लिङ्गपुराणम्

तदा स भगवान्, कमलात् समुत्पन्नं ब्रह्माणं प्रति, वरं वृणीष्वेति प्राह—"वरं वृणीष्व, भगवन्, कमलात् अवतीर्य मम पुत्रो भव, शत्रुविनाशन; एवं त्वं महत् सुखं प्राप्स्यसि।" पुनः स स्नेहपूर्णं वचनं ब्रह्माणं प्रति प्रोवाच—"मङ्गलानि वद, भगवन्, कमलात् अवतीर्य; त्वं हि महायोगी, स्तुत्यः, प्रणवस्वरूपः।" ततस्त्वं, श्वेतपट्टमौलिधरः, अद्य प्रभृति 'पद्मयोनिः' इति लोके प्रसिद्धो भविष्यसि। "मम पुत्रो भव, ब्रह्मन्, सप्तलोकनाथ," इति पुनः उक्त्वा, स भगवान् तं मुकुटिनं वरं दत्त्वा, "एवं भवतु" इति प्रसन्नः, अमत्सरी हृदयः, समीपम् आगच्छन्तं सूर्यसमप्रभं पुरुषं दृष्टवान्। तं विचित्ररूपं दृष्ट्वा, नारायणः उवाच—"अनन्तः, महन्मुखः, दंष्ट्रायुक्तः, शिरसः केशविहीनः— दशबाहुः, त्रिशूलचिह्नितः, सर्वतोदृश्, स्वयं लोकनाथः, विकृतः, मुञ्जमेखलाधरः— भीषणं निनदन्, उत्तानलिङ्गः, कः अयम्, विष्णो, तेजोमयः, महाप्रभः?" स सर्वदिक् व्याप्त्वा, आकाशं च, तस्मात् अग्रे प्रस्थितः; तदा भगवद्विष्णुः ब्रह्माणं प्रति उवाच— "यस्मिन् पादविक्षेपे सागरं स्पृशन्, जलानि महावेगेन व्योम्नि समुत्क्षिप्यन्ते— स्थूलभूतैः, त्वं, पद्मज, सर्वतः सिञ्च्यसे; तया सह, गन्धवायुः कम्पयति। महापद्मं, मम नाभिसंभूतं, कम्पितं; भगवान् भवः आगतः, अनादिः, संहारकर्ता।" ततः, भवः अहं च, स्तुतिभिः वृषध्वजं उपजग्मुः; तदा कोपितः ब्रह्मा केशवं, पद्मनयनं, उवाच— "त्वं न जानासि आत्मानं, लोकनाथं, सर्वगतं; न मां जानासि, ब्रह्माणं, नित्यं सृष्टिकर्तारं। कः अयम् शङ्करः, यः आवां अतिवर्तते?" एवं क्रोधोदितं वचनं श्रुत्वा, हरिः उवाच— "एवं वद न, शुभे, न महात्मानं निन्दय; महायोगेश्वरः धर्मः दुष्प्राप्यः, वरदायकः। स एव जगतः कारणम्, पुराणः, अव्ययः पुरुषः; स एव बीजानां बीजम्, एकः प्रकाशः। शङ्करः बालवत् क्रीडति; स एव अक्षरः प्रधानः, योनिः, अव्यक्तम्, प्रकृतेः तमः। एते मम नामानि सदा उत्पादकानि; सः कः शिवः, सः योगिनां दुःखितैः दृष्टः। सः बीजम्, त्वं बीजभृत्, अहं नित्ययोनि; " एवं उक्तः, विश्वात्मा ब्रह्मा विष्णुं पप्रच्छ— "त्वं योनिः, अहं बीजम्; कथं महेश्वरः बीजभृत्? एष मे सूक्ष्मोऽव्यक्तः संशयः त्वया समाधानम् अर्हति।" ब्रह्मणः विविधसम्भवम् अवगम्य, लोकनाथः हरिः एतत् परमं सामान्यम् उत्तरम् अदात्— "नास्ति किञ्चित् अतः परं गोपनीयम्; एष परं धाम महतां, शिवस्थानं, अन्तर्मुखभक्तानाम्। एवं आत्मा प्रतिष्ठितः, द्विविधः; तत्र महेश्वरः अव्यक्तः निष्कलः, व्यक्तः सकलः। यस्मिन् मायाचरितं, दुर्गमं, गम्भीरं च, तस्मात् आदौ लिङ्गस्य प्रथमं बीजम्, त्वत्तुल्यम्, उत्पन्नम्। तद् बीजं, मम योन्या सह, कालेन, गर्भे हिरण्यमयाण्डं ससर्ज। दशशतानि वर्षाणि तदण्डं सलिले स्थितम्; सहस्रवर्षान्ते वातेन विदारितम्। एकं शुक्तिं व्योम, अन्यां पृथिवीम् अभवत्; तस्य स्थूलकोशः, महान्, स एव हिरण्मयः पर्वतः। ततः तस्मात् संयोगात्, देवेश्वरः, भगवाञ्छिरण्यगर्भः, चतुर्मुखः, जातः। स जगद् रिक्तं दृष्ट्वा, नक्षत्रग्रहचन्द्रसूर्यपर्यन्तम्, "कोऽहम्?" इति ध्यायन्, कुमारा, अहम् अभवम्। मुनिप्रवरत्वेन तव ज्येष्ठभ्रातरः, रम्यदर्शनाः, सहस्रवर्षान्ते तस्मादेव तव पुत्राः अभवन्। तेजसा अग्निसमानः, पद्मपत्रायतेक्षणः, श्रीमान् सनत्कुमारः च ऋभुश्च, ब्रह्मचर्यपरायणौ— सनकः, सनातनः, तथैव सनन्दनः—सर्वे एकैव समये, अतीन्द्रियदर्शिनः, जाताः। ते ज्ञानस्वरूपिणः, जगत्स्थितिकरणम्, निष्क्रियाः, त्रिविधदुःखवर्जिताः। जीवनमरणयोः पुनः पुनः जन्म, अल्पसुखं, बहुदुःखं, जराशोकयुतम्। स्वर्गेऽपि अल्पं सुखं, नरके दुःखं; एतत् शास्त्रं ज्ञात्वा, निश्चितं दैवम् अवलम्बनीयम्। ऋभुं सनत्कुमारं च तव वशे दृष्ट्वा, तव त्रयः पुत्राः—सनकादयः—त्रिगुणं परित्यज्य। ते महाशक्तयः, ज्ञानमार्गे प्रवृत्ताः; एवं सनकादयः तेषु त्रिषु यदा गताः— तदा शङ्करस्य मायया मोहितो भविष्यसि; चक्रे प्रवर्तमाने, निष्पाप, तव चेतः नष्टं भविष्यति। कल्पान्ते, शेषभूताः, सूक्ष्मस्थूलप्राणिनः, दिव्या मायया प्रमुदिताः प्रबुद्धा इति कथ्यते।