लिङ्गपुराणम्

वेदस्मृतिकृत्यकर्मणां विवाहस्य च निमित्तम् अहम् अत्र आगतः। सा एव लोकारण्या, त्वदर्थं मम च सृष्टिकर्त्रीति निश्चितम्। अस्य जगतः स्थिरता रुद्रस्यैव रूपैः विधीयते—भूमिः, अग्निः, सोमः, सूर्यः, वायुः, आकाशश्च तस्मात् एव उत्पन्नाः। तथापि, गिरिश्रेष्ठस्य मम च वचनात्, एषा तस्मै दातव्या; सा अजाया, श्वेता, कृष्णा, रक्ताच च—एषा एव प्रकृतिः, भगवन्। तथापि, एषः हिमालयराज्ञः सम्बन्धः तव अपि शुभः; त्वं पद्मे जातः, कल्पे मम नाभिपद्मात् उत्पत्तिः। तदा देवाधिदेवः जनार्दनः उवाच—"अहो, त्वं अस्य गर्वितगिरिश्रेष्ठस्य मम च अपि गुरुः।" ततः सर्वे देवाः, ऋषयः, देवाधिदेवः शङ्करः, पद्मनाभश्च, उत्तिष्ठ्य तस्यै नमस्कुर्वन्ति स्म। पद्मनयनः स्वहस्ताभ्यां देवस्य पादौ प्रक्षालयामास, ततः स्वशिरसि, ब्रह्मणः हिमगिरेशस्य च शिरसि तं जलं प्रोक्षयामास। "एषा मम कनिष्ठा भगिनी, मेनायाः दुहिता, तव विवाहाय दातव्या," इति उक्त्वा, तां जलपूर्वकं देवाधिदेवाय ददौ। हरिः अपि आत्मानं जलपूर्वकं तस्मै ददौ; ततः सर्वे वेदार्थनिपुणाः श्रेष्ठाः मुनयः, "दाता, प्रतिग्राही, फलम्, वस्तु—एतानि चत्वारि विचिन्त्य, एषः हरः मायेय जगद्व्यापी," इति ऊचुः। एवं उक्त्वा, ते सानन्दकम्पितगात्राः तस्मै प्रणेमुः; दिव्याः सिद्धाः, चारणाश्च व्योम्नि पुष्पवृष्टिं चक्रुः। दिव्यदुन्दुभयः निनदन्ति स्म, अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति स्म, मूर्तिमन्तः वेदाः तं महेश्वरं प्रणेमुः। ब्रह्मणा मुनिभिः सह देवाधिदेवः उमापतिः, हिमवत्सुतां, देवस्य पुरतः लज्जामानां, निरीक्ष्य सन्तुष्टः। तस्याः निर्मलरूपदर्शनं तृप्तिं न प्राप; सा अपि वृषध्वजं देवम् अपश्यत्। सा हरिं प्रति "वरं ददामि" इति उवाच; हरिः अपि शङ्करं प्रति वचनमब्रवीत्—"त्वयि भक्तिर्वर्धतां" इति, तस्मै ब्रह्मा नाम दत्तम्। पुनः ब्रह्मा भगवन्तं प्रार्थयामास—"अहं होतृभावेन अग्नौ हविः समर्पयामि; यदि अनुमतिः अस्ति, अप्रवृत्तं कर्म कर्तुम् इच्छामि।" शङ्करः, देवाधिदेवः, जगन्नाथः, तम् उवाच—"देवश्रेष्ठ, यद् इच्छसि, तत् कुरु।" "यथाज्ञापयसि, तद् अहं करिष्यामि, भगवन्, पितामह," इति उक्त्वा, ब्रह्मा, जगतां पितामहः, हृष्टचित्तः, प्रणम्य, देवीदेवयोः हस्तौ संयोजयामास। तत्र अग्निदेवः अपि सञ्जातः, ससंनतिजनः। वेदमन्त्रैः साक्षात् उपस्थितैः, विधानपूर्वकं, स लाजहोमं क्रमशः अग्नौ समर्पयामास। विष्णुना ब्राह्मणान् आनाय, विविधदानेन तान् पूजयित्वा, अग्निं त्रिवारं प्रदक्षिणं कारयामास। ततः संयुक्तहस्तयोः विमोचनं कृत्वा, सर्वे देवाः, दिव्यमानुष्यसंघाश्च, अन्तःसन्तोषं प्रापुर्। ततो ब्रह्मा, देवदेवं उमापतिं प्रणम्य, शम्भवे पाद्यं आचमनीयं च अर्पयामास। मधुपर्कं गोदक्षिणां च दत्त्वा, पुनः शिवं प्रणम्य, ब्रह्मा देवेन्द्रादिभिः सह तस्थौ। भृगुप्रभृतयः सर्वे मुनयः, सूर्यादयश्च, अक्षततिललाजैः वृषध्वजं पूजयित्वा, स्तुतिं चक्रुः। शिवः, देववचनानि कृत्य, अग्निं स्वान्तरे स्थापयित्वा, तया सह संयोगं प्राप, रुद्रः, लोकक्षेमाय। यः भवानि विवाहं पठति, शृणोति, वा शुद्धद्विजवेदविद्भ्यः पठयति, स हसिताननः—गणेशस्य कृपां लभते, भवेन सह मोदते; यत्र विद्वद्भिः एषः कीर्त्यते, तत्र भवः स्वयम् वसति। तस्मात्, द्विजाः, यथाविधि पूज्य, श्रेष्ठब्राह्मणक्षत्रियविवाहकाले, एतत् पठेत्, न अन्यथा। एषः समग्रः, अनुत्तमः भवविवाहकथा, कीर्तनीया; तदा वृषध्वजः देवीं हिमवत्सुतां विवाहे अगृह्णात्। स नन्दिनादिस्वगणैः, सर्वैः देवैः परिवृतः, महातेजाः दिव्यां वाराणसीं नगरीं जगाम। तत्र भवानी हृष्टवदना, अविमुक्ते सुखासीनं वृषध्वजं प्रणम्य, क्षेत्रमाहात्म्यं पप्रच्छ। ततः शशिशेखरः क्षेत्रस्य परमं माहात्म्यं कथयामास—"अविमुक्तस्य माहात्म्यं विस्तारतः न शक्यते वक्तुम्।" "देवेश्वरि, मुनिगणैः पूजिते, कथं अविमुक्तं मोक्षफलप्रदं वर्णनीयम्?" "तत्र एकजन्मनि मृतः पापी अपि मोक्षं लभते; अन्यत्र, कृतं पापं वाराणस्यां एव नश्यति।" "वाराणस्यां कृतं पापं पिशाचनरकादिषु नयति; परं, नराणां सहस्रपापकृतः अपि पिशाचत्वं श्रेयः।" "स्वर्गे सहस्रेन्द्रपदं प्राप्तं अपि, काशीनगर्याः तुल्यं न; यत्र त्रैलोक्यनाथः, सर्वव्यापी भगवाञ् तिष्ठति।" "यत्र ओंकारेशः चर्माम्बरधारी स्थितः, तत्र मृतस्य पुनर्जन्म नास्ति।" इत्येवं क्षेत्रमाहात्म्यं संक्षिप्य उक्त्वा, शशिशेखरः— —वाटिकां दर्शयामास, गणेश्वरान् त्यक्त्वा, तत्र प्रभुः विनायकः गजाननरूपे अवतरत्। दानवानां विघ्नाय, सुराणां विघ्ननाशाय, एषा सर्वा उत्तमा कथा ते कथिता।