ఒకసారి, ద్విజోత్కములలో శ్రేష్ఠుడైన ఒకవాడికి యోగశాస్త్రం యొక్క మూలాలను వివరించుతూ మహర్షి ఇలా చెప్పాడు: "గళం కింద ఒక ముళ్ళు, నాభి పై ఒక ముళ్ళు ప్రాంతం యోగానికి అత్యున్నత స్థానం. నాభి కింద ఉన్నది దిగువ స్థానం, కనుబొమ్మల మధ్య ఉన్నది మధ్య స్థానం. యోగం అనగా మనసుకు అన్ని జ్ఞానాలు సిద్ధించడమే; దయ వల్ల ఎప్పుడూ ఏకాగ్రత లభిస్తుంది. ఈ దయ యొక్క అసలు స్వరూపాన్ని, బ్రహ్మాదులు కూడా వివరించలేరు; ఇది మనుషులలో క్రమంగా ఉత్పన్నమవుతుంది. 'యోగ' అనే పదం మహేశ్వరుని పరమస్థితిని, నిర్వాణాన్ని సూచిస్తుంది; దానికి కారణం దృష్టికర్తకు వచ్చిన జ్ఞానం, ఆ జ్ఞానం ఆయన దయ వల్లే వస్తుంది. పాపాన్ని జ్ఞానంతో దహించాలి, ఇంద్రియాలను ఎప్పుడూ వారి విషయాలనుండి నియంత్రించాలి; ఇంద్రియాల కర్మలను నియంత్రించడం వల్ల యోగసిద్ధి కలుగుతుంది. యోగం అనగా మనస్సు కర్మలను నియంత్రించడమే; దానిని సాధించడానికి ఎనిమిది మార్గాలు ఉన్నాయి. మొదటి యమం, రెండవది నియమం, మూడవది ఆసనం, నాలుగవది ప్రాణాయామం. ఐదవది ప్రత్యాహారం, ఆ తర్వాత ధారణ, ఏడవది ధ్యానం, ఎనిమిదవది సమాధి. యమం అంటే తపస్సు, నియంత్రణ. యమానికి మూలకారణం అహింస; నియమానికి మూలాలు సత్యం, అపహరణ, బ్రహ్మచర్యం, అపరిగ్రహం; యమం నియమానికి ఆధారం. అహింస అంటే అన్ని జీవులకూ తానే అని భావించి, వారి హితాన్ని కోరడం; ఇది ఆత్మజ్ఞానం సిద్ధించడానికి మార్గం. సత్యం అంటే చూసినది, వినినది, ఊహించినది, అనుభవించినదాన్ని నిజంగా చెప్పడం, ఇతరులకు హాని చేయకుండా మాట్లాడడం. బ్రాహ్మణుల గురించి అపశబ్దాలు చెప్పకూడదు; ఇతరుల లోపాలను తెలుసుకున్నా, వాటిని చెప్పకూడదు. ఇతరుల వస్తువులను, కష్టంలోనూ, మనసు, మాట, చేతల ద్వారా తీసుకోకూడదు—ఇదే అపహరణ. మనసు, మాట, శరీరంతో లైంగిక కర్మలకు దూరంగా ఉండడం బ్రహ్మచర్యం; ఇది తపస్సులకు, బ్రహ్మచారి సాధకులకు చెప్పబడింది. వైఖానసులు, విదారులు, గృహస్తులు, భార్య కలిగినవారికి కూడా ఇదే వర్తిస్తుంది. తన స్వంత భార్యతో నియమ ప్రకారం కలయిక కలిగి, ఇతరుల నుండి ఎప్పుడూ దూరంగా ఉండడం బ్రహ్మచర్యం. స్వంత పవిత్ర భార్యతో కలయిక తర్వాత స్నానం చేయాలి; నియమంగా ఉండే గృహస్థుడు కూడా బ్రహ్మచారి. ద్విజోత్కముల గురువులు, అగ్నిని పూజించేటప్పుడు prescribed విధానాలు పాటిస్తే, అక్కడ జరిగే హాని కూడా అహింసగా భావించాలి. స్త్రీలను ఎప్పుడూ దూరంగా ఉంచాలి, వారి సన్నిహితంలో ఉండకూడదు; మృతదేహాలను ఎలా దూరంగా ఉంచాలో, అలాగే స్త్రీలను కూడా. శరీరంలోని మలమూత్ర విసర్జన సమయంలో, భూమిపై బయట, మనస్సు చెప్పిన విధంగా వ్యవహరించాలి; భార్యతో కలయిక