लिङ्गपुराणम्

यथा त्वं भगवन् मम उदरे सर्वान् लोकान् अपश्यः, तथा अहम् अपि तव उदरे सर्वान् लोकान् सम्यक् अपश्यम्। ततः सहस्रवर्षे व्यतीते, हे निष्पाप, त्वं मत्स्पर्धया मां निग्रहितुम् इच्छन् मां प्रत्याहरः। ततः शीघ्रं सर्वद्वाराणि सर्वतः रुद्धानि अभवन्; तदा, हे महाभाग, अहम् आत्मशक्त्या विचारम् अकरवम्। नाभिदेशे पद्मनालात् मार्गः दृष्टः, तेन निर्गतः; तव कार्ये किंचित् विघ्नः न भवतु। एवं हे विष्णो, कार्यार्थं एषा विधिः अनुसर्तव्या; अधुना वद, किम् अहम् अनन्तरं करवानि? ततः अपरिमितात्मा शत्रुः हिरण्यकशिपुः पितामहात् निष्कलङ्कं प्रियं शुभं वरं प्राप्तवान्। तस्य वचांसि श्रुत्वा, निरस्पृहः हरिः तं वरं दत्तवान्; तव कृते तादृशं कर्म न निश्चितवान्। तव शिक्षार्थं, यदृच्छया, क्रीडारूपेण शीघ्रं मम स्वस्य सर्वद्वाराणि रुद्धानि। अन्यथा न बुद्ध्या; त्वं मम पूज्यः, मान्यः; यद् अहम् तव विरोधे किम् अपि अकरवम्, तत् सर्वं क्षमस्व, हे शुभे। यदा त्वया अहम् पूज्यः, हे भगवन्, पद्मात् अवतर; त्वां सहनं न शक्नोमि, हे तेजस्विन्, हे पूज्य। सः उवाच—"वरं वृष्णु, पद्मात् अवतर; मम पुत्रः भव, हे शत्रुनाशिन्, महत् सुखं प्राप्स्यसि।" "शुभवचनं वद, हे भगवन्, पद्मात् अवतर; त्वं अस्माकं महायोगी, स्तुत्यः, प्रणवस्य सारः।" अद्य प्रभृति, हे सर्वेश, शुक्लपट्टाभूषणः, "पद्मयोनि" नाम्ना प्रसिद्धः भविष्यसि। "मम पुत्रः भव, हे ब्रह्मन्, सप्तलोकाधिपः।" तस्य वरं दत्त्वा, मुकुटिनं, भगवन्— "तथास्तु" इति प्रसन्नः, निरस्पृहः हृदया, समीपं आगच्छन्तं सूर्यसममुखं महावपुषं अपश्यत्। तं अद्भुतं रूपं दृष्ट्वा नारायणः उवाच—"अनन्तः, महावदनः, दंष्ट्रायुक्तः, शिरः केशः विनष्टः—" दशबाहुः, त्रिशूलचिह्नितः, सर्वतः नेत्रयुतः, स्वयं लोकनाथः, विकृतः, मुञ्जकौशेयपरिधानः— घोरं गर्जनं कृत्वा, महोन्नतलिङ्गः, कः एष पुरुषः, हे विष्णो, तेजोमयः, महातेजस्वी? सः सर्वदिक् आकाशं व्याप्य तत्र अग्रे आगच्छति; एवं उक्तः, भगवन् विष्णुः ब्रह्माणं प्रति उवाच— यस्य पादसंचारे समुद्रस्य जलानि बलात् महाकाशं पर्यन्तं उच्चालयन्ति— स्थूलभूतैः त्वं सर्वतः सिक्तः, हे पद्मयोनि; तव सह वायुः घ्राणे उत्पन्नः कम्पनं करोति। मम नाभिपद्मम् स्वतन्त्रं कम्पितम्; भगवन् भवः आगतः, अनादिः, समाप्तिकर्ता। भवः अहम् च स्तुतिभिः वृषध्वजधरं उपगच्छाव; ततः क्रुद्धः ब्रह्मा केशवं पद्मनयनं प्रति उवाच— "त्वं न स्वं जानासि, लोकनाथः, सर्वव्यापी; न मां ब्रह्माणं, लोकसृजं, शाश्वतम् जानासि।" "कः एष संकरः नाम्ना, यः आवयोः उभयोः श्रेष्ठः?" तद् क्रोधोत्पन्नं वचनं श्रुत्वा हरिः उवाच— "एवं न वद, हे शुभे, महात्मानं न निन्द; महायोगेश्वरः धर्मः दुष्प्राप्यः, वरदः।" सः अस्य जगतः कारणम्, पुरातनः, अक्षरः पुरुषः; सः सर्वबीजानां बीजम्, एकं तेजः प्रस्फुरति। शङ्करः स्वयं बालवत् क्रीडति; अक्षरः प्रधानम्, योनिः, अव्यक्तम्, प्रकृत्याः तमः। मम नामानि सदा उत्पादकानि; यः सः शिवः, सः तपस्विभिः दुःखार्तैः दृश्यते। सः बीजम्, त्वं बीजधारः, अहम् नित्ययोनि; एवं उक्तः, विश्वात्मा ब्रह्मा विष्णुं पप्रच्छ— "त्वं योनि, अहम् बीजम्; कथं महेश्वरः बीजधारः? एष सूक्ष्मः अव्यक्तः संशयः मे तवं समाधातुम् अर्हसि।" ब्रह्मणः विविधोत्पत्तिं विज्ञाय, लोकनाथः हरिः तस्य उत्तमं साम्यम् प्रश्नम् उत्तरम् अकरोत्— "न किञ्चिद् अस्यतः परं, न गूढतरं अस्ति; महतां परमं धाम, शिवस्य आसनं, अन्तरात्मनां भक्ताय।" एवं आत्मा द्विधा स्थितः— तत्र महेश्वरः निर्गुणः अव्यक्तः, सगुणः व्यक्तः। मायाव्यापारविज्ञः, गम्भीरः, दुर्गमस्वरूपः, तस्य लिङ्गस्य आद्यं बीजम्, तव सदृशम्, आदौ उत्पन्नम्। तत् बीजम्, मम योन्या सह, कालक्रमेण, गर्भे हिरण्याण्डम् उत्पादितम्। दशशतानि वर्षाणि तदण्डम् जलमध्ये स्थितम्; सहस्रवर्षान्ते वातेन तद् विदारितम्। एकं आवरणं आकाशः अभवत्, अन्यं पृथिवी अभवत्; तस्य गूढम् आवरणम्, महोन्नतम्, हिरण्यगिरिः। ततः तस्य संयोगात्, देवेश्वरः, भगवन् हिरण्यगर्भः जातः— चतुर्मुखः। सः लोकम् शून्यं दृष्ट्वा, तारा, ग्रहाः, चन्द्रः, सूर्यः पर्यन्तम्, चिन्तयन्—"कः अहम्?"—तदा, हे कुमाराः, अहम् अभवम्।