ఈ సృష్టి, అసృష్టి రెండూ కొంతవరకు ఈ బ్రహ్మాండంలోనే ఉన్నాయి. సృష్టి సమయంలో నేను వివరించిన ప్రతీదీ, ద్విజాత్మా, అంతే ఉంది. ఈ కాలాన్ని పరమపురుషుని దినంగా తెలుసుకోవాలి; ఆయన రాత్రి కూడా అంతే పరిమాణంలో, సంపూర్ణంగా ఉంటుంది. హస్తాలు లేని సృష్టి, మరియు రాత్రి — ఇవే లయంగా పిలవబడతాయి. కానీ హస్తాలు లేని ఆ పరమపురుషునికి రాత్రి, లయ అనే భావాలు లేవు; ఇది బాగా గుర్తించాలి. ఇంద్రియాలు, వాటి విషయాలు, ఐదు మహాభూతాల గురించి ప్రపంచాల ప్రయోజనార్థం ఉపమానంగా వివరణ ఇచ్చారు. అందుకే, బుద్ధి, దేవతలతో సహా అన్ని జీవులు, హస్తాలు లేకుండా, పరమజ్ఞానుడు అయిన పరమపురుషునిలో స్థిరంగా ఉంటాయి. సృష్టి ముగిసిన రాత్రి అంతంలో, ఈ జీవులు, తమ స్వభావంలోనే నిలిచి, ప్రాకట్యమూ, దాని పరిణామాలూ ఉపసంహరించబడినప్పుడు లయమవుతాయి. ప్రధాన, పురుషులు — ఈ రెండూ తమ స్వభావంలోనే కలిసివుంటాయి; అంధకారం, సత్త్వం, రజస్సు అనే గుణాలతో సమానంగా స్థిరంగా ఉంటాయి. ఈ రెండూ పరస్పరంగా మిళితమై, గుణాలు సమంగా ఉన్నప్పుడు కలిసిపోతాయి; గుణాలలో అసమానత వచ్చినప్పుడు సృష్టి ప్రారంభమవుతుంది. ఎలా నువ్వులు లో నూనె, పాలు లో నెయ్యి ఉంటాయో, అలాగే లోకంలో సత్త్వం, అంధకారం, రజస్సు అనుసరించి సృష్టి జరుగుతుంది. రాత్రి అంతా మహేశ్వరీని పూజించిన తరువాత, పరమమైన, మహేశ్వరీ, యోగ్యుని నోటినుంచి ప్రకృతిలో జన్మిస్తుంది. పరమపురుషుడు, పరమయోగంతో, ప్రధాన, పురుషులను కదిలించి, వాటిలో ప్రవేశించి, మహేశ్వరుడిగా అవతరిస్తాడు. ఆ మహేశ్వరుని నుండే, లోకాధిపతి, మూడు దేవతలు — శాశ్వతమైనవి, పరమమైనవి, రహస్యమైనవి, సమస్త జీవరాశిని అవధారించే స్వరూపాలు — జన్మిస్తారు. ఈ మూడు దేవతలు మూడు గుణాలే, మూడు లోకాలే, మూడు అగ్నులే. వీరు పరస్పర ఆధారంగా, పరస్పర సేవగా, పరస్పర సంబంధంగా, పరస్పర పోషణగా ఉంటారు. వీరు ఎప్పుడూ విడిపోకుండా, పరస్పరంగా జతగా, పరస్పరాన్ని విడిచిపెట్టకుండా ఉంటారు. పరమపురుషుడు అత్యున్నత దేవుడు; విష్ణువు మహత్తరమైనవాడు; బ్రహ్మా, రజస్సుతో కూడినవాడు, సృష్టి ప్రారంభంలో కార్యనిర్వహణ చేస్తాడు. ఆ పరమాత్మనే పురుషునిగా పిలవబడతాడు; ప్రకృతిని పరమంగా గుర్తించాలి. ప్రకృతి మహేశ్వరుని ఆధీనంలో, ఆయన కదిలించినప్పుడు మాత్రమే కార్యం చేస్తుంది; మహేశ్వరుడు ఆమెలో ప్రవేశించి, చాలా కాలం ఉంటాడు; ఆమె సౌభాగ్యానికి స్థానం అవుతుంది. ప్రధాన గుణాలలో అసమానత వచ్చినప్పుడు, సృష్టి కాలం ప్రారంభమవుతుంది; ఇశ్వరుని ఆధీనంలోకి రాక ముందు, అది సత్త్వ-అసత్త్వ స్వభావంలో ఉంటుంది. కారణ-కార్యాలలో నిపుణుడైన రుద్రుడు మొదట ప్రాకటించాడు; అతని ప్రకాశం, జ్ఞానం అపూర్వమైనవి; అతను అవ్యక్తమైనా, వెలుగును