लिङ्गपुराणम्

सर्वेषां भूतानां मूलरूपः परमपुरुषः, नारायणः, सर्वव्यापकः, अष्टबाहुः विशालवक्षाः स्वरूपेण स्वस्य मुखात् प्रकटितः। स योगमास्थाय, योगेश्वरः, अचिन्त्यशक्तिसंपन्नः, सहस्रनागफणैरलंकृतः अतुल्यतेजसा दीप्तिमान् अभवत्। तस्य महानागस्य वलयानि उत्तमशय्यां विस्तीर्य, भगवान् समुद्रस्य मध्ये तस्मिन महान् उच्चशय्यायां शयानः आसीत्। एवं विष्णुः, बलवान् प्रभुः, तत्र स्वात्मनि रममाणः, स्वेच्छया क्रीडनं कुर्वन्, तस्य कर्माणि श्रमरहितानि आसन्। तस्य नाभेः एकं कमलं उत्पन्नम्, शतयोजनविस्तीर्णम्, उदयात्यरविसदृशप्रभम्, महान् स्तम्भः, अतिविस्तृतम्। तस्य देवस्य, स्तुत्यस्य, क्रीडनं कुर्वतः समीपे, ब्रह्मा, हिरण्यगर्भः, कमलसम्भवः, सुवर्णवर्णः, इन्द्रियातीतः, प्रकटितः। चतुर्मुखः, विशालाक्षः, दिव्यगन्धसंपन्नः, दिव्यशोभायुक्तः, तत्र आगतः। ब्रह्माणं शुभदृष्टिं, कमलविलासिनं दृष्ट्वा, नारायणः विस्मयेन समीपं गतः, मधुरस्नेहपूर्णवचांसि उक्तवान्। स उक्तवान्—"त्वं कः, जलमध्ये शरणं प्राप्तः?" तदा ब्रह्मणः शुभवचनानि श्रुत्वा, अच्युतः प्रत्युत्तरं दत्तवान्। शय्यायाः उत्थाय, नारायणः, विस्मितनेत्रः, प्रत्याह—"प्रतिसर्गेऽहं शरणं।" "यत् कर्तव्यम्, यत् कृतम्, यत् क्रियमाणम्—स्वर्गः, अन्तरिक्षम्, पृथिवी—अहं परमं धाम परं लोकात्।" एवं उक्त्वा, भगवन् विष्णुः पुनः उक्तवान्—"त्वं कः, भगवन्, समीपं आगतः? कुतः आगतः?" "क्व पुनः गमिष्यसि? कः ते शरणम्? त्वं कः, विश्वरूपः? किं तव कर्तव्यम्?" एवं वैकुण्ठस्य वचनं श्रुत्वा, ब्रह्मा, शम्भोः मायया मोहितः, जनार्दनं न जानन्, प्रत्युत्तरं दत्तवान्। मायया मोहितः, स देवः महात्मानं न विवेक्तुं शशाक—"यथा त्वं, तथा अहम्—आदिस्रष्टा, प्रजापतिः।" ब्रह्मणः वचनानि श्रुत्वा, लोकनाथः वैकुण्ठः, विस्मयेन, अनुमोदनं दत्तवान्। जिज्ञासया, महायोगी, ब्रह्मणः मुखं प्रविष्टः, तैः अष्टादशद्वीपैः, समुद्रैः, पर्वतैः सह। प्रविश्य, महातेजसा, चतुर्वर्णयुक्तं लोकं, ब्रह्मणः स्तम्भान्तं, सप्त नित्यलोकान् अपश्यत्। ब्रह्मणः उदरे, विष्णुः, महाबाहुः, सर्वाणि वस्तूनि दृष्ट्वा, पुनः पुनः उक्तवान्—"अहो, तपसः शक्तिः!" विविधेषु लोकेषु, विविधेषु स्थानेषु भ्रमन्, विष्णुः, सहस्रवर्षं, अन्तं