సూర్యుడు మూడు లోకాల్లో మూడు ముఖ్యమైన అంశాలను స్థాపిస్తాడు — ఔషధాలకు శక్తిని, పితృలకు హోమాలను, దేవతలకు అమృతాన్ని అందిస్తాడు. ఈ విధంగా, వేల కిరణాలతో ప్రకాశించే సూర్యశక్తి లోకాల అవసరాలను నెరవేర్చుతుంది; నీటి ద్వారా శీతలత, ఉష్ణతను విడుదల చేస్తూ లోకాల్లో విభజనను కలిగిస్తుంది. ఈ ప్రకాశవంతమైన, వెలుగుతో నిండిన సూర్యమండలం నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, చంద్రునికి మూలాధారం, ఆది. చంద్రగ్రహాలు, నక్షత్రాలు, ఇతర గ్రహాలు అన్నీ సూర్యుని నుండే ఉత్పన్నమవుతాయని తెలుసుకోవాలి. సోమ, నక్షత్రాధిపతి, పరమేశ్వరుడి ఎడమ కంటి రూపంలో ఉంటుంది; సూర్యుడు తానే పరమేశ్వరుడి కుడి కంటి రూపం. ఈ ప్రపంచంలో ఈ ఇద్దరి దృష్టి సమస్త జీవులను నడిపిస్తుంది. మిగిలిన ఐదు గ్రహాలను స్వతంత్రంగా సంచరించే ప్రభువులుగా తెలుసుకోవాలి: అగ్ని, సూర్యుడు, జలం, చంద్రుడు అని చెప్పబడింది. ఇప్పుడు మిగిలిన గ్రహాల స్వభావాన్ని వివరించబోతున్నాను. దేవతల సేనాధిపతి స్కందుడు గ్రహాలలో అంగారకుడు అని పిలవబడతాడు. జ్ఞానాన్ని తెలిసినవారు బుధుడిని నారాయణుడిగా, యముడిని సర్వ లోకాల అధిపతిగా, జీవుల స్వామిగా పేర్కొంటారు. శనైశ్చరుడు, మెల్లగా సంచరించే గొప్ప గ్రహం, దేవ-దానవులకు గురువు; రెండు ప్రకాశవంతమైన గ్రహాలు కూడా మహాగ్రహాలే. అంతేకాక, శుక్రుడు, బృహస్పతి ఇద్దరూ ప్రజాపతికి పుత్రులు; మూడు లోకాలకు సూర్యుడు మూలం, దీనిపై సందేహం లేదు. సూర్యుని నుండే దేవతలు, దానవులు, మనుషులు, రుద్రుడు, ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు, చంద్రుడు, ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు, అగ్ని, స్వర్గవాసులు అన్నీ ఉత్పన్నమవుతాయి. సమస్త ప్రకాశవంతమైనవారి తేజస్సు, లోకాల్లోని ప్రకాశం, సమస్త జీవుల ఆత్మ, లోకాలకు ప్రభువు — మహాదేవుడు, జీవుల అధిపతి. సూర్యుడు తానే మూడు లోకాలకు అధిపతి, పరమ దైవం, మూలాధారం; సమస్తం ఆయన నుండే ఉత్పన్నమవుతుంది, ఆయనలోనే లయమవుతుంది. లోకాల ఆవిర్భావం, లయం మొదట సూర్యుని నుండే జరుగుతుంది; ఈ గ్రహాన్ని, ఓ బ్రాహ్మణులారా, సులభంగా అర్థం చేసుకోలేరు — రవి, ప్రకాశవంతుడు, తేజోమయుడు. ఇక్కడ క్షణాలు, నిమిషాలు, పగలు, రాత్రి, పక్షాలు అన్నీ పునరావృతమవుతూ జన్మిస్తాయి, ముగుస్తాయి. నెలలు, సంవత్సరాలు, ఋతువులు, యుగాలు — వీటన్నింటికీ సూర్యుడు లేకపోతే కాల గణన ఉండదు. కాలం లేకపోతే క్రమం లేదు, ఆరంభం లేదు, నిత్యక్రియలు, ఋతువుల విభజన, పుష్పం, మూలం, ఫలం ఉండవు. పంటలు పక్ళడం, గడ్డి, ఔషధాల విభిన్నత ఎలా ఉంటాయి? సూర్యుడు లేకపోతే జీవులకు, ఇక్కడా, స్వర్గంలోనూ, జీవనం లేదు. భాస్కరుడు — రుద్ర స్వరూపుడు, లోకాలను వేడి చేసే సూర్యుడు — లేకపోతే ప్రకాశం లేదు; ఆయన కాలం, అగ్ని, ద్వాదశాధిపతి. ఆయన, ఓ ఉత్తమ ద్విజాతులారా, మూడు