लिङ्गपुराणम्

पर्यायवाचकैः शब्दैस् तत्त्वम् आद्यम् अनुत्तमम् व्याख्यातं तत्त्वभावज्ञैर् देवसद्भावचेतकैः

महान्सृष्टिं विकुरुते चोद्यमानः सिसृक्षया संकल्पो ऽध्यवसायश् च तस्य वृत्तिद्वयं स्मृतम्

त्रिगुणाद् रजसोद्रिक्ताद् अहङ्कारस्ततो ऽभवत् महता च वृतः सर्गो भूतादिर् बाह्यतस्तु सः

तस्मादेव तमोद्रिक्ताद् अहङ्कारादजायत भूततन्मात्रसर्गस्तु भूतादिस्तामसस्तु सः

भूतादिस्तु विकुर्वाणः शब्दमात्रं ससर्ज ह आकाशं सुषिरं तस्माद् उत्पन्नं शब्दलक्षणम्

आकाशं शब्दमात्रं तु स्पर्शमात्रं समावृणोत् वायुश्चापि विकुर्वाणो रूपमात्रं ससर्ज ह

ज्योतिरुत्पद्यते वायोस् तद्रूपगुणम् उच्यते स्पर्शमात्रस्तु वै वायू रूपमात्रं समावृणोत्

ज्योतिश्चापि विकुर्वाणं रसमात्रं ससर्ज ह सम्भवन्ति ततो ह्यापस् ता वै सर्वरसात्मिकाः

रसमात्रास्तु ता ह्यापो रूपमात्रो ऽग्निर् आवृणोत् आपश्चापि विकुर्वत्यो गन्धमात्रं ससर्जिरे

संघातो जायते तस्मात् तस्य गन्धो गुणो मतः तस्मिंस्तस्मिंश् च तन्मात्रं तेन तन्मात्रता स्मृता

अविशेषवाचकत्वाद् अविशेषास् ततस् तु ते प्रशान्तघोरमूढत्वाद् अविशेषास्ततः पुनः

भूततन्मात्रसर्गो ऽयं विज्ञेयस्तु परस्परम् वैकारिकादहङ्कारात् सत्त्वोद्रिक्तात्तु सात्त्विकात्

वैकारिकः स सर्गस्तु युगपत् सम्प्रवर्तते बुद्धीन्द्रियाणि पञ्चैव पञ्च कर्मेन्द्रियाणि च

साधकानीन्द्रियाणि स्युर् देवा वैकारिका दश एकादशं मनस्तत्र स्वगुणेनोभयात्मकम्

श्रोत्रं त्वक् चक्षुषी जिह्वा नासिका चैव पञ्चमी शब्दादीनामवाप्त्यर्थं बुद्धियुक्तानि तानि वै

पादौ पायुरुपस्थश् च हस्तौ वाग्दशमी भवेत् गतिर्विसर्गो ह्यानन्दः शिल्पं वाक्यं च कर्म तत्

आकाशं शब्दमात्रं च स्पर्शमात्रं समाविशत् द्विगुणस्तु ततो वायुः शब्दस्पर्शात्मको ऽभवत्

रूपं तथैव विशतः शब्दस्पर्शगुणावुभौ त्रिगुणस्तु ततस्त्वग्निः सशब्दस्पर्शरूपवान्

सशब्दस्पर्शरूपं च रसमात्रं समाविशत् तस्माच्चतुर्गुणा आपो विज्ञेयास्तु रसात्मिकाः

शब्दस्पर्शं च रूपं च रसो वै गन्धमाविशत् संगता गन्धमात्रेण आविशन्तो महीमिमाम्

तस्मात्पञ्चगुणा भूमिः स्थूला भूतेषु शस्यते शान्ता घोराश् च मूढाश् च विशेषास्तेन ते स्मृताः

परस्परानुप्रवेशाद् धारयन्ति परस्परम् भूमेरन्तस्त्विदं सर्वं लोकालोकाचलावृतम्

विशेषाश्चेन्द्रियग्राह्या नियतत्वाच्च ते स्मृताः गुणं पूर्वस्य सर्गस्य प्राप्नुवन्त्युत्तरोत्तराः

तेषां यावच्च तद् यच्च यच्च तावद्गुणं स्मृतम् उपलभ्याप्सु वै गन्धं केचिद् ब्रूयुर् अपां गुणम्

पृथिव्यामेव तं विद्याद् अपां वायोश् च संश्रयात् एते सप्त महात्मानो ह्य् अन्योन्यस्य समाश्रयात्

पुरुषाधिष्ठितत्वाच्च अव्यक्तानुग्रहेण च महादयो विशेषान्ता ह्य् अण्डमुत्पादयन्ति ते

एककालसमुत्पन्नं जलबुद्बुदवच्च तत् विशेषेभ्यो ऽण्डम् अभवन् महत् तद् उदकेशयम्

अद्भिर् दशगुणाभिस्तु बाह्यतो ऽण्डं समावृतम् आपो दशगुणेनैतास् तेजसा बाह्यतो वृताः

तेजो दशगुणेनैव वायुना बाह्यतो वृतम् वायुर्दशगुणेनैव बाह्यतो नभसा वृतः