लिङ्गपुराणम्

भूमिपते! त्वं सृष्टिसंहारस्थितिकारणं; त्वं बालः, त्वं हरिः, त्वं विष्णुः—सर्वं जगद्व्यापकं चराचरं पालय। हे विष्णो! गुणत्रयैः सृष्टिस्थितिसंहाररूपेण ब्रह्माविष्णुभवभेदेन अहं त्रिधा विभक्तोऽपि, अहमेव परमेश्वरः, अविभाज्यः। मोहं त्यज, विष्णो! अयं पितामहं पालय; पद्मकल्पे स तव पुत्रो भविष्यति, त्वं च तस्य पितामहः। तदा त्वं मां एवं द्रक्ष्यसि, तथैव पद्मयोनिरपि मां पश्यति। एवं उक्त्वा भगवान् तत्रैव अन्तर्धानं गतः। ततः प्रभृति लिङ्गस्य पूजाऽत्र लोकेषु दृढं प्रतिष्ठिता; लिङ्गपीठं महादेवी, लिङ्गं च स्वयं महेश्वरः प्रकटितः। संहारकारणत्वात् लिङ्गशब्दः; तत्र सर्वे देवाः निवसन्ति। यो लिङ्गस्य समीपे लिङ्गमाहात्म्यं प्रतिदिनं पठति—स ब्राह्मणः शिवपदं प्राप्नोति, नात्र विचारः। कथं पद्मकल्पे प्राचीनकाले पद्मसम्भवः ब्रह्मा जातः, कथं च स भगवाँश्च भवं तेन दृष्टवान्? एतत्सर्वं विस्तारतः वद। तदा एक एव भीषणः, अविभक्तः, तमसावृतः समुद्रः आसीत्। तस्यैकस्य समुद्रस्य मध्ये श्रीपतिः हरिः, शङ्खचक्रगदाधरः, मुकुटी, मेघश्यामलः, कमलनयनः, स्थितः। स सर्वभूताधारः पुरुषोत्तमः, अष्टबाहुः, महोरस्कः, नारायणः, सर्वव्यापी, तस्य वक्त्रात् प्रकटितः। योगमारूढः, योगेश्वरः, अचिन्त्यशक्तिमान्, सहस्रफणिनागराजेन शोभितः, अतुल्यतेजसा प्रकाशमानः। तस्य महोरगस्य भोगान् शुभशय्यां कृत्वा, भगवाँस्तस्मिन्महासमुद्रे विशाले उत्तुङ्गे शयाने आसीत्। एवं विष्णुः, महाबलः, तत्र स्वात्मनि रममाणः, लीलया विहरन्, अक्लिष्टकर्मा, विश्राम्यति स्म। तस्य नाभेः पद्मं समुत्पन्नम्, शतयोजनविस्तीर्णं, उदितार्कप्रभं, महास्तम्भयुक्तं, उन्नतं च। तस्मिन् काल्ये देवः, स्तुत्यः, क्रीडन्, तस्य समीपे पद्मसम्भवः ब्रह्मा, हिरण्यगर्भः, सुवर्णवर्णः, इन्द्रियातीतः, प्रादुरभूत्। चतुर्मुखः, विशाललोचनः, दिव्यसौगन्ध्यशोभितः, शोभायमानः, तत्र आगतः। ब्रह्माणं शुभदृष्टिं, पद्मक्रीडनं दृष्ट्वा, विष्णुः विस्मितः, सुमधुरैः शब्दैः तमुवाच। स उवाच—"कः त्वं, जलमध्ये शरणं प्राप्तः?" इति। ब्रह्मणः शुभवचनानि श्रुत्वा, अच्युतः प्रत्युवाच। शय्यान्निष्क्रान्तः, विस्मयविस्तृतलोचनः, प्रत्युवाच—"प्रत्येककल्पे अहमेव शरणं। यत्कर्तव्यं, यत्कृतं, यद्भविष्यति, स्वर्गमन्तरिक्षं पृथ्वी च—अहमेव लोकोत्तीर्य परमं धाम।" एवं उक्त्वा, भगवाँस्त्विष्णुः पुनः पप्रच्छ—"कः त्वं, भगवन्, समीपं प्राप्तः? कुतः आगतः?" "क्व पुनः यास्यसि? कः ते आश्रयः? त्वं कः, विश्वरूपधारी? अहं ते किम् करवानि?" इति। एवं उक्तवतो वैकुण्ठस्य, पितामहः प्रत्युवाच, शम्भोर्मायया मोहितः, जनार्दनं न ज्ञातवान्। मायया मोहितः स देवो महात्मानं नाज्ञासीत्—"यथा त्वं, तथा अहम्; आदिसृष्टा प्रजापतिः।" ब्रह्मणः वचनानि श्रुत्वा, लोकनाथः विस्मितः, वैकुण्ठः, जगदुद्भवः, अनुमोदनं चकार। जिज्ञासया महायोगी ब्रह्मणः मुखं प्रविष्टः, अष्टादशद्वीपैः, समुद्रपर्वतयुतैः सह। प्रविश्य, महातेजसा, चतुर्वर्णभरितान् लोकान्, ब्रह्मणः स्तम्भान्तं सप्त स्थिरान् लोकान् अपश्यत्। ब्रह्मणः उदरे विष्णुः, महाबाहुः, सर्वं ददर्श, पुनः पुनः च "अहो तपःशक्तिः!" इति व्याहरत्। नानालोकान्, नानाविहारस्थानि भ्रमन्, विष्णुः, सहस्रवर्षाणि, अन्तं नापश्यत्। तदा तस्य मुखात् निष्क्रान्तः, नारायणः, नागशय्याधिपः, पितामहं उवाच। "भगवन्! त्वं आदिः, स्थानं, मध्ये, कालः, दिशः, आकाशश्च; तव उदरस्य अन्तं न पश्यामि, निष्पाप!" इति। एवं उक्त्वा, हरिः पुनः पितामहं उवाच—"एवमेव ममाप्युदरं नित्यं।" "विश, देवश्रेष्ठ! एतान् अतुल्यान् लोकान् पश्य।" तस्य रमणीयं वचनं श्रुत्वा, स प्रहृष्टः। ततः सृष्टिकर्ता, दृढनिश्चयः, पुनः श्रीनिधेः उदरं प्रविश्य, तत्रैव गर्भे तान् लोकान् ददर्श। भगवतः शरीरे सर्वत्र भ्रमन्, स हर्यन्तं न ददर्श; सृष्टिपतेः मार्गं विज्ञाय, विष्णुः सर्वद्वाराणि संन्यस्य, कर्तुमिच्छन्, शीघ्रं चिन्तयामास—"सुखेन विश्राम्येयम्।" तदा सर्वद्वाराणि संहतानि दृष्ट्वा, सूक्ष्मरूपं कृत्वा, नाभिद्वारं प्राप। पद्मसूत्रं अनुसृत्य, सृष्टिकर्ता निरीक्ष्य, तस्मात् पद्मान्निष्क्रान्तः, चतुर्मुखः स्वस्वरूपं प्रकटयामास। पद्मे स्थितः, पद्मयोनि: प्रभया दीप्तः, ब्रह्मा, स्वयंभूः, श्रीमान्, जगदुत्पत्तिकर्ता, स्रष्टा, विराजमानः आसीत्। एवं तयोः प्रत्येकस्य परस्परं पूर्णयुद्धं संजज्ञे, तस्मिन् समुद्रे महद्विग्रहः उत्पन्नः।