లిఙ్గపురాణమ్

రోహితునికి హరితుడు పుట్టాడు. హరితునికి ధుండు అనే కుమారుడు కలిగాడు. ధుండుకి విజయుడు, సుతేజస్ అనే ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. విజయుడు క్షత్రియులపై ఎక్కడైనా విజయం సాధించి, అందుకే అతడు విజయుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. విజయుని కుమారుడు, పరమ ధార్మికుడు అయిన రుచకుడు మహారాజు అయ్యాడు. రుచకుని కుమారుడు వృకుడు; వృకుని నుండి బాహు జన్మించాడు. బాహుని కుమారుడు సగరుడు, అతడు పరమధార్మికుడు, మహారాజు. సగరునికి ప్రభ, భానుమతి అనే ఇద్దరు భార్యలు. ఇద్దరూ సంతానాశయంతో ఋషి ఔర్వుని భక్తిగా ఆరాధించారు. ఔర్వుడు సంతోషించి, వారి కోరిక మేరకు ఉత్తమ వరాన్ని ప్రసాదించాడు—ఒకరికి అరవై వేల మంది కుమారులు, మరొకరికి ఒకే కుమారుడు. ప్రభ, వంశాన్ని కొనసాగించే అనేక మంది కుమారులను కోరుకుంది. భానుమతి మాత్రం ఒక్క కుమారుడిని, అసమంజసుని కోరుకుంది. ఆ ప్రకాశం నుండి అరవై వేల మంది కుమారులు పుట్టారు. వారు భూమిని త్రవ్వుతూ ఉండగా, విష్ణువు ఘోరమైన ఆయుధాలతో వారిని దహించేశాడు. అసమంజసుని కుమారుడు అంషుమాన్ ప్రసిద్ధి చెందినవాడు. అంషుమానుని కుమారుడు దిలీపుడు; దిలీపుని నుండి భాగీరథుడు జన్మించాడు. భాగీరథుడు తపస్సుతో గంగను భూమిపైకి ఆహ్వానించాడు. భాగీరథుని కుమారుడు శ్రుతుడు. శ్రుతునికి నాభాగుడు, భగవంతునికి భక్తుడూ, మహాశక్తివంతుడూ. నాభాగునికి అంబరీషుడు కుమారుడు. అంబరీషుని కుమారుడు సింధుద్వీపుడు. నాభాగుడు, అంబరీషుడు ఇద్దరూ తమ బాహువలతో భూమిని రక్షించి, మూడు విధాలైన కష్టాలనుండి భూమిని విముక్తం చేశారు. సింధుద్వీపుని ధైర్యవంతుడైన కుమారుడు అయుతాయుడు. అయుతాయునికి మేధావి, ఖ్యాతిగాంచిన ఋతుపర్ణుడు కుమారుడు. ఋతుపర్ణుడు, నళుని మిత్రుడు, మహాశక్తివంతుడు, పాశకవిద్యలో నిపుణుడు. ఇద్దరు నళులు ధర్మనిష్ఠులు, పురాణాల్లో ప్రసిద్ధులు. వీరసేనుని వంశంలో ఇంకొక కుమారుడు, ఇక్ష్వాకు వంశంలో జన్మించి, ఋతుపర్ణునికి సార్వభౌముడు కుమారుడయ్యాడు. అతని కుమారుడు సుదాసుడు, ఇంద్రుడితో సమానమైన రాజు. సుదాసునికి సౌదాసుడు కుమారుడు. అతడు కల్మాషపాదుడు, మిత్రసహుడు అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. మహర్షి వశిష్ఠుడు కల్మాషపాదుని వంశంలో కుమారుడిని జన్మింపజేశాడు. అతడు అశ్మకుడిని కలిగించాడు. అశ్మకుడు ఇక్ష్వాకు వంశాన్ని విస్తరించాడు. అశ్మకునికి ప్రధాన రాణి ద్వారా మూలకుడు జన్మించాడు. ఆ రాజు రాముని భయంతో, స్త్రీలతో కలిసి అరణ్యంలో నివసిస్తూ, రక్షణకోసం స్త్రీల వస్త్రాలను ధరించాడు. మూలకుని ధార్మిక కుమారుడు శతరథుడు. శతరథునికి బలవంతుడు అయిన ఇలావిలుడు జన్మించాడు. ఇలావిలుడు మహిమగలవాడు. అతని కుమారుడు వృద్ధశర్మ, అతని తండ్రి కుమార్తె ద్వారా జన్మించాడు. వృద్ధశర్మ కుమారుడు దిలీపుడు, ఖట్వాంగుడు అని ప్రసిద్ధి. అతడు స్వర్గం నుండి భూమికి