లోకాలను, చలన, అచలనను కాల్చుతాడు; సమస్త తేజస్సు ఆయనలోనే ఉంది, లోకాల్లో వ్యాపించి ఉంది. సూర్యుడు, అత్యున్నత మార్గాన్ని తీసుకొని, పగలు, రాత్రి, అన్ని వైపుల నుంచి, పై, క్రింద — ఈ లోకాన్ని వేడి చేస్తాడు. ఒక గృహ మధ్యలో వేలుగుతున్న దీపం చుట్టూ, పై, క్రింద చీకటిని తొలగించినట్టు, సూర్యుడు, గ్రహాధిపతి, లోకాధిపతి, వేల కిరణాలతో సమస్త లోకాలను అన్ని దిశలలో ప్రకాశింపజేస్తాడు. సూర్యుని వేల కిరణాల్లో, నేను ముందు చెప్పినవి, ఏడు ఉత్తమమైనవి — ఇవే గ్రహాలకు మూలం. సుషుమ్న, హరికేశ, విశ్వకర్మ, విశ్వవ్యచా, ఆద్య, సంనద్ధ, పరా — ఇవే. సర్వావసు, స్వరాట్ కూడా ఉన్నాయి; సుషుమ్న కిరణం దక్షిణ చిహ్నాన్ని ప్రబోధించింది. సుషుమ్న కిరణం పై, క్రింద, దిగువగా నడుస్తుంది; ముందు ఉన్న హరికేశ నక్షత్రాలకు మూలం. కుడి వైపున్న విశ్వకర్మ కిరణం బుధునికి తేజస్సు పెంచుతుంది; వెనుక ఉన్న విశ్వవ్యచా కిరణం శుక్రునికి మూలం అని జ్ఞానులు గుర్తిస్తారు. సంనద్ధ కిరణం అంగారకునికి మూలం; ఆరో కిరణం, సర్వావసు, బృహస్పతికి మూలం. మళ్లీ, కిరణం శనైశ్చరుడిని పోషిస్తుంది. ఈ విధంగా, సూర్యుని తేజస్సు ద్వారా నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, రాశులు ప్రకాశిస్తాయి. వీటన్నీ ఆకాశంలో కనిపిస్తాయి, ఈ విశ్వమంతా కూడా; అవి నశించవు కాబట్టి నక్షత్రాలు అని పిలుస్తారు. ఈ క్షేత్రాలు తమ కిరణాలతో ప్రకాశిస్తాయి; సూర్యుడు వాటి నుండి నక్షత్రాలు, రాశులను గ్రహిస్తాడు. ఇక్కడ, పుణ్యకార్యాలు పూర్తయ్యాక, వారు గ్రహాలకు చేరతారు; అవి దాటి పోతాయి కాబట్టి నక్షత్రాలు అని, తెల్లదనం వల్ల కూడా నక్షత్రాలు అని పిలుస్తారు. దివ్య, భౌతిక, రాత్రి నక్షత్రాలన్నీ, సూర్యుడు వాటి తేజస్సును ఎప్పుడూ తీసుకుంటాడు, చీకటి నక్షత్రాలది కూడా. యజ్ఞం, సంచరణ కోసం ఈ తత్త్వాన్ని వివరించారు; నీటి తేజస్సును ఆకర్షిస్తాడు కాబట్టి సవితృ అని పిలుస్తారు. పూర్ణచంద్రుని ఆనంద తత్త్వంగా పిలుస్తారు; తెల్లదనం, అమరత్వం, శీతలతలో అది కనిపిస్తుంది. సూర్యుడు, చంద్రుడు ప్రకాశవంతమైన, జలమైన, కాంతిమయమైన, గుండ్రమైన, మంగళప్రదమైన ఆ కక్ష్యల్లో నిండిన వెలుగు ఉంటుంది. అక్కడ చంద్రుని మండలం ద్రవ జల స్వభావం; సూర్యుని మండలం కాంతితో నిండిన, తెల్లదనంతో నిండినది. సమస్త దేవతలు ఇవే ప్రాంతాల్లో నివసిస్తారు; ప్రతి మన్వంతరంలో వారు నక్షత్రాలు, సూర్యుడు, గ్రహాలపై ఆధారపడతారు. అందుకే గ్రహాలు గృహాలుగా పిలవబడతాయి; సూర్యుడు సూర్యగృహంలో ప్రవేశించాడు, చంద్రుడు చంద్రగృహంలో ప్రవేశించాడు. ఈ విధంగా, సూర్యుని తేజస్సు, కిరణాలు, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, చంద్రుడు, సమస్త దేవతలు, సమస్త జీవులు — అన్నీ సూర్యుని తేజస్సుతో జీవించాయి, ఆయన ద్వారా వెలుగుతాయి, ఆయనను ఆధారపడతాయి.