லோகாலோகத்வயம் கிம்சித் அண்டே ஹ்யஸ்மிந்ஸமர்பிதம் யத்து ஸ்ரு'ஷ்டௌ ப்ரஸம்க்யாதம் மயா காலாந்தரம் த்விஜாஃ
உலகமும் உலகமல்லாததும், இம்முட்டில் ஓரளவு அடங்கியுள்ளது; நான் படைத்த காலத்தில் என்னென்ன கூறினேனோ, அவை அனைத்தும் இதில் உள்ளன, மறுபடியும் பிறந்தவர்களே.
ஏதத்காலாந்தரம் ஜ்ஞேயம் அஹர்வை பாரமேஶ்வரம் ராத்ரிஶ்சைதாவதீ ஜ்ஞேயா பரமேஶஸ்ய க்ரு'த்ஸ்நஶஃ
இந்தக் காலம் பரமேசுவரனின் பகலாக அறியப்பட வேண்டும்; பரமேசுவரனின் இரவும் இதே அளவிலேயே முழுவதும் இருக்கிறது என்று அறிய வேண்டும்.
அஹஸ்தஸ்ய து யா ஸ்ரு'ஷ்டிஃ ராத்ரிஶ் ச ப்ரலயஃ ஸ்ம்ரு'தஃ நாஹஸ்து வித்யதே தஸ்ய ந ராத்ரிரிதி தாரயேத்
கைகளில்லாதவனது படைப்பு இரவும் அழிவும் எனப்படுகிறது; ஆனால் அவனுக்கு இரவும் அழிவும் இல்லை என்பதை நன்கு அறிய வேண்டும்.
உபசாரஸ்து க்ரியதே லோகாநாம் ஹிதகாம்யயா இந்த்ரியாணீந்த்ரியார்தாஶ் ச மஹாபூதாநி பஞ்ச ச
உலகங்களுக்குப் பயன் தரும் பொருட்டு, அறிவுப்புலங்கள், அவற்றின் பொருட்கள், ஐந்து பேரெழுத்துக்கள் பற்றியும் உவமை கூறப்படுகிறது.
தஸ்மாத் ஸர்வாணி பூதாநி புத்திஶ் ச ஸஹ தைவதைஃ அஹஸ்திஷ்டந்தி ஸர்வாணி பரமேஶஸ்ய தீமதஃ
ஆகையால், எல்லா உயிர்களும், அறிவும், தேவதைகளும் சேர்ந்து, கைகள் இல்லாமல், அந்த பரம ஞானியாம் இறைவனில் நிலைத்து இருக்கின்றன.
அஹரந்தே ப்ரலீயந்தே ராத்ர்யந்தே விஶ்வஸம்பவஃ ஸ்வாத்மந்யவஸ்திதே வ்யக்தே விகாரே ப்ரதிஸம்ஹ்ரு'தே
உலகம் தோன்றும் போது, அவை தங்களது இயல்பில் நிலைத்து, வெளிப்பட்டதும் அதன் மாற்றங்களும் ஒழிந்தபின், இரவு முடிவில் அனைத்தும் கலந்துவிடுகின்றன.
ஸாதர்ம்யேணாவதிஷ்டேதே ப்ரதாநபுருஷாவுபௌ தமஃஸத்த்வரஜோபேதௌ ஸமத்வேந வ்யவஸ்திதௌ
பிரதானமும் புருஷனும் இருவரும், தம்முடைய இயல்பால், இருள், சத்துவம், ரஜஸ் ஆகியவற்றுடன் சமநிலையுடன் இணைந்து நிற்கின்றனர்.
அநுப்ரு'க்தாவபூதாம் தாவ் ஓதப்ரோதௌ பரஸ்பரம் குணஸாம்யே லயோ ஜ்ஞேயோ வைஷம்யே ஸ்ரு'ஷ்டிருச்யதே
அந்த இருவரும் ஒருவருக்கொருவர் ஊடுருவி பின்னப்பட்டுள்ளார்கள்; அவர்களது குணங்கள் சமமாக இருக்கும்போது லயம் ஏற்படுகிறது; வேறுபாடு வந்தால் படைப்பு நிகழ்கிறது என்று அறிய வேண்டும்.
திலே யதா பவேத்தைலம் க்ரு'தம் பயஸி வா ஸ்திதம் ததா தமஸி ஸத்த்வே ச ரஜஸ்யநுஸ்ரு'தம் ஜகத்
எப்படி எள்ளில் எண்ணெயும், பாலில் நெய்யும் உள்ளது போல, அதேபோல் உலகம் இருளிலும், சத்துவத்திலும், ரஜஸிலும் தொடர்கிறது.
உபாஸ்ய ரஜநீம் க்ரு'த்ஸ்நாம் பராம் மாஹேஶ்வரீம் ததா அர்ஹமுகே ப்ரவ்ரு'த்தஶ் ச பரஃ ப்ரக்ரு'திஸம்பவஃ
முழு இரவையும் பரம மாஹேஸ்வரியை வழிபட்டபின், அருமை வாயிலாக எழுந்த பரம், இயற்கையிலிருந்து பிறக்கின்றான்.