వచ్చి, క్షణకాలం మాత్రమే జీవించాడు. ఖట్వాంగుడు తన జ్ఞానంతో, సత్యంతో మూడు అగ్నులను, మూడు లోకాలను జయించాడు. అతని కుమారుడు దీర్ఘబాహువు. దీర్ఘబాహువుని కుమారుడు రఘువు. రఘువుని కుమారుడు అజుడు. అజుని కుమారుడు దశరథుడు, ఇక్ష్వాకు వంశానికి ప్రతిష్టాత్మకుడైన మహారాజు. దశరథుని నుండి రాముడు జన్మించాడు—ధర్మజ్ఞుడు, యశస్సుగాంచిన వీరుడు. అలాగే, భరతుడు, లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు జన్మించారు. వీరిలో రాముడు అత్యుత్తముడు, మహాతేజస్సుతో, పరాక్రమంతో, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు. రాముడు రావణాసురుడిని యుద్ధంలో సంహరించి, యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. రాముడు పదివేల సంవత్సరాలు రాజ్యం పరిపాలించాడు. అతని ప్రసిద్ధికలిగిన కుమారుడు కుశుడు. కుశుని తమ్ముడు లవుడు—అతడు అదృష్టవంతుడు, సత్యవాది, జ్ఞానవంతుడు. కుశుని కుమారుడు అతిథి; అతిథికి కుమారుడు నిషధుడు. నిషధునికి కుమారుడు నళుడు; నళునికి కుమారుడు నభసుడు. నభసుని కుమారుడు పుండరీకుడు; అతని కుమారుడు క్షేమధన్వుడు. క్షేమధన్వునికి ధైర్యవంతుడైన దేవనీకుడు కుమారుడు; అతని కుమారుడు అహీనరుడు; అతనికి సహస్రాశ్వుడు జన్మించాడు. శుభుడు, చంద్రవలోకుడు పుట్టారు; తర్వాత తారాపీడుడు. అతని కుమారుడు చంద్రగిరి; చంద్రగిరి కుమారుడు భానుచంద్రుడు. భానుచంద్రునికి శ్రుతాయుడు జన్మించాడు, ఇతడు బృహద్బలుడిగా ప్రసిద్ధి. ఇతడు భారతయుద్ధంలో సౌభద్రునిచేత హతుడయ్యాడు. వీరందరూ ఇక్ష్వాకు వంశానికి చెందిన ప్రసిద్ధ రాజులు, వంశంలో ప్రముఖులుగా గుర్తింపబడ్డారు. వీరు అందరూ పశుపతిజ్ఞానం అభ్యసించి, పరమేశ్వరుని ఆరాధించి, యజ్ఞయాగాదులను జ్ఞానంతో, శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించారు. వీరిలో కొందరు స్వర్గాన్ని పొందారు, మరికొందరు ముక్తి పొందిన యోగులయ్యారు. నృగుడు, బ్రాహ్మణుడి శాపంతో గిలటిగా మారాడు. ధృష్టుడు, ధృష్టకేతు, బలవంతుడు అయిన యమబాలుడు, రణధృష్టుడు—ఈ ముగ్గురు కుమారులు పరమధార్మికులు. శర్యాతి కుమారుడు ఆనర్తుడు, కుమార్తె సుకన్య. ఆనర్తునికి ప్రసిద్ధి చెందిన రోచమానుడు కుమారుడు. రోచమానునికి కుమారుడు రెవ, రెవకు రావతుడు. రావతునికి వంద మంది కుమారులలో కకుద్మి పెద్దవాడు. రేవతి అతని కుమార్తె, రాముని భార్యగా ప్రసిద్ధి. నరిష్యంతుని కుమారుడు, జితాత్మా, ఆత్మనిగ్రహంలో ప్రావీణుడు, బలవంతుడు. నాభాగుని కుమారుడు అంబరీషుడు, విష్ణుభక్తుడు, శక్తిశాలి. అతని కుమారుడు ఋతుడు, ధర్మజ్ఞులలో అగ్రగణ్యుడు. ఋతునికి కుమారుడు కృతుడు; కృతునికి కుమారుడు సుధర్మ, ప్రుషితుడు అని కూడా పిలవబడతాడు. కరూషుని వంశంలో కారూషులు ప్రసిద్ధికెక్కారు. ఇలా, ఈ మహారాజులు, ఋషులు, వీరులు, ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, పరమేశ్వరుని సేవచేసి, పుణ్యఫలాలను పొందారు.