लिङ्गपुराणम्

तयोः द्वयोः संयोगात् एकः अत्युद्रेकः मूर्तिमान् बालरूपः, सर्वमङ्गलनिलयः, उत्पन्नः। स बालः अद्भुतवस्त्राभरणैः भूषितः, महात्मनः पुत्रः गजाननः, पितरं शिवं च अम्बिकां च विनयेन प्रणम्य स्थितवान्। तं नवजातं पुत्रं दृष्ट्वा भगवन् भवः स्वयं गजाननं सर्वेश्वरं सर्वकार्याणि न्ययोजयत्। स भगवान् जगद्गुरुः स्वसौम्यहस्ताभ्यां तं बालं आलिङ्ग्य शिरसि च गन्धं कृत्वा स्नेहं दर्शितवान्। भगवान् तं पुत्रं उवाच – "तवावतारः, पुत्र, दैत्यानां विनाशाय, देवतानां, द्विजातीनां, ब्रह्मनिष्ठानां च हिताय। यः यज्ञः पृथिव्यां विधिविहीनः क्रियते, तं स्वर्गमार्गे स्थित्वा विघ्नं कुरु। यः कश्चन इह लोके शिक्षयति, पठति, व्याख्यायति, वा अनुष्ठानं विधिविपरीतं करोति – तस्य सर्वदा प्राणान् हर। पतितस्त्रीपुरुषाणां, स्वधर्महीनानां च, तव जीवनहरणं कर्तव्यं। ये स्त्रीपुरुषाः सदा तव पूजनं कुर्वन्ति, तेषां तुल्यत्वं दातव्यम्। हे बालगणेश, तव भक्तानां, बालानां, युवानां, वृद्धानां च, सर्वयत्नेन रक्षां कुरु; तव पूजनं इह च परत्र च भवतु। त्रिषु लोकेषु सर्वत्र, विघ्नेश्वर, तव पूजनं सत्कारः च कर्तव्यः – अस्य विषये किञ्चित् संशयो नास्ति। यद्यपि मम, नारायणस्य, ब्रह्मणः वा पूजनं यज्ञैः विदुषां क्रियते, तव पूजनं प्रथमं भवेत्। यः वेदविहितं, स्मार्तं, लौकिकं वा कर्म तव पूजनं विना करोति, तस्य शुभं अशुभं भवति। ब्राह्मणैः, क्षत्रियैः, वैश्यैः, शूद्रैः च, हे गजानन, शुद्धान्नपानैः तव पूजनं सर्वसिद्ध्यर्थं कर्तव्यम्। गन्धपुष्पधूपादिभिः तव पूजनं विना, देवैः अन्यैः च त्रिषु लोकेषु, तव प्राप्तिः न किञ्चन। ये जनाः विनायकं पूजयन्ति, तान् इन्द्रः अन्ये देवाः च पूजयन्ति – अत्र नास्ति संशयः। ये फलकामाः तव पूजनं न कुर्वन्ति, तेषां यज्ञेषु अपि अजन्मा, हरिः, अहं, इन्द्रः, अन्ये देवाः च विघ्नैः बाध्यन्ते। ततः महागणपतिर्विघ्नगणं सृज्य, स्वसैन्यैः सह प्रणम्य तस्य पुरतः स्थितवान्। तस्मात् कालात् इह लोके गणेश्वरस्य पूजनं जनाः कुर्वन्ति; गणेश्वरः दैत्यानां धर्मे विघ्नं कृतवान्। स्कन्दस्य ज्येष्ठभ्रातुः उत्पत्तिः सर्वं उक्तम्; यः पठति, शृणोति, वा शृणवयति, स सुखी भवति। ततः प्रश्नः – "शम्भोः नृत्यं कथं आरभ्यते, कस्य हेतोः? स्कन्दस्य ज्येष्ठभ्रातुः उत्पत्तिः श्रुतम्, तद्वद सत्यं वद।" दारुकः असुरसम्भवः तपसा बलं प्राप्त्वा, देवतान्, श्रेष्ठब्राह्मणान् च, विनाशयामास, प्रलयाग्निवत्। तेन दारुकद्वारा आहताः देवाः, ब्रह्मा, ईशानः, कुमारः, विष्णुः च, पीडिताः। असुरः यमं इन्द्रं च प्राप्त्वा ‘स्त्रीघ्न’ इति कथितः, स्त्रीरूपं धृत्वा, ब्रह्मादिभिः युद्धाय स्थितैः स्तुतः। तेन पीडिताः सर्वे ब्रह्माणं, उमापतिना सह, उपगम्य, सर्वं निवेदितवन्तः। तं प्राप्त्वा, सर्वे पितामहस्य नेतृत्वे, स्तुतिं कृतवन्तः; ब्रह्मा देवाधिपतिं अनेकधा प्रणम्य उपगम्य। "दारुकः, हे भगवन्, पूर्वं तान् जितवान्; त्वं दैत्यं दारुकं स्त्रीघ्नं हन्तुं, अस्मान् रक्षितुं अर्हसि।" ब्रह्मणः प्रार्थनां श्रुत्वा, भगवन्, भागाक्षिहर्ता, देवीं गिरिजां, देवेश्वरः, स्मितवत् इव उवाच। "हे शुभे, अद्य लोकहिताय त्वां याचामि, सुन्दरमुखि, दारुकस्त्रीघ्नस्य वधाय।" तस्य वचनं श्रुत्वा, देवीनां शरणं, देवी तं भगवानं शरीरं प्रविश्य, जन्माय प्रवृत्ता। एका भागेन स देवेश्वरं प्रविष्टवती, तस्मिन्नेव काले, न ब्रह्मा, न इन्द्रप्रमुखा देवाः, तां दृष्टवन्तः। गिरिजां शुभां, शम्भोः पार्श्वे स्थितां, पूर्ववत् दृष्ट्वा, सर्वज्ञः चतुर्मुखः अपि तस्या मायया मोहितः। ततः पार्वती देवदेवस्य शरीरं प्रविश्य, कण्ठस्थं विषं स्वीकरोति, तद्व शरीरं स्वं कृतवती। तां तद्व रूपां तृतीयेन नेत्रेण ज्ञात्वा, कामारिः कालिं, विषकण्ठां, जटाधरां, सृष्टवान्। काल्याः उत्पत्तौ, देवाः महत् यशः विजयः च प्राप्तवन्तः, अदैत्याः पराजिताः, भवानी परमेश्वरः च तुष्टौ। तां ज्वलन्तीं, विषकण्ठां, अग्निवत् दीप्तां दृष्ट्वा, देवगणाः, सिद्धगणाः, उपेन्द्रः, पद्मजः, इन्द्रः च, भयात् पलायितवन्तः। तस्याः ललाटे नेत्रं, शिरसि चन्द्रः, कण्ठे तीक्ष्णत्रिशूलः, हस्ते शूलः, भीषणाभरणानि च आसीत्। देवी दिव्यवस्त्राभरणैः भूषिता, सिद्धनेता, अन्ये सिद्धाः, पिशाचाः च पुनः उत्पन्नाः। पार्वत्याः आज्ञया, परमा देवी, दारुकः दैत्यः, देवेश्वरान् विनाशयन्, निहतः। तस्याः क्रोधात्, विक्षेपात् च, हे श्रेष्ठब्राह्मण, सर्वं जगत् तस्याः क्रोधाग्निना संतप्तम्।