సమయంలో కూడా, ఇతర సందర్భాల్లో కాదు. స్త్రీలు దగ్దచార్కం లాంటి వారు, పురుషుడు ఘృతపాత్ర లాంటి వాడు; అందుకే స్త్రీలను దూరంగా ఉంచాలి. ఇంద్రియవిషయాలను అనుభవించడంలో తృప్తి లేదు; అందుకే మనసు, మాట, చేతల ద్వారా విరక్తి పెంచాలి. కామాన్ని అనుభవించడం ద్వారా అది తగ్గదు, ఘృతంతో పోసిన అగ్నిలా అది మరింత పెరుగుతుంది. అందుకే యోగి ఎప్పుడూ విరక్తిని సాధించాలి; విరక్తి లేని వాడు మరణశీలుడు, జన్మలను తిరుగుతాడు. అమృతత్వం విరక్తి ద్వారా మాత్రమే లభిస్తుంది, కర్మ, సంతానం, సంపద ద్వారా కాదు. మనసు, మాట, శరీరంతో విరక్తిని పెంచాలి; సరిగ్గా నియమించిన సమయంలో abstinence అనేది బ్రహ్మచర్యంగా చెప్పబడింది. ఇప్పుడు యమాలను వివరించాను; నియమాలను చెబుతాను—శుద్ధి, యజ్ఞం, తపస్సు, దానం, వేదాధ్యయనం, ఇంద్రియనిగ్రహం. వ్రతాలు, ఉపవాసం, మౌనం, స్నానం—ఇవి పది నియమాలు; అలోభం, శుద్ధి, సంతుష్టి, తపస్సు కూడా. జపం, శివభక్తి, పద్మాసనం వంటి ఆసనాలు; బాహ్య, అంతర్గత శుద్ధి—అంతర్గత శుద్ధి మిన్న. బాహ్య, అంతర్గత శుద్ధి రెండూ చేయాలి; శివభక్తుడు అగ్ని, నీరు, బ్రహ్మన్ శుద్ధిని చేయాలి. నియమ ప్రకారం స్నానం చేసిన తర్వాత, అంతర్గత శుద్ధిని చేయాలి; శరీరాన్ని మట్టితో పూసి, పవిత్ర జలాల్లో స్నానం చేయాలి. నీటిలో స్నానం చేసినా, అంతర్గత శుద్ధి లేకపోతే అపవిత్రమే; నీటిలో జీవించే మొక్కలు, చేపలు, ఇతర జీవులు కూడా నీటిలోనే ఉంటాయి. నీటిలో ఎప్పుడూ స్నానం చేసినా, అవి శుద్ధి కాలేవు; అందుకే అంతర్గత శుద్ధిని నియమంగా చేయాలి. ఆత్మజ్ఞాన జలంలో స్నానం చేసి, నిజమైన భావం, శుద్ధ విరక్తి మట్టితో పూసినవాడు శుద్ధుడు; ఇదే శుద్ధి యొక్క ఉపదేశం. శుద్ధుల్లో సిద్ధి కనిపిస్తుంది, అపవిత్రుల్లో కాదు; నియమంగా, ధర్మంగా వచ్చినదానితో సంతుష్టిగా ఉండే వాడు సిద్ధి పొందుతాడు. అతని సంతుష్టి నిత్యమైనది, గత లాభాన్ని మనసులో ఉంచడు; అతడు చంద్రాయణ తపస్సు వంటి తపస్సుల్లో నిపుణుడు. వేదాధ్యయనం జపంగా చెప్పబడింది; ప్రణవ జపం మూడు విధాలుగా గుర్తించబడింది—వాచికం (తక్కువ), ఉపంశు (మధ్య), మానసికం (అత్యున్నతం). మానసిక జపం విశాలమైనది, ముఖ్యంగా పంచాక్షరీ మంత్రంతో; అలాగే శివభక్తి కూడా మనసు, మాట, శరీరంతో చేయాలి. శివజ్ఞానం, గురువుకు నిలకడైన భక్తి, ఇంద్రియాలు విషయాలపై ఆకర్షితమైతే వెంటనే నియంత్రించడం—ఇవి ఉపదేశించబడ్డాయి. ఈ విధంగా మహర్షి, యోగం యొక్క స్థితి, దాని సాధన మార్గాలు, యమ-నియమాలు, బ్రహ్మచర్యం, శుద్ధి, విరక్తి, శివభక్తి, గురుభక్తి, ఆత్మజ్ఞానం, యోగసిద్ధి అనే అంశాలను స్నేహపూర్వకంగా, శ్రద్ధతో వివరించాడు.