न अलभत्। तदा, मुखात् निर्गत्य, नारायणः, लोकपालः, नागराजशय्यायां स्थितः, ब्रह्मणं सम्बोधितवान्। "भगवन्, त्वं आदिः, स्थानम्, मध्ये, कालः, दिशः, आकाशः; तव उदरस्य अन्तं न पश्यामि, निष्पापः।" एवं उक्त्वा, हरिः पुनः ब्रह्मणं उक्तवान्—"एवं मम उदरम् अपि नित्यं।" "प्रविश, देवश्रेष्ठ, अद्वितीयं लोकं पश्य।" तस्य रमणीयवचनं श्रुत्वा, ब्रह्मा हृष्टः अभवत्। तदा, सृष्टिकर्ता, दृढनिश्चयः, पुनः श्रीभगवतः उदरं प्रविष्टः, तत्र एव लोकान् गर्भे स्थितान् अपश्यत्। भगवतः शरीरे सर्वत्र भ्रमन्, हर्यन्तं न अपश्यत्; सृष्टिकर्ता ब्रह्मणः गतिं ज्ञात्वा, विष्णुः सर्वद्वाराणि रुद्ध्वा, कर्तुम् इच्छन्, शीघ्रं चिन्तितवान्—"सुखेन विश्रामिष्यामि।" तदा, सर्वद्वाराणि रुद्धानि दृष्ट्वा, स सूक्ष्मरूपं कृत्वा, नाभिद्वारं प्राप्नोत्। कमलसूत्रं अनुगम्य, सृष्टिकर्ता निरीक्ष्य, तस्मात् कमलात्, चतुर्मुखः स्वं स्वरूपं प्रकटितवान्। कमले स्थितः, कमलगर्भप्रभया दीप्तः, ब्रह्मा, स्वयम्भूः, भगवन्, जगदुत्पत्तिः, सृष्टिकर्ता, शोभायुक्तः प्रकटितः। तदा, तयोः उभयोः, परस्परं पूर्णं स्पर्धमानयोः, समुद्रमध्ये महान् विवादः उत्पन्नः। तत्र कुतश्चित्, अनन्तपरिमाणः, प्रजापतिः, त्रिशूलधारः, महादेवः, सुवर्णवीरवस्त्रधारी, प्रकटितः। तत्र अनन्तः, नागफणिनाम् अधिपः, हरिः, शीघ्रं गच्छन्, भूमिं पदैः पीडितवान्। सहसा, आकाशे गम्भीरजलबिन्दवः शीघ्रं उद्भूताः; तत्र वातः अतिोष्णः अतीव शीतः च ववौ। तं महान् अद्भुतं दृष्ट्वा, ब्रह्मा विष्णुं उक्तवान्—"एते बिन्दवः, शीतोष्णाः, कमलं अतिशयम् कम्पयन्ति।" "मम अयं संशयः, वद वा अन्यद् किं कर्तुम् इच्छसि?"—एवं वचनानि सृष्टिकर्तुः मुखात् अभवत्। एवं श्रुत्वा, असुरविनाशकः, अतुलकृत्यः भगवान् चिन्तितवान्—"किम् अन्यः कश्चित् मम नाभौ वसति?" स स्नेहपूर्णं उक्त्वा, अहम् तस्मै कोपितः अभवम्; मनसि विचार्य, प्रत्युत्तरं दत्तवान्। "किमर्थं, भगवन्, अद्य कमले भ्रमः? किम् मया कृतं, देव, यत् त्वं मम प्रति परमस्नेहेन वदसि?" "नरश्रेष्ठ, किमर्थं एवं वदसि? सत्यम् वद।" एवं, देवाधिदेवः, लोकगत्यधारः, उक्तवान्— तदा, ब्रह्मा, वेदनिधिः, पद्माक्षं विष्णुं प्रत्याह—"तव इच्छया, पूर्वं तव उदरं प्रविष्टः अहम्।