भगवान् शिवः करुणया सस्मितं उपमन्युम् ऋषिं बन्धुभिः परिवृतं दृष्ट्वा, तं दयया सुदृशा ईक्ष्य, गिरिजां च करुणया सस्मितां विलोक्य, स्नेहेन इदं वचनम् उवाच। "वत्स! स्वजनैः सहितः यथेष्टं भोगान् भुङ्क्ष्व। अद्य त्वां आत्मजं कृतवान्—क्षीरसागरं, मधुसागरं, दधिसागरं च तुभ्यं दत्तवान्। तथैव घृतसागरं, फलमिष्टान्नसागरं, पिण्डिपर्वतान्, भोज्यसागरं च तुभ्यं अददाम्। त्वदीयः पिता साक्षात् महादेवः, लोकपिताऽस्ति; त्वदीया च माता, भाग्यवती, जगन्माता—अत्र न संशयः। अमरत्वं च गणाधिपत्यं च शाश्वतं तुभ्यं दत्तम्। अन्यानि वराणि वृणीष्व, नात्र संकोचः।" एवमुक्त्वा महादेवः स्वहस्ताभ्यां उपमन्युम् आलिङ्ग्य, तस्य शिरसि घ्राणं कृत्वा, देवीसहितः तं आशीर्वादम् अदात्। देवी अपि तं आत्मजं सस्नेहम् अवलोक्य, तुष्टा सती, तस्मै योगसिद्धिं ब्रह्मविद्यां च परां ददौ। स च तस्याः वरं च नित्यं यौवनं च प्राप्त्वा, हर्षगद्गदया वाचा महादेवं स्तोतुम् आरब्धवान्। सः कृताञ्जलिः पुनः पुनः प्रणम्य, निर्मललोचनं प्रभुं वरं याचितवान्—"देवदेव महादेव, मयि सदा दृढा भक्तिः सन्निधिः च भवतु।" एवं तेन निवेदिते शंकरः सस्मितम् इच्छितं वरं ब्राह्मणाय दत्त्वा तत्रैव अन्तर्धानं गतः। ततः सः उपमन्युः श्रीकृष्णेन, निष्कल्मषकर्मणा, दृष्टः। स च धौम्यस्य ज्येष्ठभ्रातुः पाशुपतव्रतम् अलभत। कथं कृष्णः तद्विद्यां प्राप्तवान्? इति पृष्टे, सूतः कथां पापनाशिनीं वक्तुम् उद्यतः। वसुदेवः कृष्णः, स्वेच्छया अवतीर्णः, देहशुद्धिं कृत्वा मानुष्यं निन्दन् इव, पुत्रकामः तत्र तपः कर्तुं गतवान्। उपमन्योराश्रमे तं मुनिं दृष्ट्वा, कृष्णः ससन्मानं धौम्यस्य ज्येष्ठभ्रातरं प्रणम्य, त्रिवारं प्रदक्षिणं चकार। तं मुनिं दृष्ट्वा, कृष्णस्य सर्वे देहकर्मसम्भूतदोषाः विनशिताः। उपमन्युः तेजस्वी, विभूतिभिः सिञ्चनं कृत्वा, तं क्रमशः अग्निवत्, वायुवत्, इत्यादिना सम्बोध्य, हृष्टचित्तः तस्मै दिव्यां पाशुपतविद्यां प्रददौ। मुनिग्रहेण कृष्णः पाशुपतयोग्यः अभवत्। संवत्सरान्ते तपसः, महेश्वरं शान्तं, साम्बगणसहितं दृष्ट्वा, सः पुत्रं अलभत। ततः प्रभृति, सर्वे व्रतान्विताः मुनयः कृष्णेन सह नित्यं स्थिताः, दिव्यपाशुपतसम्पन्नेन। अन्यं च साधनं मोक्षाय प्रवक्ष्यामि—हे जीवमोक्षकामिनः! सुवर्णमेखलां कृत्वा, दण्डं धारयेत्। नरः वा स्त्री वा सुवर्णपीठं, चामरं, दण्डं, लेखनीपात्रं च निर्माय, तच्छेषं पाशुपताय भस्माङ्गाय दद्यात्। कर्तरीः, छुरिकां, पात्रं वा सुवर्णरजतामयताम्रनिर्मितं यथाशक्ति दद्यात्, योगिनं पूजयेत्। एवं ददतः तस्य सपरिवारस्य सर्वपापविनाशः, रुद्रसायुज्यं च अव्यभिचारिणः। तस्मात् गृहस्थः दानात् संसारमुक्तिं लभते; योगिनां दानेन शिवः शीघ्रं तुष्टः भवति। परमं मोक्षं इच्छन्, राज्यं, पुत्रान्, धनं, अश्वान्, वाहनानि, सर्वस्वं वा दद्यात्। अनित्यम् एतत् शरीरं, तस्मात् सततम् अक्षयं पाशुपतमार्गं प्रयत्नेन सेवेत्, संसारसागरतरं साधनम्। इदं सर्वं संक्षेपेण उक्तम्—न संशयः—यः पठति वा शृणोति, स विष्णुलोकं प्राप्नोति।