लिङ्गपुराणम्

ततः महादेवः देवश्रेष्ठं प्रत्युवाच – “अहं तुष्टः, सर्वदेवानां श्रेष्ठ। मां महादेवं पश्य, सर्वभीतिर्विनश्यतु।” तयोः वीर्यवन्तयोः उभयोः प्रति स्नेहपूर्वकं महादेवः पुनः उक्तवान् – “युवां मम शरीरे पूर्वं जातौ। एषः दक्षिणे ब्रह्मा, लोकपितामहः। वामे हृदयात् उत्पन्नः विष्णुः, विश्वात्मा। अहं युवयोः तुष्टः, इच्छितं वरं दास्यामि।” एवं उक्त्वा परमेश्वरः करुणया पूर्णः, शुभहस्ताभिः विष्णुम् स्पृष्टवान्। ततः हर्षपूर्णहृदयः नारायणः महेश्वरं प्रणम्य, लिङ्गातीतं लिङ्गस्थं च प्रभुं सान्त्व्यं च प्राह। “यदि त्वं तुष्टः, वरोऽपि दातव्यः, तर्हि त्वयि नित्यं अविचलिता भक्तिः अस्तु।” शीतांशुकलाधरः देवः ब्रह्मणं विष्णुं च स्वात्मन्यविचलितां श्रद्धां दत्तवान्। ततः नारायणः स्वयं भूमौ प्रणम्य, विश्वनाथं सान्त्व्यं च प्राह। “देवेश, देवाधिदेव, अस्माकं उत्तमविवादेन त्वं अत्रागतः, अस्माकं कलहं समाप्तुं।” हरः तं हरिं प्रणमन्तं, नम्रं, हसितमुखं, पुनः प्रत्युवाच – “पृथिवीपतिः, त्वं संहारपालनसृष्टिकर्ता। हे बाल, हे विष्णो, चराचरं सर्वं रक्ष।” “विष्णो, अहं ब्रह्मा-विष्णु-भवः त्रिधा विभक्तः, सृष्टिपालनसंहारगुणैः, तथापि अहं अविभाज्यः परमेश्वरः। मोहं त्यज, विष्णो, ब्रह्माणं रक्ष। पद्मकल्पे सः तव पुत्रः भविष्यति, त्वं तस्य पितामहः। तदा मां एवं द्रक्ष्यसि, पद्मजः अपि मां एवं द्रक्ष्यति।” इत्युक्त्वा भगवद्भावः तत्रैव अन्तर्धानं गतः। तस्मात् लिङ्गपूजा लोकेषु प्रतिष्ठिता। लिङ्गपीठः महादेवी, लिङ्गः स्वयं महेश्वरः। संहारकारणात् लिङ्गं नाम, तत्र सर्वदेवाः स्थिताः। यः ब्राह्मणः लिङ्गस्य समीपे लिङ्गकथा नित्यं पठति, सः शिवपदं प्राप्नोति; अन्यः विचारः न आवश्यकः। पद्मकल्पे किल पद्मजः ब्रह्मा कुतः उत्पन्नः, परमात्मा कथं तं भवम् अपश्यत् – इदानीं सर्वं विस्तरेण कथय। एकः उग्रः समुद्रः आसीत्, अद्वितीयः, अन्धकारपूर्णः। तस्य मध्यभागे श्रीपतिः हरिः, शङ्खचक्रगदाधरः, मुकुटी, मेघवर्णः, पद्माक्षः, स्थितः। सर्वभूतप्रभवः परमात्मा, अष्टबाहुः, विशालवक्षाः, नारायणः, सर्वव्यापी, तस्य मुखात् प्रकाशितः। योगधारणं कृत्वा, योगेश्वरः, अप्रमेयबलः, सहस्रफणाभरणः, अद्वितीयतेजसा दीप्तः। महानागस्य वलयैः उत्तमशय्यां कृत्वा, प्रभुः तस्मिन्महासमुद्रे शयाने आसीत्। एवं विष्णुः, महाप्रभुः, स्वात्मनि रममाणः, क्रीडायाम् अव्ययकर्मणि स्थितः। तस्य नाभेः पद्मं उत्पन्नम्, शतयोजनविस्तृतम्, उदयादित्यसदृशदीप्तम्, महास्तम्भयुक्तम्, अतीव उच्चम्। तस्य समीपे क्रीडन्तं भगवन्तं दृष्ट्वा, हिरण्यगर्भः ब्रह्मा, सुवर्णवर्णः, पद्मजः, अतीन्द्रियः, प्रकटितः। चतुर्मुखः, विशाललोचनः, दिव्यगन्धसौन्दर्ययुक्तः, पद्मेन क्रीडन् आसीत्। तं ब्रह्माणं शुभदृष्टिं विष्णुः विस्मयेन समीपं गत्वा, सौम्यवचसा सन्ददर्श। “त्वं कः, जलमध्ये शरणं प्राप्तः?” इति ब्रह्मणः शुभवचनं श्रुत्वा अच्युतः प्रत्युवाच। सः शय्यायाः उत्तिष्ठन्, विस्मयितलोचनः, प्रत्युवाच – “प्रतिसृष्टिकल्पे अहं शरणं। यद् कर्तव्यं, यत् कृतं, यद् क्रियते – स्वर्गं, अन्तरिक्षं, पृथ्वी – अहं परमस्थानं, लोकातीतः।” एवं उक्त्वा भगवांश्च विष्णुः पुनः अपृच्छत् – “त्वं कः, भगवन्, समीपं आगतः? कुतः आगतः? पुनः कुत्र गमिष्यसि? कोऽसि, विश्वरूपः? किं ते कर्तव्यं?” वैकुण्ठस्य प्रश्नं श्रुत्वा, पितामहः शम्भुमायया मोहितः, जनार्दनं नाजानत्। मायया मोहितः, देवः महात्मानं नाजानत् – “यथा त्वं, तथा अहं, आदिकर्ता, प्रजापतिः।” ब्रह्मणः वचनं श्रुत्वा, विष्णुः, विश्वाधारः, विस्मयेन अनुमोदितवान्। जिज्ञासया योगीशः ब्रह्मणः मुखं प्रविष्टः, अष्टादशद्वीपैः, समुद्रपर्वतैः सह। प्रविष्टः, तेजोमयः, चतुर्वर्णयुक्तं लोकं, ब्रह्मस्तम्भान्तं सप्तलोकं अपश्यत्। ब्रह्मणः उदरे विष्णुः, महाबाहुः, सर्वं दृष्ट्वा पुनः पुनः “अहो तपस्याः शक्ति!” इति विस्मयेन उक्तवान्। विविधेषु लोकेषु, स्थानेषु भ्रमित्वा, विष्णुः, सहस्रवर्षे, अन्तं न प्राप्नोत्। एवं शिवस्य महिमा, विष्णोर्ब्रह्मणः च उत्पत्तिक्रमः, लिङ्गपूजायाः महत्त्वं च, पद्मकल्पे ब्रह्मविष्ण्वोः संवादः, सर्वं एकस्मिन्सुन्दरे कथायाम् सम्प्राप्तम्।