लिङ्गपुराणम्

ततः तस्मिन् क्षणे, नारायणः जगद्धाता, यो नागराजस्य निवासः, स्वमुखात् प्रकट्य पितामहम् उवाच। स उवाच— "भगवन्, त्वं एव आदिः, स्थानम्, मध्ये, कालः, दिशः, आकाशः च। अहं तव उदरस्य अन्तं न पश्यामि, पापरहित।" एवं उक्त्वा, हरिः पुनः पितामहम् अभ्यभाषत— "भद्र, एवं मे उदरमपि नित्यं, अनन्तम्।" ततः स भगवान् ब्रह्माणं पुनरुवाच— "देवश्रेष्ठ, प्रविश्य, एतान् अतुल्यान् लोकान् पश्य।" तस्य रमणीयवचः श्रुत्वा, स सन्तुष्टः अभवत्। तदा स्रष्टा, दृढनिश्चयः, श्रीनारायणस्य उदरं पुनः प्रविश्य, तत्रैव गर्भे स्थितान् लोकान् अपश्यत्। भगवतः शरीरमध्यं सञ्चरन्, न हरीनः अन्तं अपश्यत्; तदा स्रष्टुः गतिं विज्ञाय, विष्णुः सर्वद्वाराणि संरुध्य, कर्तुम् इच्छन्, मनसा चिन्तयामास— "सुखेन विश्राम्यामीति।" ततः सर्वद्वाराणि निःसन्देहं संरुद्धानि दृष्ट्वा, स सूक्ष्मं रूपं कृत्वा, नाभिद्वारेण मार्गमविन्दत्। स तु कमलधारां अनुगम्य, ब्रह्मा तत्र निरीक्ष्य, कमलात् स्वस्वरूपेण चतुर्मुखः उत्पन्नः। स कमले स्थितः, कमलयोनि-तेजसा दीप्तः, ब्रह्मा स्वयम्भूः, श्रीमान्, जगद्भवः, स्रष्टा, विराजमानः आसीत्। एवं तयोः उभयोः परस्परं सम्पूर्णं स्पर्धमानयोः, तस्मिन्नर्णवे महद् युद्धम् अभवत्। तत्र कुतश्चित् अनन्तपराक्रमः, प्रजापतिपतिः, त्रिशूलधारी, महादेवः, सुवर्णवीर्यवसनभूषितः प्रादुरभवत्। तत्र अनन्तः, नागशिरोराजः, हरिः, शीघ्रं गच्छन्, पादयोः वेगेन भूमिं पीडयामास। तदा सहसा गगने घनघना जलबिन्दवः शीघ्रं समुत्पेतुः; तत्र वातः अतीवोष्णशीतश्च प्रववौ। तं महदाश्चर्यं दृष्ट्वा ब्रह्मा विष्णुम् उवाच— "एते बिन्दवः, शीतोष्णसम्भूताः, कमलं सम्यक् कम्पयन्ति।" "एष मे संशयः, अथवा किं कर्तुमिच्छसि?"—एवं स्रष्टुः वचनानि सञ्जज्ञिरे। तद्वाक्यं श्रुत्वा, असुरदनः, अप्रतिमकर्मा भगवान् चिन्तयामास— "कच्चिदन्यः कश्चिदत्र नाभौ मम वसति?" इति। स्नेहपूर्णं भाषमाणे तस्मिन्, अहं तस्य कोपितः अभवम्; मनसा चिन्तयित्वा, प्रतिवचनम् अददाम्— "किमिदं भगवन्, अद्य कमले भ्रमः? किमहं कृतवान्, देव, यत् त्वं मां परमस्नेहेन भाषसे?" "नरश्रेष्ठ, किमर्थं त्वं एवं भाषसे? सत्यम् आख्याहि।"—इत्येवं लोकपथपालकः देवानां प्रभुः उवाच। ततः ब्रह्मा, वेदनिधिः, पद्माक्षं विष्णुम् प्रत्युवाच— "तव इच्छया, पूर्वं यथा तव उदरं प्रविष्टवान्, तथैव।" "यथा त्वं भगवन्, मम उदरे सर्वान् लोकान् अपश्यः, तथा अहम् अपि तव उदरे सर्वान् लोकान् अपश्यम्।" ततः सहस्रवर्षे गते, निष्पाप, त्वं मां जेतुम् इच्छन्, स्पर्धया, माम् उदरात् निष्कर्षितवान्। शीघ्रं सर्वद्वाराणि सर्वतः संरुद्धानि; तदा अहम्, महाभाग, स्वबलम् उपलभ्य, चिन्तितवान्। नाभिदेशे मार्गः उपलभ्य, कमलनालेन निर्गतः; तव कार्ये किञ्चित् अपि विघ्नः न स्यात्। एवं, विष्णो, कार्यसिद्धये एष उपायः; अधुना वद, किं कर्तव्यम्? ततः अनन्तात्मा हिरण्यकशिपुः, ब्रह्मणः कृपया, निर्मलम्, प्रियतमं, शुभं वरम् अवाप। तद्वचनं श्रुत्वा, अमत्सरी हरिः, तस्मै वरं ददौ; न हि तव कृते अहम् एवं कर्तुम् निश्चितवान्। त्वां शिक्षयितुम् इच्छन्, लीलया, आकस्मिकम्, शीघ्रं स्वस्वरूपस्य सर्वद्वाराणि संरुद्धवान्। अन्यथा न मन्येः; त्वं मम पूज्यः, वन्दनीयः च। यत्किञ्चिदपि मया त्वत्कृतं, तद् सर्वं क्षन्तुम् अर्हसि, शुभे। यथा त्वया पूजितोऽहं, प्रभो, पद्मात् अवरोह; त्वां धारयितुं न शक्नोमि, तेजस्विन्, वन्द्य। स उवाच— "वरं वृणीष्व, प्रभो, पद्मात् अवरोह; मम पुत्रो भूत्वा, अरिनाशन, महत् सुखं प्राप्स्यसि।" "मङ्गलवचनानि वद, प्रभो, पद्मात् अवरोह; त्वं हि अस्माकं महायोगी, स्तुत्यः, प्रणवस्य सारः।" अद्यप्रभृति, सर्वेश, श्वेतपट्टधारी, त्वं 'पद्मयोनिः' इति प्रसिद्धिं गमिष्यसि। "मम पुत्रो भव, ब्रह्मन्, सप्तलोकनाथ।" इति, वरं दत्त्वा, किरीटिनं, श्रीमान् प्रभुः— "एवं भविष्यति" इति, प्रसन्नचित्तः, अमत्सरी, समीपं समागतं, उदयभानुसदृशवदनं, महावपुषम्, अपश्यत्। तं अद्भुततमं रूपं निरीक्ष्य, नारायणः उवाच— "अनन्तः, महन्मुखः, दंष्ट्रालुः, शिरसो रोमाणि विनष्टानि—" दशबाहुः, त्रिशूलचिह्नितः, सर्वतः चक्षुष्मान्, स्वयं जगत्पतिः, विकृतः, मुञ्जमेखलया बद्धः—" घोरनिनादः, उन्नतलिङ्गः, कः अयं पुरुषः, विष्णो, तेजोराशिः, महातेजाः?" स सर्वदिक्प्रकाशः, व्योम्नि व्याप्य, तत्र शीघ्रं प्रस्थितः; एवं उक्ते, श्रीविष्णुः ब्रह्माणं प्रति उवाच— "यस्यान्तरेण, यः समुद्रं पादेन स्पृशन्, उदकानि महाबलेन व्योम्नि समुत्क्षिप्यन्ते—" इति।