లిఙ్గపురాణమ్

ఒకసారి, ఆయుధాల యందు ప్రావీణ్యం కలిగిన, బలిష్టులు, వీరులు, ధర్మనిష్టులు, జ్ఞానవంతులు అయిన శూర, శూరసేన, ధృష్ట, కృష్ణ అనే మహానుభావులు ఉన్నారు. అవంతి ప్రజల అధిపతి జయధ్వజుడు రాజు కాగా, అతని కుమారుడు తాలజఙ్ఘుడు అపార బలశాలి. తాలజఙ్ఘునికి వంద మంది కుమారులు ఉండగా, వారిని తాలజఙ్ఘులు అని పిలిచేవారు. వారిలో పెద్దవాడు, మహాప్రతాపశాలి, రాజు వితిహోత్రుడు. వితిహోత్రునికి వృష మొదలైన ధర్మాత్ములు కుమారులు. వారిలో వృష వంశ పరంపరను కొనసాగించాడు, అతని కుమారుడు మధు. మధునికి వంద మంది కుమారులు ఉండగా, వారిలో వృష్ణి తన వంశాన్ని వారసత్వంగా పొందాడు. వృష్ణి సంతానాన్ని వృష్ణులు అని, మధు సంతానాన్ని మాధవులు అని పిలుస్తారు. హైహయులు కూడా యదు వంశానికి చెందినవారు కావున యాదవులు అని పిలుస్తారు. ఈ మహాత్మా హైహయుల్లో ఐదు వంశాలు ఉన్నాయి — వితిహోత్రులు, హర్యతులు, భోజులు, అవంతులు, ప్రసిద్ధి గాంచిన శూరసేనులు, మరియు తాలజఙ్ఘులు. శూర, శూరసేన, వృష, కృష్ణ, జయధ్వజ — ఈ ఐదుగురు హైహయుల్లో అగ్రగణ్యులు. శూర, శూరవీర, శూరసేనుని ప్రముఖ కుమారులు శూరసేనులు అని పిలుస్తారు; వీరి ప్రాంతాలు మహాత్ముల ప్రాంతాలు. వితిహోత్రుని ప్రసిద్ధ కుమారుడు నర్త; కృష్ణుని కుమారుడు దుర్జయ, అమిత్రకర్షణ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఇప్పుడు అతి పురుషత్వం కలిగిన రాజర్షి క్రోష్టువుని వంశాన్ని విను — ఈ వంశంలో వృష్ణి వంశానికి ప్రధానుడు అయిన విష్ణువు జన్మించాడు. క్రోష్టువునికి ఒకే కుమారుడు — ప్రసిద్ధి గాంచిన వృజినీవాన్. అతని కుమారుడు స్వాతీ, అతని కుమారుడు కుశంకు. కుశంకు, బలశాలి, సంతానం కోసం అనేక మహా యజ్ఞాలు చేసి, విరాళాలు ఇచ్చాడు. అతనికి చిత్తరథుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు; చిత్తరథుడు కూడా మహా యజ్ఞకర్త, విరాళాలు ఇచ్చే వీరుడు. ఈ వంశంలో శశబిందువు, అత్యున్నత వ్రతధారి, ప్రపంచాధిపతి, బలశాలి, ప్రతాపశాలి, అనేక సంతానాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. శశబిందువుని కుమారులు లక్ష మంది; వారిలో అనంతకుడు అగ్రగణ్యుడు, అతనికి సమానుడు లేడు. అనంతకుని కుమారుడు యజ్ఞ, యజ్ఞుని కుమారుడు ధృతి, ధృతికి కుమారుడు ఉశనసు, అతడు భూమిని పొందాడు. ఉశనసు, ధర్మనిష్టుడు, వంద అశ్వమేధ యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. అతని కుమారుడు సితేషు, రాజుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. సితేషునికి కుమారుడు మరుత, రాజర్షి, వంశాన్ని అభివృద్ధి చేశాడు. మరుతుని కుమారుడు కంబలబర్హి, వీరుడు. కంబలబర్హికి