एवं उक्त्वा सर्वे देवाः परमं हर्षमुपगताः प्रमुदितचित्ताः सस्मिताः स शर्वं प्रणेमुः। तेषां रोमाञ्चिताङ्गानां दिव्याः सिद्धाश्चारणाश्च स्वर्गात् पुष्पवृष्टिं चक्रुः। दिव्यानि दुन्दुभयो नेदुः, अप्सरसां गणाः सस्मितं नृत्यन्त्यः तत्र विराजन्त, वेदाश्च साक्षात् देहधारिणः तं महेश्वरं प्रणेमुः। ततः ब्रह्मणा सह मुनिभिः सर्वे देवाधिपतिः उमापतिः हिमगिरिसुतां भगवतीं सान्द्रलज्जां सविनयं ईश्वरं पश्यन् तिष्ठन्। सः निरन्तरं तस्याः निष्कलङ्कं रूपं पश्यन् तुष्टिं न लेभे; सा अपि वृषध्वजं देवमवलोक्य सस्मितं हरिं प्रति उवाच— "वरं ददामि" इति। तदा हरिः शंकरं प्रति वाक्यमब्रवीत्— "भक्तिः त्वयि सदा वर्धेत" इति। तेन तस्मै ब्रह्मेति नाम दत्तम्। पुनः ब्रह्मा ईश्वरं प्रति याचते— "अग्नौ होमं करिष्यामि, गुरुत्वेन प्रतिष्ठितः। यदि अनुमतिः प्रयुज्यते, अधुना अकार्यं कर्म कार्यं भवतु।" शंकरः, देवेशः विश्वेश्वरः, तमुवाच— "वरं वरेण्य, यत् इच्छसि तत् कुरु" इति। स च प्रहृष्टचित्तः, "यदाज्ञाप्यते भगवन्, देवेश पितामह," इति कृत्वा प्रणम्य, ब्रह्मा लोकपितामहः देवीश्वरयोः करौ संयोज्य स्थितः। तत्र अग्निदेवः साक्षात् सञ्जातः सविनयं कृताञ्जलिः। वेदैः साक्षात् उपस्थितैः, विधिपूर्वकं सः लाजान् अग्नौ समर्पयामास। विष्णुना ब्राह्मणाः समानीय, तान् विविधैः दानैः सत्कृत्य, अग्निदेवं त्रिवारं प्रदक्षिणीकृत्य, संयुक्तकरयोः विमोचनं कृत्वा, सर्वे देवाः, दिव्यानराः च, हृष्टमनसः सन्तः प्रमोदं प्रापुर्। ततः ब्रह्मा भगवतः उमापतेः पाद्यं अर्घ्यं च शम्भवे समर्प्य प्रणम्य, मधुपर्कं गोदक्षिणां च दत्त्वा, पुनः प्रणम्य, देवैः सह, इन्द्रमुख्यैः तत्र स्थितः। भृगुप्रमुखाः सर्वे ऋषयः, सूर्यादयश्च, वृषध्वजं अक्षततिललाजैः समर्च्य, स्तुतिभिः तं पूजयामासुः। शिवः, देवैः निर्दिष्टकर्माणि सम्पाद्य, अग्निं स्वात्मनि संस्थाप्य, सर्वलोकहितार्थं रुद्रः तया देवी सह संयोगमकरोत्। यः कश्चन भवस्य विवाहं पठति, शृणोति, वा वेदवेदाङ्गविदुषां द्विजातीनां शुद्धानां समीपे पठयति, सः गणेशस्य प्रसादं लभते, भवेन सह मुदं प्राप्नोति। यत्र विद्वद्भिः एषः विवाहकथाः कीर्त्यते, तत्र स्वयं भवः निवसति। अतः द्विजातयः, उत्तमब्राह्मणक्षत्रियविवाहेषु, सम्यक् पूज्य, एषां विवाहकथां पठेत् न अन्यथा। एषा सर्वा भवस्य विवाहकथा अनुत्तमा, यां कीर्तयित्वा, वृषध्वजो हिमवत्सुतां पत्नीत्वेन प्राप। ततः सः नन्दिनः सर्वगणैः परिवृतः, सर्वैः देवगणैः सह, दिव्यां वाराणसीं प्रज्वलन्निव प्रविवेश। तत्र अविमुक्ते सुखासीनं वृषध्वजं भवानी हृष्टवदना प्रणम्य, क्षेत्रस्य माहात्म्यं पप्रच्छ। तदा चन्द्रशेखरः क्षेत्रस्य परमं माहात्म्यं वक्तुम् आरब्धवान्— "देवानां वरे देवि, मुनिसंघैः पूजिते, अविमुक्तस्य माहात्म्यं विस्तारतः न शक्यते वक्तुम्। तत्र मृत्युकाले एकजन्मना अपि पापिनः मोक्षं प्राप्नुवन्ति; अन्यत्र पापं केवलं वाराणस्यां विनश्यति। वाराणस्यां कृतं पापं पिशाचनरकगम्यं भवति; तत्र अपि सहस्त्रशः पापं कृत्वा पिशाचत्वं श्रेयः। स्वर्गे सहस्त्रइन्द्रपदं प्राप्य अपि, काश्याः नगरस्य तुल्यं न भवति, यत्र त्रैलोक्यनाथः सर्वव्यापी निवसति। यत्र ओंकारेश्वरः चर्मवसनः तिष्ठति, तत्र मृतस्य पुनर्जन्म न भवति।" एवं क्षेत्रमाहात्म्यं संक्षेपेण उक्त्वा, चन्द्रशेखरः तं उद्यानं दर्शयित्वा, तत्र गणपतिप्रधानान् त्यक्त्वा, स्वयं विनायकः गजाननः अभवत्। असुराणां विघ्नाय, सुराणां विघ्ननाशाय, सर्वं एतत् परमं रहस्यं ते कथितम्। यत् सर्वं श्रुतं मया, तत् तव प्रसादेन प्रकाशितम्, यः परमं शोभनम्। कथं विनायकः गणपतिः गजाननत्वं प्राप, कुतः अस्य तेजः एवं जातम्? हे सूत, तदिह वक्तुमर्हसि। एवं तस्मिन्नेव काले, देवाः इन्द्रोपेन्द्रसहिताः, अधर्मिणां दानवानां कर्मणां विघ्नाय समागताः। असुराः, यातुधानाः, राक्षसाः, तामसाः, राजसाश्च, पृथिव्यां विद्यमानाः। ते महेश्वरं, ब्रह्माणं, हरिं च, अहर्निशं यज्ञदानैः पूजयित्वा, इच्छितवरान् प्रापुर्। तस्मात्, हे सुरश्रेष्ठाः, अस्माकं नित्यं विजयः निश्चितः। किन्तु तेषां विघ्नाय, सुराणां अव्याहतसिद्धये, स्त्रीणां पुत्रार्थं, पुरुषाणां कार्यसिद्धये, विघ्नेशं शंकरं गणपतिं सृज्य, स्तुत्यं कर्तव्यम्। एवं परस्परं उक्त्वा, सर्वे शिवं स्तुत्वा ऊचुः— "नमः सर्वात्मने, सर्वज्ञाय, पिनाकपाणये। नमो दोषरहिताय, विरिञ्चये, कर्मफलप्रदायैशान्यै, अमूर्तये, सगुणरूपाय, हरिरूपविनाशिने। नमो यः शरीरमध्यस्थामृतमण्डलवर्तिने, सृष्टिविभागविभेदकाय, कालशक्तये च।" एवं कथा सम्यग् प्रवहता संकीर्तिता।