లిఙ్గపురాణమ్

పరమౌన్నత్యంతో కూడిన మహారాజర్షి క్రోష్టువు వంశాన్ని ఇప్పుడు వినుము. ఈ క్రోష్టువు వంశంలోనే వృష్ణికులలో అగ్రగణ్యుడు అయిన శ్రీహరి విష్ణువే జన్మించాడు. క్రోష్టువుకు ఒకే ఒక కుమారుడు, ప్రతాపశాలి వృజినీవాన్ జన్మించాడు. వృజినీవాన్ కుమారుడు స్వాతి, స్వాతికి కుమారుడిగా కుశాంకు జన్మించాడు. మహాబలశాలి కుశాంకు సంతానం కోసం అనేక మహాయజ్ఞాలు నిర్వహించి, విరాళాలు ఇచ్చి, తన వంశాన్ని విస్తరించాడు. ఆయనకు కుమారుడిగా చిత్రరథుడు జన్మించాడు. చిత్తశుద్ధితో యజ్ఞాలు చేసి, ధైర్యవంతుడైన చిత్రరథుడు కూడా దానధర్మాల్లో ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఈ వంశంలోనే శశబిందువు జన్మించాడు. శశబిందువు మహావ్రతధారి, పరాక్రమశాలి, అనేక సంతానాన్ని కలిగి, సమస్త భూలోకాన్ని పాలించిన చక్రవర్తి. శశబిందువు కుమారులు లక్షమంది. వారిలో అనంతకుడు అగ్రగణ్యుడు, అతని కీర్తి అపరిమితమైనది. అనంతకుని కుమారుడు యజ్ఞుడు, యజ్ఞునికి ధృతిఅను కుమారుడు, ధృతికి ఉశనసు జన్మించాడు. ధర్మపరుడు అయిన ఉశనసు నూరడుగు అశ్వమేధ యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. అతని కుమారుడు సితేషు అనే రాజు. సితేషుకు మరుతుడు కుమారునిగా జన్మించాడు. వంశాన్ని అభివృద్ధి చేసిన మరుతునికి కంబలబర్హి అనే పరాక్రమశాలి కుమారుడు. కంబలబర్హికి పండితుడైన రుక్మకవచుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు. రుక్మకవచుడు యుద్ధంలో కవచధారులను సంహరించి, తన విల్లు నుండి గాఢమైన బాణాలతో మహాకీర్తిని సంపాదించాడు. అశ్వమేధయాగంలో భూమిని బ్రాహ్మణులకు దానం చేశాడు. రుక్మకవచునికి పరావృతుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు. పరావృతుడు శత్రు వీర సంహారకుడు, అతనికి ఐదుగురు కుమారులు—రుక్మేశు, పృథురుక్మ, జ్యమఘ, పరిఘ, హరి. పరావృతుడు పరిఘ, హరిలను విదేహ దేశానికి అప్పగించాడు. రుక్మేశు రాజయ్యాడు, పృథురుక్మ అతనికి తోడుగా ఉన్నాడు. కానీ జ్యమఘుని వారు రాజ్యం నుండి పంపించగా, అతను అశ్రమంలో నివసించాడు. అడవిలో శాంతంగా బ్రాహ్మణుల ఉపదేశంతో జీవించిన జ్యమఘుడు, విల్లు ధరించి, తన భార్యతో కలసి రిక్షవత్ పర్వతానికి, నర్మదా తీరానికి వెళ్లి అక్కడ నివసించాడు. ఇతరులందరూ విడిచిపెట్టినా, అతని భార్య శైబ్య, సతీ, క్షమాశీలురాలు, గాఢమైన తపస్సుతో కుమారుణ్ణి కనింది. శైబ్యకు విదర్భుడు జన్మించాడు. రాజకుమారుడికి క్రమంగా కృత, కైశిక అనే పండితులు జన్మించారు. విదర్భుడు, విదర్భదేశానికి రాజు, అతనికి ఇద్దరు పరాక్రమశాలి కుమారులు—రోమపాదుడు, బభ్రుః, మరియు మూడవవాడైన బభ్రుః. విదర్భుని కుమారుడు సుధృతి, ధర్మపరుడు, అతనికి