लिङ्गपुराणम्

अशनिर्भासकश्च सह चतुःषष्ट्या सहस्रपात्सहितैः, अन्यैश्च अनन्तशक्तिसम्पन्नैः गणैः सह, परमबलशालिनः सर्वे तत्र समागताः। सर्वे सहस्रभुजाः, जटामुकुटधारिणः, शशाङ्कमौलयः, नीलकण्ठाः, त्रिनेत्राश्च बभूवुः। हारकुण्डलकेयूरमुकुटादिभूषणैः भूषिताः, ब्रह्मेन्द्रनारायणसदृशाः, अणिमाद्यैः सिद्धिभिः सम्पन्नाः तत्र दृश्यन्ते। गणेश्वराः कोटिसूर्यसमप्रभाः, अधोलोकचराः, सर्वलोकनिवासिनः, तत्र आगताः। तुम्बरुनारदहाहाहूहूगायकाः, सामगानविदः, रत्नानि वाद्ययन्त्राणि च आदाय, तां पुरीं समुपाजग्मुः। सर्वे ऋषयः अपि तत्र उपस्थिताः, तपोबलसम्पन्नाः, हर्षपूर्णहृदयाः, मङ्गलविवाहमन्त्रान् उच्चारयामासुः। सर्वत्र समागताः सन्तः, तदा शुद्धस्मितवदना गिरिजा स्वहस्तेन स्वयम् अलङ्कृताभवत्। ततः केशवः स्वयं ताम् नगरं प्रवेशयामास, ततः सभा देवानां प्रभुं, अजं हरिं, नारायणं संबोधितवन्तः। 'त्वं सृष्ट्यादौ भवानीदेवैः सह जातः; रुद्रस्य वामभागात् त्वम्, अहं तु दक्षिणतो जातः प्रभो। मम रूपं हिमगिरिपतिः यज्ञार्थं कृतम्, एषा च हिमवतः कन्या परात्परमायया जाता। वैदिकस्मार्तकर्मणां विवाहस्य च हेतोः अहम् अत्र आगतः; एषा च जगतां धारयित्री, त्वदर्थं मम च सृष्टिकर्त्री च। एषः रुद्रः देवः, यस्य रूपैः इदं जगत् स्थितम्—पृथिव्यग्निचन्द्रसूर्यवाय्वाकाशादयः तस्मात् एव उत्पन्नाः। तथापि, मम हिमगिरिपतेश्च वचनेन, एषा तस्मै दातव्या; अजा, श्वेता, कृष्णा, रक्ताश्च, सा प्रकृतिः प्रभो।' 'एषः हिमगिरिपतेः सम्बन्धः तव अपि शुभदः; त्वं पद्मे जातः, अहं च कल्पे नाभिपद्मादुत्पन्नः।' तदनन्तरं देवानां प्रभुः जनार्दनः उवाच—'त्वं अस्य हिमगिरिपतेः मम च गुरुर्भवसि।' ततः सर्वे देवर्षयः, बुद्धिमन्तः देवेन्द्रः शङ्करः पद्मनाभः च, समुत्थाय तस्यै प्रणम्य। पद्मनाभः कराभ्यां देवस्य पादौ प्रक्षाल्य, ततः स्वमस्तके, ब्रह्मणः हिमगिरिपतेः च शीर्षे जलं प्राक्षिपत्। स उवाच—'एषा मेनायाः कन्या भगिनी, तव विवाहाय दातव्या,' इति जलपूर्वकं तां देवानां प्रभवे ददौ। हरिः अपि आत्मानं जलपूर्वकं तस्मै ददौ; ततः सर्वे वेदविदः श्रेष्ठाः ऋषयः, 'दाता, प्रतिग्रहीता, फलम्, पदार्थः—सर्वं हरेः मायया विश्वरूपमेव,' इति उक्त्वा, तस्मै प्रणम्य, पुलकिताङ्गाः अभवन्। दिव्याः सुराः, सिद्धाः, चारणाः च आकाशात् पुष्पवृष्टिं चक्रुः। दिव्यदुन्दुभ्यः निनदन्ति, अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति, मूर्तिमन्तो वेदाः तम् ईश्वरं प्रणेमुः। ब्रह्मर्षिभिः सह देवेशः, उमापतिः, हिमगिरिकन्यां लज्जितां ईश्वरस्य समीपे निरीक्ष्य, तस्याः सौन्दर्यं निरन्तरं पश्यन्, स एव तृप्तिं न लेभे; सा अपि वृषध्वजं पश्यन्ती, हरिम् उवाच—'वरं ददामि,' इति। हरिः तु शङ्करं प्रति उवाच—'त्वयि भक्तिर्वर्धताम्,' इत्युक्त्वा ब्रह्मनाम्ना तम् अभिषिच्य, ब्रह्मा पुनः देवमुपस्थाय प्रार्थयामास। 'अहं होमं करिष्यामि, आचार्यत्वेन स्थितः; यदि अनुमतिः अस्ति, तर्हि अनुष्ठेयकर्म क्रियताम्,' इति। शङ्करः, देवेशः, जगन्नाथः तम् उवाच—'यत् इच्छसि, तत् कुरु।' तदा ब्रह्मा, प्रणम्य, हृष्टचित्तः, जगतां पितामहः, देवीदेवयोः हस्तौ संयोज्य, अग्निं साक्षात् आवाहितवान्। वेदमन्त्रैः साक्षात् उपस्थितैः, विधिवत्, लाजाहोमं कृतवान्। विष्णुना ब्राह्मणान् आनीय, दानैः पूजितान्, अग्निं त्रिवारम् प्रदक्षिणीकृत्य, संयुक्तहस्तौ विमोच्य, सर्वे देवाः सुरमानवाः च हृष्टाः अभवन्। ततः ब्रह्मा, देवदेवं उमापतिं प्रणम्य, पाद्यं अर्घ्यं च शम्भवे दत्तवान्। मधुपर्कं गाम् अपि दत्त्वा, पुनः प्रणम्य, देवानां सहितः इन्द्रमुख्यैः स्थितवान्। भृग्वादयः सर्वर्षयः, सूर्यादयः च, वृषध्वजं अक्षततिललाजैः पूजयित्वा, तं स्तुतवन्तः। शिवः, देवैः निर्दिष्टकर्माणि कृत्वा, अग्निं स्वान्तरे स्थाप्य, तया सह संयुक्तः, रुद्रः सर्वलोकहिताय अभवत्। यो भवविवाहं पठति, शृणोति, वा शुद्धस्मितेन वेदवेदाङ्गविद्भ्यः द्विजश्रेष्ठेभ्यः पठयति, स गणेशस्य प्रसादं लभते, भवेन सह मोदते; यत्र विद्वद्भिः एतत् कीर्त्यते, तत्र भवः स्वयं तिष्ठति। तस्मात् द्विजाः, यथाविधि पूज्य, ब्राह्मणक्षत्रियविवाहे पठेत्, नान्यथा। एवं भवस्य विवाहकथां समग्रां, अनुत्तमां, वक्तव्यम्; ततः वृषध्वजः हिमगिरिकन्यां देवीं विवाहाय योजितवान्।