लिङ्गपुराणम्

स एव परमेश्वरः, अन्तर्बहिश्च यः स्थितः, तयोः मध्ये अपि निवसति; अनादिः, न मध्यः, न च अन्तः, आनन्दस्यापि कारणं सः। तत्र त्रयो मात्रा अर्धमात्रा च, या नादाख्या, ब्रह्मरूपेण विख्याता; तत्र माधवः ऋग्यजुःसामवेदमात्रारूपेण प्रतिष्ठितः। वेदवाक्यैः स भगवान् विश्वात्मानं चिन्तयामास; ततः स ऋषिः वेदरूपः अभवत्, तस्मात् ऋषेः शुद्धसारः उत्पन्नः। तेनैव ऋषिणा विष्णुः परमेश्वरं बुबोध; रुद्रः च निरवधारकः वाचा मनसा च तं चिन्तयामास। ये तं न प्राप्नुवन्ति, ते निवर्तन्ते; एकाक्षरेण सः व्यक्तव्यः, तेनैव सत्यं परं कारणं निगद्यते। सत्यं, आनन्दः, अमृतत्वं, परमं ब्रह्म, परात्परः; तस्मादेकाक्षरात् ‘अ’ इत्याख्यातात् प्रभुः हिरण्याण्डसमुत्पन्नः। एकाक्षरात् ‘उ’ इति हरिः परमकारणम्; ‘म’ इत्येकाक्षरात् नीललोहितः प्रभुः। सृष्टिकर्ता ‘अ’ इति कथ्यते; ‘उ’ मोहकः; ‘म’ तेषां मध्ये सदा प्रसाददायकः। ‘म’ बीजभृद्, ‘अ’ बीजसंज्ञकः; ‘उ’ हरिः, योनिः, प्रधानपुरुषेश्वरः। बीजभृत् च बीजं च सा योनि, च ‘नाद’ इति यः स महेश्वरः; बीजभृत् स्वेच्छया आत्मानं विभज्य प्रतिष्ठितः। अस्मात् लिङ्गात् बीजभृतः प्रभोः ‘अ’ इति बीजमुत्पन्नम्; तद् ‘उ’ इति योनौ निवेश्य सर्वतः व्याप्तम्। तदा सुवर्णाण्डं समुत्पन्नम्, आद्याक्षरं संवृत्य; बहूनि वर्षाणि दिव्यं मण्डलं जलासु प्रतिष्ठितम्। सहस्रवर्षे तदण्डं अनादिजं द्विधा विदारितम्; तदण्डं जलासु स्थितं, प्रभुणा आद्याख्येन। तस्याण्डस्य शुभ्रं सुवर्णमयमावरणं उपरि स्थितम्; यदधस्तात्, सा पृथ्वी पञ्चलक्षणयुक्ता। तस्मादण्डात् ‘अ’ इति चतुर्मुखः उत्पन्नः; स सर्वलोकस्रष्टा, त्रिरूपधारीशः। एवं ‘ॐ ॐ’ इति यजुर्वेदीयश्रेष्ठाः वदन्ति; यजुर्वचनानि श्रुत्वा ऋग्सामवेदौ सादरं। एवं हे हरि, हे ब्रह्मन्, वेदाः तदा वदन्ति; ततः वेदवर्णितं देवेशं विज्ञाय, वेदोत्पन्नैः मन्त्रैः स महेशं स्तुतवान्, परं देवम्; अस्माकं स्तुत्या प्रसन्नः निर्मलः तस्मिन् लिङ्गे स्थितः। स देवः दिव्यं शब्दमयं रूपं धारयन् तत्र स्मितमुखः स्थितः; ‘अ’ अक्षरं तस्य शीर्षम्, ललाटं दीर्घसंज्ञकम्। ‘इ’ दक्षिणं नेत्रं, ‘ई’ वामं नेत्रम्; ‘उ’ दक्षिणकर्णः, ‘ऊ’ वामकर्णः। ‘ऋ’ दक्षिणगण्डः, ‘ॠ’ वामगण्डः; ‘ऌ’ ‘ॡ’ च तस्य नासापुटे। ‘ए’ तस्योपरोष्ठः, ‘ऐ’ अधरोष्ठः; ‘ओ’ ‘औ’ च, अनुक्रमेण, दन्तपङ्क्तिद्वयम्। ‘अं’ तस्य तालु, तस्य देवदेवस्य; ‘क’ आदि पञ्चाक्षराणि तस्य पञ्च दक्षिणहस्ताः। तथैव ‘च’ आदि पञ्च तस्य पञ्च वामहस्ताः; ‘ट’ आदि पञ्च तस्य पादाः, ‘त’ आदि अपि। ‘प’ तस्य उदरम्, ‘फ’ पार्श्वः; ‘ब’ वामपार्श्वः, ‘भ’ स्कन्धः। ‘म’ शम्भोः हृदयम्, महेश्वरस्य योगिनः; ‘य’ आरभ्य ‘स’ पर्यन्तं सप्त धातवः तस्य। ‘ह’ तस्य आत्मस्वरूपम्, ‘क्ष’ कोपः; तं महेश्वरं उमया सह दृष्ट्वा, प्रणम्य पुण्यात्मा विष्णुः पुनः मन्त्रं दृष्टवान्, यः ॐकारात् उत्पन्नः, पञ्चकलासमन्वितः। स शुद्धस्फटिकसदृशः, द्वात्रिंशदक्षरसमन्वितः, प्रज्ञाननिधिः, सदा धर्मार्थप्रदायकः। गायत्रीमूलकं मन्त्रं हरिः दृष्टवान्, हरितवर्णं, सर्ववश्यकरं, चतुर्विंशत्यक्षरं, चतु:कलायुतम्, अनुत्तमम्। अथर्वणसम्बद्धं मन्त्रं अपि दृष्टवान्, कृष्णवर्णं, अष्टकलायुतम्, महाशक्तियुक्तं, त्रयस्त्रिंशदक्षरसमन्वितम्। यजुर्वेदसम्बद्धं मन्त्रं अपि दृष्टवान्, पञ्चत्रिंशदक्षरयुक्तम्, अष्टकलायुतम्, शुक्लवर्णं, शान्तिप्रदम्। त्रयोदशकलायुतं, रक्तवर्णं, बालाद्यैः सहितं, सामसमुत्थं, जगति प्रथमं, वृद्धिक्षयहेतुं च दृष्टवान्। एतेषां मन्त्राणां षट्षष्टिः अक्षराणि; एवं पञ्च मन्त्रान् प्राप्य, पुण्यात्मा हरिः तान् जपितवान्। ततः कालविभागरूपं रूपं दृष्टवान्, यत्र ऋग्यजुःसामवेदसमावेशः, ईशानमौलिना, आदिपुरुषमुखेन युक्तम्। अघोरहृदयं, रमणीयं, वामभागनिहितं, सदा शिवं, महादेवस्य त्वरितपादं, महोरगराजालङ्कृतं च। शिवः, यस्य मुखानि पादाः च सर्वत्र, यस्य नेत्राणि हस्ताः च सर्वत्र, ब्रह्मेशः, सृष्टिस्थितिसंहारकारणम्। स पुनः वाञ्छितवाक्यैः वरदं प्रभुं स्तोतुम् आरब्धवान्। नमो रुद्राय, एकाक्षराय, ‘अ’ वर्णाय, आत्मरूपिणे, ‘उ’ वर्णाय, आद्यदेवताय, विज्ञानमयतनवे। नमो तृतीयाय, ‘म’ वर्णाय, शिवाय, परात्मने, सूर्याग्निसोमवर्णाय, पूज्याय।