కౌశికుడు జన్మించాడు. కౌశికుని వంశం నుంచి చేది వంశం ప్రసిద్ధి చెందింది. విదర్భుని కుమారుడు కృతుడు, అతనికి కుంతి, కుంతికి వృత్తుడు, వృత్తికి యుద్ధంలో శక్తిమంతుడైన రణధృష్టుడు జన్మించాడు. రణధృష్టుని కుమారుడు నిధృతి, శత్రు సంహారకుడు; అతనికి దశర్హుడు కుమారుడు, యుద్ధంలో శత్రుసేనలను సంహరించాడు. దశర్హుని కుమారుడు వ్యాప్తుడు, అతనికి జిమూతుడు, జిమూతునికి వికృతి, వికృతికి భీమరథుడు జన్మించాడు. భీమరథునికి నవరథుడు కుమారుడు, ధర్మనిష్ఠుడు, దానశీలి, సత్యవంతుడు. అతనికి దృఢరథుడు కుమారుడు, శకుని అతని కుమారుడు. శకునికి కరంభుడు, కరంభునికి దేవరథుడు కుమారుడు. దేవరథుని కుమారుడు ప్రతాపశాలి దేవరతి, దేవతలకు సదృశుడైన దేవక్షత్రుడు జన్మించాడు. దేవక్షత్రునికి మధుర్ కుమారుడు, మధుర్ మధువంశాన్ని స్థాపించాడు. మధువంశం నుంచే కురు వంశం వెలిసింది. కురు వంశం నుంచి అనువు, ఆ తరువాత పురుత్వాన్ అనే మహాపురుషుడు జన్మించాడు. పురుత్వాన్, విదర్భుని కుమార్తె భద్రవతితో కలసి అంషును కనాడు. అంషు ఇక్ష్వాకువంశానికి చెందిన యువతిని పెళ్లి చేసుకుని సత్వుడు జన్మించాడు. సత్వుని కుమారుడు సాత్వతుడు, సమస్త గుణాలతో, వంశాన్ని అభివృద్ధి చేశాడు. ఇలా జ్యమఘుని వంశవృత్తాంతాన్ని వివరంగా చెప్పాను. జ్యమఘుని సంతాన కథను చదివేవాడు, వినేవాడు దీర్ఘాయుష్మంతుడవుతాడు; స్వర్గప్రాప్తి, రాజ్యప్రాప్తి, సుఖప్రాప్తి పొందుతాడు. సాత్వతుని వంశంలో సత్యవంతుడు, నాలుగు కుమారులు జన్మించారు—భజనుడు (ప్రతాపశాలి), దివ్యుడు, దేవావృద్ధుడు, నృపుడు. అందులో అంధకుడు మహాభాగ్యశాలి, వృష్ణి యదువులకు ఆనందదాయకుడు. వీరి సహజ లక్షణాల్ని వివరంగా వినుము. సృంజయ, భజనుడు, ప్రభామయుడైన భజనుని నుంచి అయుతాయుః, శతాయుః, బలవాన్, హర్షకృత్ అనే కుమారులు జన్మించారు. వీరిలో దేవావృద్ధుడు మహాతపస్సు చేసి, "నా కుమారుడు సమస్త గుణాలతో ఉండాలి" అని కోరుకున్నాడు. అతని కుమారుడు బభ్రువు, ఉత్తమ రాజు, ధర్మపరుడు, వంశశాస్త్రజ్ఞులందరికీ ప్రసిద్ధుడు. దూరంగా వినేవారికి, సమీపంలో చూసేవారికి దేవావృద్ధుని మహోన్నత గుణాల్ని వివరించబడతాయి. బభ్రువు పురుషోత్తముడు, దేవావృద్ధుడు దేవతలకు సదృశుడు. ఐదుగురు, ఆపై అరవై మంది, ఆపై ఆరు వేల ఎనిమిది మంది వంశజులు ప్రసిద్ధి చెందారు. బభ్రువు, దేవావృద్ధుని కన్నా మరెక్కువగా అమృతత్వాన్ని పొందినవారు, యజ్ఞశీలులు, దానశీలులు, ధైర్యవంతులు, బ్రాహ్మణ భక్తులు, వ్రతనిష్ఠులు. ప్రఖ్యాతి కలిగి, మహాశక్తితో, సాత్వతులలో మహారథుడై, ఆయన వంశంలో భోజులు జన్మించారు—వారు దేవతలకు సమానులు. ఇలా ఈ వంశ కథ పరమ పవిత్రంగా, మహిమాన్వితంగా సాగింది.