लिङ्गपुराणम्

कस्माच्चित् देशात् अनन्तपराक्रमः प्रजापतिपतिः त्रिशूलधारी महादेवः सुवर्णवीर्यवासांसि विराजयन् साक्षात् प्रादुरभवत्। तत्र अनन्तः नागशिरोमणिः हरिश्च शीघ्रं गच्छन् भूमिं पादप्रहारैः कम्पयामास। तस्य गमनसमये सहसा घनघनानि वारिद्रवबिन्दूनि व्योम्नि शीघ्रं समुत्पेतुः; तत्र वातः अतीवोष्णश्चातिवात्युष्णश्च सम्यक् प्रववौ। तं महदाश्चर्यं दृष्ट्वा ब्रह्मा विष्णुम् इत्युवाच— "एते शीतोष्णबिन्दवः कमलं महतीं कम्पां जनयन्ति।" सृष्टिकर्तुः मुखात् एवं शब्दाः निष्पेतुः— "एतद् मम संशयं ब्रूहि, किं वा अन्यत् कर्तुमिच्छसि?" तदाकर्ण्य दैत्यारिदमनः अप्रतिमकर्मा भगवान् चिन्तयामास— "कच्चिद् अन्यः कश्चित् मम नाभौ वसति?" स स्निग्धमधुरं भाषमाणं दृष्ट्वा अहं तत्र कोपितः अभवं; मनसि विचिन्त्य अहं प्रत्युवाचम्— "कस्मात् भगवन् अद्य कमले भ्रमः जायते? किं मया कृतं भगवन्, यत् त्वं मां परमानुरागेण भाषसे?" स च देवेशः लोकधारकः एवमुक्त्वा— "किं हेतोः त्वं एवं भाषसे, सत्यम् आख्याहि," इति उवाच। तदा वेदनिधिः ब्रह्मा पद्मनयनं विष्णुम् प्रत्युवाच— "तव इच्छया एव पूर्वं अहं तव उदरे प्रविष्टः। यथा त्वं मम उदरे सर्वलोकान् अपश्यः, तथा अहम् अपि तव उदरे अखिलान् लोकान् अपश्यम्।" ततः सहस्रवर्षात् परे, त्वं मां जिगीषुः प्रतिषिद्ध्य उदरात् आपिनष्टः। ततः सर्वद्वाराणि सर्वतः शीघ्रं रुद्धानि; अहं स्वबलात् चिन्तयित्वा, नाभिप्रदेशात् मार्गमविन्दम्, यः कमलनालात् निर्गतः। तव कार्ये किञ्चिदपि विघ्नः न भवेत्। एवं विष्णो, कर्तव्येषु एष एव विधिः; अधुना ब्रूहि, किं करवानि? तदा हिरण्यकशिपुर् अमेयात्मा ब्रह्मणः कृपया निर्दोषं प्रियं शुभं वरं प्राप। तस्य वचनं श्रुत्वा, रागरहितः हरिः तं वरं ददौ; तव कृते अहं एवं कर्म न निश्चितवान्। उपदेष्टुम् इच्छन्, तथा क्रीडया, शीघ्रं स्वस्य सर्वद्वाराणि अपिधाय। त्वं अन्यथा न बुध्याः; त्वं मम पूज्यः पूजनीयश्च। यत् किंचिदपि मया ते प्रति कृतं, तत् सर्वं क्षमस्व शुभे। त्वया पूज्यमानः, भगवन्, पद्मात् अवतर; त्वां धर्तुं न शक्नोमि, तेजस्विनं पूज्यं च। स उवाच— "वरं वृणीष्व, भगवन्, पद्मात् अवतर; शत्रुनाशन, मम पुत्रो भव, महत् सुखं लप्स्यसे।" "मङ्गलशब्दं वद, भगवन्, पद्मात् अवतर; त्वं हि अस्माकं महायोगी स्तुत्यः प्रणवात्मा च।" अद्य प्रभृति, भगवन्, श्वेतपट्टाभरणः, त्वं 'पद्मयोनिः' इति ख्यातिं प्राप्स्यसि। "मम पुत्रो भव, ब्रह्मन्, सप्तलोकनाथः," इति उक्त्वा, तस्मै मण्डिताय वरं दत्त्वा, भगवान्— "एवं अस्तु" इति हृष्टचित्तः, रागरहितश्च, समीपमागतम् आदित्यसन्निभमुखं महाप्रभावन्तं पुरुषं ददर्श। तं दिव्यं रूपं दृष्ट्वा, नारायणः उवाच— "अप्रमेयः, महावक्त्रः, दंष्ट्रायुक्तः, शिरः केशविहीनः—दशबाहुः, त्रिशूलचिह्नितः, सर्वतोदृश्, स्वयं लोकनाथः, विकृतः, मुञ्जसूत्रपरिधानः—भीषणनादः, स्थूललिङ्गधारी, अयं पुरुषः कः, विष्णो, तेजोमयः, महाप्रभुः?" स सर्वदिक् व्योम च व्याप्य, तस्मात् आगच्छति; एवं उक्तः, भगवन् विष्णुः ब्रह्माणम् उवाच— "यस्य पादप्रहारेण सागरः व्योम्नि अपि उद्गच्छति, महाबलात्—" "स्थूलभूतेभ्यः त्वं सर्वतो विप्रक्षिप्यसे, पद्मज; तव सह वायुः गन्धेभ्यः उत्पन्नः कम्पयति। मम नाभिकमलात् उत्पन्नं महत् पद्मं कम्प्यते; भवं प्राप्तः, आदिरहितः, अन्तकर्ता च।" भवः अहम् च, स्तुतिभिः वृषध्वजम् उपसस्मार। तदा कोपितः ब्रह्मा केशवं पद्मनयनं प्रति उवाच— "त्वं आत्मानं न जानासि, लोकनाथं, विश्वव्यापिनम्; न मां ब्रह्माणं, लोककर्तारं सनातनं, जानासि।" "अयं कः शङ्करः, यो आवां उभौ अतिक्रान्तवान्?" इति कोपसमुत्थानि वचनानि श्रुत्वा, हरिः उवाच— "एवं मा वद, शुभे, महात्मानं न अवमन्यस्व; महायोगेश्वरः धर्मः दुष्प्राप्यः वरदश्च।" "स एव जगतः कारणं, पुराणः, अक्षरपुरुषः; स एव सर्वबीजानां बीजम्, एकः प्रकाशः।" "शङ्करः एव बालवत् क्रीडति; स अक्षरः प्रधानं योनिः अव्यक्तं, प्रकृत्याः तमः।" "मम एते नामानि सदा सृजन्ति; सः कः शिवः, स योगिनां क्लेशपीडितानां दृश्यते।" "सः बीजम्, त्वं बीजभृत्, अहं च नित्ययोनि;" एवं उक्ते, विश्वात्मा ब्रह्मा विष्णुम् प्रष्टुम् आरब्धवान्।