కుమారుడు రుక్మకవచ, జ్ఞానవంతుడు, యుద్ధంలో కవచధారులను సంహరించాడు. రుక్మకవచుడు తన విల్లుతో పదునైన బాణాలతో శ్రేష్ఠ ప్రతాపాన్ని పొందాడు; అశ్వమేధ యజ్ఞంలో ధర్మాత్ముడు భూమిని బ్రాహ్మణులకు దానం చేశాడు. అతనికి పరావృతుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు, శత్రు వీరులను సంహరించేవాడు. పరావృతుడు, బలశాలి, ఐదు కుమారులను పొందాడు. వారు: రుక్మేశు, పృథురుక్మ, జ్యామఘ, పరిఘ, హరి. పరిఘ, హరిని వారి తండ్రి విదేహ ప్రాంతానికి పంపాడు. రుక్మేశు రాజుగా, పృథురుక్మ అతని సహాయంగా ఉండగా, రాజు జ్యామఘను వారు త్రోసిపెట్టారు; అతను ఆశ్రమంలో నివసించాడు. అతను శాంతంగా, అరణ్యంలో బ్రాహ్మణుల ఉపదేశంతో జీవించేవాడు. అతను విల్లు తీసుకుని, మరో ప్రాంతానికి, రిక్షవత్ పర్వతానికి, నర్మదా తీరానికి, తన భార్యతో మాత్రమే వెళ్లి, అక్కడ నివసించాడు; ఇతరులు అతన్ని విడిచిపెట్టారు. జ్యామఘుని భార్య శైబ్య, పుణ్యశీలి, భర్తకు నిష్ట, తపస్సుతో కుమారుడిని పొందింది. శైబ్య, శుభలక్షణలు కలిగి, కుమారుడు విదర్భను ప్రసవించింది; రాజుని కుమార్తెకు, జ్ఞానవంతులు అయిన క్రథ, కైశికులు జన్మించారు. విదర్భ, విదర్భ రాజు, ఇద్దరు కుమారులు కలిగి, వీరులు, యుద్ధ నిపుణులు — రోమపాదుడు, మూడవ కుమారుడు బభ్రుసు, అతని స్వయంగా కుమారుడు. సుధృతి, అతని కుమారుడు, జ్ఞానవంతుడు, అతి ధర్మాత్ముడు; అతనికి కౌశికుడు జన్మించాడు, అతనివల్ల చెది వంశం ప్రసిద్ధి చెందింది. క్రథ, విదర్భుని కుమారుడు; కుంతి అతని కుమారుడు; కుంతికి వృత్తుడు; వృత్తికి రణధృష్టుడు, యుద్ధంలో బలశాలి. రణధృష్టుని కుమారుడు నిధృతికుడు, శత్రు వీరులను సంహరించేవాడు; అతని కుమారుడు దశార్హుడు, అనేక శత్రు సేనలను సంహరించినవాడు. దశార్హుని కుమారుడు వ్యాప్తుడు; అతనికి కుమారుడు జిముతుడు; జిముతునికి వికృతికుడు; అతనికి భీమరథుడు. భీమరథుని కుమారుడు నవరథుడు, ఎల్లప్పుడూ దానధర్మంలో నిష్ట, నిజాయితీతో జీవించేవాడు. నవరథునికి కుమారుడు దృఢరథుడు; దృఢరథునికి శకుని; అతనికి కరంభుడు; అతనికి దేవరతుడు. దేవరతునికి ప్రసిద్ధి గాంచిన రాజు దేవరతి, దేవతల వంశంలో పుట్టినవాడిలా, దేవక్షత్రుడు అనే పేరు పొందాడు. దేవక్షత్రునికి కుమారుడు మధురుడు, మధు వంశ స్థాపకుడు; మధునివలన కురు వంశం ప్రారంభమైంది. కురు వంశంలో అనువు, తరువాత పురుత్వన్, ఉత్తముడు; పురుత్వన్, విదర్భుని భద్రవతి ద్వారా అన్షు జన్మించాడు. అన్షు ఇక్ష్వాకు వంశంలో భార్యను తీసుకున్నాడు; అతనికి సత్వుడు జన్మించాడు; సత్వునికి సత్వతుడు, అన్నివిధాలా గుణసంపన్నుడు, వంశాన్ని అభివృద్ధి చేసినవాడు.