ప్రభువును ధ్యానించాలి. శరీరంలో, శివుని — స్వచ్ఛ జ్ఞాన స్వరూపుడైన, వ్యాప్తి కలిగిన ప్రభువును — కన్యాసా మార్గంలో లేదా ఉపరితల మార్గంలో శంకరునిపై ధ్యానం చేయాలి. క్రమంగా, కన్యాసా మార్గం, మధ్యమార్గం, లేదా అత్యున్నత మార్గం ద్వారా, జ్ఞానులు కుంభకాన్ని అభ్యసించాలి. హృదయము లేదా నాభిలో స్థిరమై, శ్వాసప్రశ్వాసాన్ని వదిలి, ముప్పై రెండు సార్లు శ్వాసను వెలుపలికి పంపి, కుంభకాన్ని అభ్యసించాలి. శరీరంలో, సమానమైన, ప్రత్యక్షమైన శమాధిలో స్థిరమై, శివుని ధ్యానం చేయాలి; ఏ సారం అక్కడ ఉత్పన్నమవుతుందో, దానిని పొందాలి. ఈ సమానమైన, ప్రత్యక్షమైన శమాధిలో స్థిరమై, బ్రహ్మానందాన్ని తెలుసుకుంటారు; ఏకాగ్రతం పదకొండు మానాలు, ధ్యానం పదకొండు ఏకాగ్రతలు. పదకొండు దశల వరకు ధ్యానం శమాధి అని పిలుస్తారు; లేదా, బ్రాహ్మణులారా, జ్ఞానులకు, స్నేహంతో కూడా అది కలుగుతుంది. లేదా, ప్రయత్నంతో, రెండూ సమానంగా పొందుతారు — whether ఎక్కువ కాలం తర్వాతా, లేదా త్వరగా — ఆ అభ్యాసంలో ఉండేవారికి యోగంలో అడ్డంకులు మళ్లీ వస్తాయి. ఆ అడ్డంకులు పునఃపునః అభ్యాసంతో, గురుపట్ల భక్తితో నశిస్తాయి. మొదట, అలసత్వం వస్తుంది; తర్వాత, వ్యాధి బాధిస్తుంది; నిర్లక్ష్యం, సందేహం, మనస్సు స్థిరత లేమి. విశ్వాసం లేమి, గ్రహించలేకపోవడం, అయోమయం, మూడు విధాలుగా బాధలు; నిరుత్సాహం, అనర్హత, అర్హత. యోగానికి అడ్డంకులు పదివిధాలుగా వస్తాయి: అలసత్వం, క్రియాహీనత, శరీర-మనస్సు భారంగా ఉండడం. శరీర తత్త్వాల అసమతుల్యత వల్ల వచ్చే వ్యాధులు, కర్మల వల్ల, లోపాల వల్ల; నిర్లక్ష్యం అంటే శమాధి సాధన మార్గాన్ని ధ్యానించకపోవడం. ఈ జ్ఞానం, రెండు విధాల తాకినప్పుడు, స్థలంపై సందేహంగా మారుతుంది; మనస్సు స్థిరత లేనిదే యోగులకు స్థిరత లేనివారు అవుతారు. స్థితిని పొందిన తర్వాత కూడా, మనస్సు బంధనం వల్ల విశ్వాసం లేమి, అభ్యాసంలో స్థిరత లేనిది. మనస్సు గురుపై, జ్ఞానంపై, ఆచరణపై, లేదా శివునిపై స్థిరమైతే, తప్పు గ్రహించడం అనేది తప్పుడు జ్ఞానం. స్వీయతను స్వీయత కానిదానిలో గ్రహించడం, అవిధ్య వల్ల, అంతర్గత బాధగా చెప్పబడుతుంది; అలాగే, బాహ్య కారణాల వల్ల బాధ. దైవ కారణాల వల్ల బాధ మూడవదిగా చెప్పబడుతుంది; ఇవన్నీ స్వభావికంగా వస్తాయి; మనస్సు కలత, కోరిక అడ్డంకితో కలుగుతుంది. నిరుత్సాహాన్ని పరమవైరాగ్యంతో నియంత్రించాలి; చీకటి, రజస్వభావంతో తాకిన నిరుత్సాహం దుర్మనస్ అని పిలుస్తారు. నిరుత్సాహం మనస్సులో కలిగితే, దుర్మనస్ అని పిలుస్తారు; తగినదానిని తగనిదానిని తేడా లేకుండా బలవంతంగా స్వీకరించడం. వివిధ వస్తువుల కోసం అలికడుపు అనేది అడ్డంకిగా చెప్పబడుతుంది; ఇవే యోగులకు యోగంలో అడ్డంకులు. అత్యంత ఉత్సాహం కలిగినవారికి ఇవి నిశ్చయంగా నశిస్తాయి; అడ్డంకులు నశించిన తర్వాత, యోగి ముందుకు సాగుతాడు. బాధలు కలుగుతాయి, ఇవన్నీ అపూర్ణతకు సూచనలు; మొదటి సిద్ధి అనుభూతి, రెండవది శ్రవణం. మూడవది, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, సమాచారం; నాలుగవది దర్శనం; ఐదవది రుచి, ఆరవది స్పర్శ. అతి స్వల్పమైన అతి శక్తులను కూడా వదిలినందున, సద్గురువు సాధన ఫలితాలు — అనుభూతి, అనుభూతి ఉత్పత్తి, అనుభూతి స్థితి. వివేకం బుద్ధి అని పిలుస్తారు; తెలిసినదానిని తెలుసుకునే బుద్ధి, whether సూక్ష్మమైన, దాచిన, గత, దూర, భవిష్యత్ విషయాలైనా. జ్ఞానం ఎక్కడైనా, ఎప్పుడైనా, అనుభూతితో పాటు వస్తుంది; అన్ని పదాలను వినడం ద్వారా యోగి అవి సులభంగా అర్థం చేసుకుంటాడు. చిన్న, పొడవైన, dragged sounds వంటి సూక్ష్మమైన తేడాలను కూడా వినడం ద్వారా, రహస్యమైన వాటిని కూడా, స్పర్శను పొందుతారు; ఇది గ్రహణం. దివ్య రూపాలను చూడడం ద్వారా, effortless vision కలుగుతుంది; దివ్య రుచిని గ్రహించడం ద్వారా, effortless ఆనందం. ఇలాగే, బుద్ధి గ్రహణం ద్వారా, యోగులు దివ్య సుగంధాల సారాన్ని గ్రహిస్తారు, బ్రహ్మలోకానికి వరకూ అన్ని లోకాలలో. ఈ లోకంలో, శరీరంలో, అడ్డంకుల వల్ల ఉత్పన్నమయ్యే అరవై నాలుగు గుణాలు సమానంగా ఉంటాయి; ఇవి కలిసినవిగా ఉంటాయి. అడ్డంకుల వల్ల కలిగినదాన్ని ఎప్పుడూ త్యజించాలి: రాక్షస నగరాల్లో కనిపించే దైవీ, భౌతిక, జల సంబంధమైనవి. యక్ష లోకంలో అగ్ని ప్రధానంగా ఉంటుంది; గంధర్వ లోకంలో వాయువు; ఇంద్ర లోకంలో ఆకాశం; సోమ లోకంలో మనస్సు. ప్రజాపతి లోకంలో అహంకారం ఉంటుంది; బ్రహ్మ లోకంలో పరమ జ్ఞానం; మొదటిలో ఎనిమిది రూపాలు, రెండవలో పదహారు రూపాలు ఉంటాయి.