लिङ्गपुराणम्

देवानां प्रभवः श्रीमहेश्वरः, येषां प्रभवेन सुरेश्वराः प्राञ्जलयः तं नमित्वा स्थिताः, तदा अम्बिकापतिः भवः, पिनाकपाणिः महेश्वरः, तान् परमदेवान् साक्षात् स्नेहपूर्णया दृष्ट्या निरीक्ष्य, ते अपि हरं भक्त्या प्रणम्य, हर्षाश्रुपूर्णलोचनाः अभवन्। भवः, अमृतकल्पया कटाक्षमालया तान् निरीक्ष्य, ‘‘शुभमस्तु वो, देवेश्वराः,’’ इति मधुरया वाचा उवाच। तत्र वागीशः, प्रभुं दृष्ट्वा, भीतिहीनः प्रणम्य, ‘‘भगवन्, वरार्थं त्वां निरीक्ष्यागताः एते देवाः स्वगृहं प्राप्ताः। त्वं सदा देवैः अन्यैः च विघ्ननिवारणाय, सर्वकर्मसम्पादने, देवद्विषां च कार्ये प्रार्थ्यसे। अतः, भव, धर्माधर्मकारण, प्रसन्नो भव; एष एव अस्माकं वरः, ये देवद्विषः तेषु।’’ इति निवेदयामास। एवं श्रुत्वा, पिनाकधारी शिवः, गणाधिपतिरूपं धारयित्वा, सर्वदेवेश्वरः अभवत्। तदा गणाध्यक्षाः देवाश्च, सर्वलोकसम्भवमङ्गलमयं दुःखनाशनं महेश्वरं स्तुत्वा, अम्बिका च गजाननं वरदं गजवदनं त्रिशूलपाशधारिणं सर्वलोकसम्भवमूलं वरं ददौ। तस्मिन्काले सिद्धाः, महर्षयः, सुरगणाः, देवसमूहाश्च पुष्पवर्षं चक्रुः; देवाः एकदन्तं स्तुत्वा, श्रान्तिहीनाः गणेन्द्रं प्रणेमुः। तदा तयोः मध्ये, भीषणतमः साकारः बालरूपेण नृत्यन्, सर्वमङ्गलनिलयः कश्चन उत्पन्नः। सः अद्भुतवस्त्राभरणैः भूषितः गजाननः, महेश्वरस्य पुत्रः, पितरौ भवाम्बिकौ सस्मार प्रणम्य च। नवजातं पुत्रं दृष्ट्वा, पुण्यात्मा भवः, गजाननं सर्वकार्येषु नियुक्तवान्। स्वहस्ताभ्यां स्नेहेन तमादाय, लोकगुरुः महेशः पुत्रस्य शिरसि गन्धं च चकार आलिङ्गनं च। ‘‘तवावतारः, पुत्र, दानवानां विनाशाय, देवद्विजब्राह्मणानां हिताय च जातः। पृथिव्यां यः कश्चन यज्ञः विहितदक्षिणाविना क्रियते, सः स्वर्गमार्गे स्थितः, तत्र त्वं विघ्नं कुरु। यः अपकृत्य वेदाध्यापनं, अध्ययनं, व्याख्यानं, यजनं वा करोति, तस्य सदा प्राणान् गृहाण। पतितस्त्रीणां, पतितपुरुषाणां, स्वधर्मविहीनानां च, त्वं प्राणान् गृहाण, विनायक। ये त्वां सततं पूजयन्ति, तेषां तु समत्वं दातव्यं, हे विनायक। गणेन्द्र, बालवृद्धयुवानां भक्तानां सर्वदा रक्षां कुरु। त्रिषु लोकेषु सर्वत्र त्वं विघ्नेश्वर, पूज्यः मान्यश्च। मम, नारायणस्य, ब्रह्मणः वा, यज्ञैः वा, त्वं प्रथमं पूजनीयः। वेदस्मार्तलौकिककर्मसु त्वां विना यः पूजयति, तस्य शुभं अशुभं भवति। ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्रैः शुद्धान्नपानैः त्वं गजानन पूजनीयः सर्वसिद्ध्यर्थम्। गन्धपुष्पधूपादिभिः त्वां विना देवैः अपि त्रिषु लोकेषु प्राप्तुं न शक्यते। ये जनाः त्वां पूजयन्ति, तानिन्द्रादयः अपि पूजयन्ति। यः त्वां न पूजयति, तस्य इच्छितसिद्धौ त्वं हरिं, मां, इन्द्रं, अन्यान् च विघ्नैः बाधसे। एवं उक्ते, गणपतिः विघ्नगणं सृष्ट्वा, स्वगणैः सह प्रणम्य स्थितः। ततोऽस्मिन्लोके गणपतिपूजा प्रवृत्ता, गणेश्वरः दैत्यधर्मे विघ्नान् अकुरुत। स्कन्दाग्रजस्य उत्पत्तिकथा एषा; यः पठति, शृणोति, श्रोतव्यं करोति, सः सुखी भवति। अथ, ‘‘कथं वा कुतश्च शम्भोः नृत्यं प्रवृत्तम्?’’ इति पृष्टम्। स्कन्दाग्रजस्य उत्पत्तिः श्रुता, तदनन्तरं नृत्यहेतुं वद। तदा दारुकः नामासुरः तपसा बलवान् अभूत्, स देवांश्च श्रेष्ठब्राह्मणांश्च कालाग्निवत् निघ्नन् आरब्धवान्। तेन दारुकवधे पीडिताः, देवाः, ब्रह्मा, ईशानः, कुमारः, विष्णुश्च, यममिन्द्रौ प्राप्तवन्तः। स दानवः, स्त्रीरूपं गृहीत्वा, ब्रह्मणादिभिः युद्धाय स्थितैः ‘स्त्रीहन्ता’ इति कीर्तितः, स्तुतश्च। ते सर्वे तेन पीडिताः ब्रह्माणं जग्मुः, सर्वं तस्मै निवेद्य, उमापतिना सह। तत्र गत्वा, ब्रह्मणा सह सर्वे स्तुत्वा, ब्रह्मा देवाधिपतिं बहुधा नमस्कृत्य, ‘‘दारुकः पूर्वं जित्वा, अस्मान् बाधते; त्वं दानवदारुकं स्त्रीहन्तारं हन्याः, अस्मान् रक्ष,’’ इति याचितवान्। तदा ब्रह्मणः वचः श्रुत्वा, भग्ननेत्रहर्ता प्रभुः, देवाधिदेवः, गिरीजां स्मितपूर्वकं उवाच— ‘‘शुभे, अद्य अहं त्वां लोकहिताय याचामि, दारुकस्त्रीहन्ता वधाय।’’ तच्छ्रुत्वा, सा सुरेश्वरी, जगन्निवासा, तं देहं प्रविश्य, जन्माय प्रवृत्ता। एवं श्रीलिङ्गमहापुराणे गणेशोत्पत्तिकथा च दारुकवधोपक्रमश्च पवित्ररूपेण प्रवर्तते।