க்ஷோபயாமாஸ யோகேந பரேண பரமேஶ்வரஃ ப்ரதாநம் புருஷம் சைவ ப்ரவிஶ்ய ஸ மஹேஶ்வரஃ
பரம ஈஸ்வரன், உயர்ந்த யோகத்தால், பிரதானத்தையும் புருஷனையும் கலக்கி, அவற்றுள் புகுந்து, மஹேஸ்வரனாக ஆனான்.
மஹேஶ்வராத்த்ரயோ தேவா ஜஜ்ஞிரே ஜகதீஶ்வராத் ஶாஶ்வதாஃ பரமா குஹ்யஃ ஸர்வாத்மாநஃ ஶரீரிணஃ
மஹேஸ்வரனிடமிருந்து, உலகத்துக்குத் தலைவனாகிய அவனிடமிருந்து, மூன்று தெய்வங்கள் பிறந்தன; அவை என்றும் நிலைத்தவை, உயர்ந்தவை, மறைந்தவை, எல்லா உயிர்களையும் உடையவை.
ஏத ஏவ த்ரயோ தேவா ஏத ஏவ த்ரயோ குணாஃ ஏத ஏவ த்ரயோ லோகா ஏத ஏவ த்ரயோ ऽக்நயஃ
இந்த மூன்று தெய்வங்களே மூன்று குணங்களும், மூன்று உலகங்களும், மூன்று அக்னிகளும் ஆகும்.
பரஸ்பராஶ்ரிதா ஹ்யேதே பரஸ்பரமநுவ்ரதாஃ பரஸ்பரேண வர்தந்தே தாரயந்தி பரஸ்பரம்
இவை ஒன்றோடொன்று சார்ந்தவை, ஒருவருக்கொருவர் அர்ப்பணிக்கப்பட்டவை, ஒன்றோடு ஒன்று நடந்து, ஒருவரை ஒருவர் தாங்குகின்றன.
அந்யோந்யமிதுநா ஹ்யேதே அந்யோந்யமுபஜீவிநஃ க்ஷணம் வியோகோ ந ஹ்யேஷாம் ந த்யஜந்தி பரஸ்பரம்
இவை ஒன்றோடொன்று இணைந்தவை, ஒருவரை ஒருவர் வாழவைக்கும்; ஒரு கணம் கூட பிரிவில்லாது, ஒருவரை ஒருவர் விட்டு பிரியாது இருக்கின்றன.
ஈஶ்வரஸ்து பரோ தேவோ விஷ்ணுஶ் ச மஹதஃ பரஃ ப்ரஹ்மா ச ரஜஸா யுக்தஃ ஸர்காதௌ ஹி ப்ரவர்ததே
பரம ஈஸ்வரன் உயர்ந்த தேவன்; விஷ்ணு மகத்துக்கு அப்பாற்பட்டவன்; பிரம்மா, ரஜஸுடன் கூடி, படைப்பின் தொடக்கத்தில் செயலில் ஈடுபடுகிறான்.
பரஃ ஸ புருஷோ ஜ்ஞேயஃ ப்ரக்ரு'திஃ ஸா பரா ஸ்ம்ரு'தா
அந்த பரமன் புருஷன் என அறியப்படுகிறான்; இயற்கை பரமானவள் என நினைவுகூரப்படுகிறது.
அதிஷ்டிதா ஸா ஹி மஹேஶ்வரேண ப்ரவர்ததே சோத்யமநே ஸமந்தாத் அநுப்ரவ்ரு'த்தஸ்து மஹாம்ஸ்ததேநாம் சிரஸ்திரத்வாத் விஷயம் ஶ்ரியஃ ஸ்வயம்
அவளை மஹேஸ்வரன் ஆட்சி செய்து, எல்லா வகையிலும் தூண்டும் போது அவள் செயலில் ஈடுபடுகிறாள்; அந்த மகான் அவளுள் புகுந்து நீண்ட காலம் நிலைத்து, அவளே செல்வத்தின் இடமாகிறாள்.
ப்ரதாநகுணவைஷம்யாத் ஸர்ககாலஃ ப்ரவர்ததே ஈஶ்வராதிஷ்டிதாத்பூர்வம் தஸ்மாத்ஸதஸதாத்மகாத்
பிரதானத்தின் குணங்களில் சமநிலை இல்லாததால் படைப்பு காலம் தொடங்குகிறது; ஈஸ்வரன் ஆட்சி செய்வதற்கு முன்பு அது இருப்பும் இல்லாததும் ஆகிய இயல்புடையதாக உள்ளது.
ஸம்ஸித்தஃ கார்யகரணே ருத்ரஶ்சாக்ரே ஹ்யவர்தத தேஜஸாப்ரதிமோ தீமாந் அவ்யக்தஃ ஸம்ப்ரகாஶகஃ
காரணமும் கருவியும் நிறைந்த ருத்ரன் முதலில் தோன்றினார்; அவர் ஒப்பற்ற ஒளியுடன், அறிவில் சிறந்தவர்; வெளிப்படாதவராக இருந்தும் எல்லாவற்றையும் வெளிக்காட்டுபவர்.
