लिङ्गपुराणम्

राज्यं स्वर्गं मोक्षं क्षीरसमुत्पन्नं चान्नं—एतानि प्रियाणि तानि तु न लभन्ते, यतो हि शिवः तैः कदापि न तुष्यति। शिवकृपया एव सर्वं प्राप्यते, नान्यदैवतप्रसादेन; ये तु अन्यदेवताभक्ताः, दुःखपीडिताः, ते मोहवशाद् विचरन्ति। अत्र क्षीरं कथं स्यात्, यदा महादेवः न पूजितः? पूर्वजन्मनि यत् किञ्चिद् शिवपूजनात् दत्तम्, तत् एव लभ्यते, नान्यत्, विष्णुपूजनात् अपि। एवं मातुः वचनं श्रुत्वा, उपमन्युः तेजस्वी बाल एव, तपस्विनीमातरं प्रणम्य उवाच—“मा शोच, भाग्यवती, महादेवः कुतश्चित् अस्ति। कालेन वा शीघ्रं वा, क्षीरसागरं प्राप्स्यामि।” इति उक्त्वा, ताम् प्रणम्य, सः तपः आरब्धुम् उद्यतवान्। माता तम् उवाच—“शुभानि आचर,” इति पुत्रं विशेषतः अनुमन्य, तेन सहमत्या सः तत्र घोरं तपः आरब्धवान्। हिमवतः गिरिं गत्वा, वायुभक्षः एकचित्तः, सः ब्राह्मणः तपसा सर्वं जगत् कम्पितवान्। तदा सर्वे देवा हरिं प्रणम्य, तस्य वचनानि श्रुत्वा, श्रीभगवान् विष्णुः, “किमेतत्?” इति ज्ञात्वा, कारणं विज्ञाय, शीघ्रं मन्दरेश्वरं प्रति महेश्वरदर्शनाय गतवान्। तत्र शिवं दृष्ट्वा, प्रणम्य, कृताञ्जलिः उवाच—“भगवन्, उपमन्युः नाम ब्राह्मणः कश्चित्, इति श्रूयते। सः क्षीरार्थं सर्वं त्यक्तवान्, तं तपसः निवर्तय।” एवं तावत् पिनाकी भगवान् सर्वेश्वरः, शक्ररूपं धारयित्वा, गन्तुम् उद्यतवान्। सदा शिवः, देवैः असुरैः सिद्धैः नागैश्च सहितः, इन्द्ररूपं धारयन्, शुभ्रगजे महति तपोवनं प्रति गतवान्। वामभागे शचीं धारयन्, अन्येन करे श्वेतच्छत्रं, सोमवत् प्रभया मण्डितः, शक्ररूपधारी सः मन्दर इव चन्द्रमण्डले शोभमानः। एवं शक्ररूपं धारयित्वा, परमेश्वरः उपमन्योराश्रमं गत्वा तस्य कृपां दातुं प्रस्थितवान्। तं शक्ररूपिणं शिवं दृष्ट्वा, सः मुनिः, मुनिश्रेष्ठः, शिरसा प्रणम्य उवाच—“अयं ममाश्रमः पावितो, यतो देवाधिदेवः स्वयम् आगतः, शक्रः विश्वेश्वरः, भगवतः तेजस्वी स्वामी।” इत्युक्त्वा, कृताञ्जलिं ब्राह्मणं दृष्ट्वा, हरः शक्ररूपधारी, गम्भीरया वाचा तम् उवाच—“त्वया अहं तुष्टः, वरं वृणीष्व, स्थिरव्रत! एतेन तपसा यत् इच्छसि तत् सर्वं दास्यामि, धौम्यज्येष्ठ!” एवं शक्रेण उक्तः, मुनिश्रेष्ठः कृताञ्जलिः उवाच—“शिवभक्तिं वररूपेण वृणे।” मुनिवचः श्रुत्वा, भगवान् किंचित् कोपयुक्तः, शक्ररूपधारी, उद्वेगपूर्वकं वचनं प्रोवाच—“मां न जानासि, देवर्षे? अहं देवाधिपः, शक्रः, त्रैलोक्यनाथः, सर्वैः देवैः पूजितः। मम भक्तो भव, ब्राह्मणश्रेष्ठ, मां सदा पूजय; अहं सर्वं शुभं दास्यामि, रुद्रं निर्गुणं त्यज।” शक्रवचनं श्रुत्वा, उपमन्युः, तस्य वाक्यं श्रोत्राणि विदारयन्तं, पंचाक्षरीमङ्गलमन्त्रं जपन्, उवाच—“नूनं कश्चित् पापासुरः शक्ररूपं कृत्वा धर्मस्य विघ्नं कर्तुम् आगतः, अन्यथा न स्यात्। त्वमेव हि, परनिन्दायाम् प्रवृत्तः, परमेश्वरस्य पारमार्थ्यं माहात्म्यं चाख्यात्। किमत्र बहुना? अद्य मया तद् अन्येन कृतं महापापं, यद् भवनिन्दां श्रुतवान्, विज्ञातम्। भवनिन्दां श्रुत्वा, तदा तदानीं स्वदेहं त्यक्तव्यम्; एवं कृत्वा शीघ्रं शिवलोकं प्राप्यते। यः शिवनिन्दारतः जिह्वां निष्कृष्य, एकविंशति कुलोद्धारकः सः शिवलोकं प्राप्नोति।” “मम क्षीरकामना तावत् परित्यज्यताम्; त्वां, देवाधम, शिवास्त्रेण हत्वा, देहं त्यक्ष्यामि। सत्यं, पूर्वं माता मम उक्तवती, यत् पूर्वजन्मनि वयं प्रभुं न पूजितवन्तः।” इत्युक्त्वा, उपमन्युः निर्भयः, इन्द्रं हन्तुम् अथर्वणास्त्रं मन्त्रकुशलः संकल्प्य, बभूव। सः बलवान्, विभूतिधारी, हस्तेन विभूतिं गृहीत्वा, अथर्वणास्त्रेण तं प्रति प्रेषयन् ननाद। ततः, स्वदेहदाहाय, अग्निसंयुक्तध्यानं कृत्वा, स्थिरः, शुष्ककाष्ठवत्, अक्षयः स्थितवान्। एवं ब्राह्मणस्य निश्चयम् आलोक्य, भगवान् भगचक्षुः हरः, सौम्यया वृत्त्या योगिनः समाधिं निरोद्धुम् आरब्धवान्। तदा नन्द्याज्ञया चन्द्रकेन च, कालाग्निसदृशं अथर्वणास्त्रं प्रत्याहृतम्। ततः भगवतः परमेश्वरः स्वस्वरूपं धारयन्, शशिशेखरः ब्राह्मणाय साक्षात् प्रादर्शयत्। सर्वतः सहस्रैः क्षीरधाराभिः परिवृतः, क्षीरसागरः, दधिसागरः, घृतसागरः च तत्र स्थितः। बालस्य फलं समुद्रः, भोक्तव्यान्नसागरः, पर्वतान्निकायः पिष्टकानां च, सर्वतः तिष्ठन्ति स्म। एवं शिवकृपया उपमन्युः सर्वं लब्धवान्, तस्य तपोबलं, श्रद्धा च, शिवभक्तिः च, जगति कीर्तनीया इति।