ప్రసారించేవాడు. శరీరాన్ని కలిగి ఉన్నవాడు మొదట; అతడే పురుషుడు. అతనిలోనుంచి, చతుర్ముఖుడు, బ్రహ్మా, జీవరాశి అధిపతి జన్మిస్తాడు. కారణ-కార్యాలలో సంపూర్ణత కలిగిన ఈ బ్రహ్మా, మహాదేవుడు మూడు రూపాల్లో స్థిరంగా ఉంటాడు. అపూర్వమైన జ్ఞానం, అధికారం, ధర్మం, విరక్తి — వీరు సమానంగా కలిగి ఉంటారు. అవ్యక్తం నుండి, వారి మనస్సు ద్వారా, కావలసినది ప్రాకటించబడుతుంది; మూడు గుణాల mastery వల్ల, పరస్పర ఆధారత వల్ల. చతుర్ముఖుడు బ్రహ్మా సృష్టికర్తగా ప్రసిద్ధి; కాలంగా అంతమిచ్చేవాడు; సహస్రశిరస్సు పురుషుడు, స్వయంభూ, మూడు స్థితుల్లో ఉంటాడు. బ్రహ్మా లోకాలను సృష్టిస్తాడు; కాలంగా ఉపసంహరించుకుంటాడు; పురుషునిగా నిర్లిప్తంగా ఉంటాడు — ఇవే ఆయన మూడు స్థితులు. బ్రహ్మా కమలంలో జన్మించినవాడిగా, రుద్రుడు కాలాగ్నిగా, పురుషుడు కమలనయనుడుగా, పరమాత్మ స్వరూపంగా ఉంటాడు. ఒకరుగా, ఇద్దరుగా, మూడుగా, మళ్లీ అనేక రూపాలుగా, మహేశ్వరుడు శరీరాలను సృష్టించి, పరిణామం చేస్తాడు. వివిధ రూపాలు, కార్యాలు, ఆకారాలు, నామాలతో, తన లీల ద్వారా, మహేశ్వరుడు శరీరాలను సృష్టించి, మారుస్తాడు. ప్రపంచంలో మూడు రూపాల్లో ఉన్నందున, ఆయనను మూడుగుణంగా పిలుస్తారు; నలుగుగా విభజించబడినందున, నలుగురూపాలుగా పిలుస్తారు. ఆయన పొందేది, తీసుకునేది, అనుభవించే విషయాలు, స్థిరమైన స్థితి — అందుకే ఆయనను ఆత్మగా పిలుస్తారు. అతను సర్వవ్యాపిగా ఉండి దర్శనశీలిగా పిలవబడతాడు; శరీరధారిగా, ఆ లోకానికి అధిపతిగా ఉంటాడు; సమస్తానికి అధిపతిగా, విష్ణువు, అన్నింటిలో ప్రవేశిస్తాడు. దివ్యగుణాలతో ఉన్నందున భగవాన్తుడు; శుద్ధుడు, శివుడు; అత్యున్నతుడు, పరముడు; రక్షకుడు, ఓం అని పిలవబడతాడు. సర్వజ్ఞానంతో సర్వజ్ఞుడు; సర్వవ్యాపిగా, సర్వంగా; మూడు రూపాల్లో విభజించి, మూడు లోకాలను నడిపిస్తాడు. తానే సృష్టి, లయ, రక్షణను మూడు రూపాల్లో చేస్తాడు; మొదటివాడు కాబట్టి ఆదిదేవుడు; అజన్మా అని పిలవబడతాడు. అన్ని జీవరాశులను రక్షించేవాడు కాబట్టి, ఆయనను జీవాధిపతి అంటారు; దేవతల్లో మహాదేవుడు అని పిలుస్తారు. సర్వవ్యాపిగా, దేవతలకు అధినేతగా, ఈశ్వరుడు; విశాలంగా, బ్రహ్మా; భూతంగా, భూతనాధుడు. క్షేత్రజ్ఞుడు — క్షేత్రజ్ఞానంతో; ఒకటిగా, ఏకంగా; నగరంలో (శరీరంలో) ఉండి, పురుషునిగా. ఆదిగా, అందరికంటే ముందు, స్వయంభువుగా; పూజించదగినవాడు, యజ్ఞంగా; దర్శనశీలి, మహాదర్శనంగా. చలనం వల్ల, పాదక్రాంతుడు; రక్షణ వల్ల, రక్షకుడు; ఆదిత్యుడు, కపిలుడు, ప్రాచీనుడు, అగ్నిగా పిలవబడతాడు. ఇలా, పరమపురుషుని, ఆయన సృష్టి, రూపాలు, గుణాలు, కార్యాలు, నామాలు, ప్రపంచంలో ఆయన స్థితి గురించి శ్రద్ధతో తెలుసుకోవాలి.