ஸ வை ஶரீரீ ப்ரதமஃ ஸ வை புருஷ உச்யதே ப்ரஹ்மா ச பகவாம்ஸ்தஸ்மாச் சதுர்வக்த்ரஃ ப்ரஜாபதிஃ
உடல் உடையவன் முதலில் தோன்றியவன்; அவனே 'புருஷன்' என்று அழைக்கப்படுகிறான். அவனிலிருந்து நான்கு முகங்கள் உடைய பிரமா, அந்த இறைவன், உயிர்கள் எல்லாம் பிறக்கிறார்.
ஸம்ஸித்தஃ கார்யகாரணே ததா வை ஸமவர்தத ஏக ஏவ மஹாதேவஸ் த்ரிதைவம் ஸ வ்யவஸ்திதஃ
காரணமும் விளைவும் இரண்டிலும் சிறப்பாக நிறைந்தவன் அவன்; ஒரே மகாதேவன் மூன்று வடிவங்களில் நிலைத்து இவ்வாறு தோன்றுகிறான்.
அப்ரதீபேந ஜ்ஞாநேந ஐஶ்வர்யேண ஸமந்விதஃ தர்மேண சாப்ரதீபேந வைராக்யேண ச தே ऽந்விதாஃ
ஒப்பற்ற அறிவும், அதிகாரமும், தர்மமும், பற்றின்மை எனும் உயர்ந்த பண்புகளால் அவர்கள் எல்லோரும் அலங்கரிக்கப்பட்டவர்கள்.
அவ்யக்தாஜ்ஜாயதே தேஷாம் மநஸா யத்யதீஹிதம் வஶீக்ரு'தத்வாத்த்ரைகுண்யம் ஸாபேக்ஷத்வாத்ஸ்வபாவதஃ
அறியப்படாததிலிருந்து, அவர்கள் மனத்தால் விரும்பிய அனைத்தும் தோன்றுகிறது; மூன்று குணங்களை அடக்கி, இயல்பாகவே அவை அவர்களுக்கு சார்ந்திருக்கின்றன.
சதுர்முகஸ்து ப்ரஹ்மத்வே காலத்வே சாந்தகஃ ஸ்ம்ரு'தஃ ஸஹஸ்ரமூர்தா புருஷஸ் திஸ்ரோ ऽவஸ்தாஃ ஸ்வயம்புவஃ
நான்கு முகங்கள் உடைய பிரமா படைப்பாளி என அறியப்படுகிறான்; காலமாக இருப்பவன் முடிவை தருவான். ஆயிரம் தலைகளுடன், மூன்று நிலைகளில் தானாக தோன்றியவன் அவன்.
ப்ரஹ்மத்வே ஸ்ரு'ஜதே லோகாந் காலத்வே ஸம்க்ஷிபத்யபி புருஷத்வே ஹ்யுதாஸீநஸ் திஸ்ரோ ऽவஸ்தாஃ ப்ரஜாபதேஃ
பிரமாவாக உலகங்களை படைக்கிறான்; காலமாக அவற்றை அழிக்கிறான்; புருஷனாக எல்லாவற்றிலும் புறக்கணித்து நிற்கிறான்—இவை உயிர்களின் இறைவனின் மூன்று நிலைகள்.
ப்ரஹ்மா கமலகர்பாபோ ருத்ரஃ காலாக்நிஸந்நிபஃ புருஷஃ புண்டரீகாக்ஷோ ரூபம் தத்பரமாத்மநஃ
பிரமா தாமரைப்பூவில் பிறந்தவரைப் போல்; ருத்ரன் காலாக்னியைப் போல்; புருஷன் தாமரைப்பூ கண்கள் உடையவன்; இவை எல்லாம் பரமாத்மாவின் வடிவங்கள்.
ஏகதா ஸ த்விதா சைவ த்ரிதா ச பஹுதா புநஃ மஹேஶ்வரஃ ஶரீராணி கரோதி விகரோதி ச
ஒன்றாகவும், இரண்டாகவும், மூன்றாகவும், மீண்டும் பலவாகவும் மாறி, மகேசுவரன் உடல்களை உருவாக்கி மாற்றுகிறான்.
நாநாக்ரு'திக்ரியாரூபநாமவந்தி ஸ்வலீலயா மஹேஶ்வரஃ ஶரீராணி கரோதி விகரோதி ச
பல வகை உருவங்களும், செயல்களும், தோற்றங்களும், பெயர்களும் கொண்டு, தன் விளையாட்டால் மகேசுவரன் உடல்களை உருவாக்கி மாற்றுகிறான்.
த்ரிதா யத்வர்ததே லோகே தஸ்மாத்த்ரிகுண உச்யதே சதுர்தா ப்ரவிபக்தத்வாச் சதுர்வ்யூஹஃ ப்ரகீர்திதஃ
உலகில் மூன்று வகையாக இருப்பதால் அவன் 'மூன்று குணங்கள் உடையவன்' என்று அழைக்கப்படுகிறான்; நான்கு வகையாகப் பிரிக்கப்பட்டதால் 'நான்கு வியூஹம்' என்று கூறப்படுகிறான்.