लिङ्गपुराणम्

शृणु एतत् परं रहस्यं, यथा सृष्ट्यादौ सञ्जातम्, तथैव वर्तमानम्। य एवमाचरति, स विश्वरूपत्वेन ज्ञेयः। एष ब्रह्मणः स्थानं, भगवन्, यत् त्वया प्राप्तम्; तवोपरि तद् भगवत्स्वरूपं विष्णोः पुण्यं पदम् अस्ति। विष्णुना, निर्मलेन मम वामभागेन, अथवा वैकुण्ठेन, एष त्रयस्त्रिंशः कल्पः प्रवृत्तः। शतं शतानां सहस्राणि स्वयम्भुवः अतीतानि; पूर्वं, देवाधिदेव, तत् शृणु, महाबुद्धे। स आनन्द इति विज्ञेयः, आनन्दे प्रतिष्ठितः; माण्डव्यगोत्रसम्भवः, तपसा मम पुत्रत्वं प्राप्तवान्। तव योगः, सांख्यं, तपः, ज्ञानं, क्रिया, सत्यं, तत्त्वं, दया, ब्रह्म, अहिंसा, सुभुद्धिः, क्षमा च प्रतिष्ठिताः। ध्यानं, ध्येयम्, दमः, शमः, विज्ञानं, अज्ञानं, बुद्धिः, धृतिः, शोभा, शीलम्, कीर्तिः, प्रज्ञा, लज्जा, दृष्टिः, सरस्वती च तव अन्तः संस्थिताः। तुष्टिः, पुष्टिः, क्रिया, कृपा च प्रतिष्ठिताः; एते द्वात्रिंशद्गुणाः द्वात्रिंशच्छब्दाख्यया प्रसिद्धाः। हे ब्रह्मन्, प्रकृतिः नियता; सा महादेवी तव अपत्यं, तथा श्रीविष्णोः अपि चान्येषां, भगवन्। एषा पुण्या देवी मम अपत्यं, प्रतिष्ठिता, चतुर्मुखी, जगद्योनि, प्रकृतिः, धेनुः, प्रतिष्ठिता। गौरी, माया, विद्या, कृष्णा, हैमवती, प्रमुखा, प्रकृतिः इति सा तत्त्वविचारिभिः कथ्यते। सा अजातां, एकां, रक्तश्वेतकृष्णवर्णां, सर्वभूतसमुत्पत्तिकर्त्रीं, समरूपां विद्धि; अहम् अपि अजातः, तां विद्धि, विश्वरूपिणीं, गायत्रीं, विश्वधेनुं, तत्त्वेन। एवं उक्त्वा, महेश्वरः, परमेश्वरः, सृष्टिं कृतवान्; तदा, देव्याः पार्श्वात्, सर्वरूपिणः कुमाराः उत्पन्नाः। जटिलाः, मुण्डिताः, शिखिनः, अर्धमुण्डिताश्च जाताः; तदा, उक्तयोगेन, महाबलाः। सहस्रदेववर्षान्ते, महेश्वरं सम्पूज्य, स धर्मसम्पूर्णयोगे दृढं स्थितवान्। शिष्याश्च, जितेन्द्रियाः, रुद्रं प्रविशन्ति स्म। एवं संक्षेपेण साह्यादिपर्वतानां उत्पत्तिः कथिता; यः पठति, शृणोति, वा द्विजश्रेष्ठान् श्रोत्रापि करोति, स परमेश्वरानुग्रहेण ब्रह्मसायुज्यं प्राप्नोति। कथं लिङ्गे लिङ्गोत्पत्तिः, शङ्करं सम्पूज्य, जातम्? किं लिङ्गं, कः लिङ्गीति? सूत, अत्र वक्तव्यं; एवं देवा ऋषयश्च, पितामहं प्रणम्य, पप्रच्छुः—"भगवन्, कथं लिङ्गस्य सम्भवः? कथं महेश्वरः रुद्रः लिङ्गे पूज्यते? किं लिङ्गं, कः लिङ्गीति?" इति। पितामहः प्रत्युवाच—"प्रधानं लिङ्गं प्रतिपादितम्, लिङ्गी परमेश्वरः। समुद्रे रक्षायै, विष्णुः मम सहायकः आसीत्। सर्गे देवगणाः मुनिभिः सह जनलोकं गताः। स्थितिकाले समाप्ते, प्रलये, सहस्रचतुर्युगान्ते, देवाः सत्यलोकं जग्मुः। ब्रह्मणः काले समाप्ते, सर्वत्र अधिपत्यरहिते समत्वे, सर्वं स्थावरं महादुर्भिक्षे शुष्यति। गोः, मनुष्याः, वृक्षाः, पिशाचाः, गन्धर्वादयः, सूर्यरश्मिभिः क्रमशः दग्धाः। एकस्मिन् भीषणसागरमध्यस्थे, सर्वतोऽन्धकारावृतः, योगात्मा, शुद्धः, निर्मलः, जलमध्य उपशयने शयाने। सहस्रशिरसः, विश्वात्मनः, सहस्रनेत्रः, सहस्रपादः, सहस्रबाहुः, सर्वज्ञः, सर्वदेवाधिप्रभवः। हिरण्यगर्भः, रजस्तमसा शङ्करः स्वयम्; सत्त्वेन विष्णुः व्याप्यस्थितः; महेश्वरः सर्वात्मा। कालात्मा, यस्य नाभिः कालः, श्वेतः; कृष्णः निर्गुणः; नारायणः महाबाहुः, सत्त्वासत्त्वात्मा, सर्वात्मा। एवं तं पद्मनयनं शयानं दृष्ट्वा, मम मायेना मोहितोऽहम्, कोपितः तम् अपृच्छम्—"कस्त्वम्?" इति, तम् अनादिं हस्तेन उत्थाप्य, दृढेन घातेन ताडितः। स जागरितः, स्वशय्यायाः उत्थाय, किञ्चित् स्थित्वा, संयतः, सुप्तिनिर्मलदृशा शुद्धया माम् अपश्यत्। मम पुरतः श्रीहरिः, तेजस्वी, विराजमानः स्थितः; उत्थाय, एकस्मिन् मधुरस्मितेन माम् उवाच—"स्वागतम्, स्वागतम्, वत्स, भगवन् पितामह!" इति। तस्य वचनं श्रुत्वा, देवश्रेष्ठः अपि प्रत्यस्मयत्। रागद्वेषवशात् अहम् जनार्दनं उवाच—"कुतः माम् 'वत्स, वत्स' इति सम्बोधयसि, त्वं यः सृष्टिसंहारकारणम्?" इति। अत्र, लघुस्मितेन, माम् उपाध्यायः शिष्यमिव संबोधयसि, यद्यपि अहं लोकस्रष्टा, प्रकृतेः प्रवर्तकः। माम् अनादिं, अजं, विष्णुं, स्रष्टारं, जगतः कारणं, सर्वात्मानं, कर्तारं, धारयितारं, पद्मनयनं इति संबोधयसि। कस्मात् मोहात् एवं वदसि? त्वं सत्यं शीघ्रं ब्रूहि। स तदा माम् उवाच—"अहं लोकानां स्रष्टा—पश्य! त्वं धारकः, संहर्ता च, मम अक्षरदेहात् उत्पन्नः। त्वं नारायणं, विश्वेश्वरं, निरामयं विस्मृतवान्।" "सः परमपुरुषः, परात्मा, बहुश्रुतः, सर्वेषां स्तुत्यतमः, विष्णुः, अव्ययः ईश्वरः, जगतः कारणं, आदिः, स्रोतः।