लिङ्गपुराणम्

तदा संनामो गणपति: शतसहस्रै: सहित: समागतः, कुमुदश्च कोटिकोटिभि: परिवृतः, अमोघः, कोकिलश्च, सुमन्त्रकश्च अनन्तकोटिसमूहै: सह तत्र आगच्छन्। काकपाट: षष्टिसंख्यकगणैः, संतानकः प्रभु: षष्टिसमूहैः, महाबल: नवभिः, मधुपिङ्गः, पिङ्गलश्च तत्र समुपस्थिताः। नीलो देवानामधिपतिः नवतिसमूहैः सह, पूर्णभद्रश्च तथैव, चतुर्वक्त्रः महाबलः सप्तति कोटिभिः सहितः तत्र आगच्छत्। चतुर्विंशतिलक्षकोटिसंख्या: सर्वे देवाः शुभंकरं शंकरं द्रष्टुं समागताः। प्रमथोऽपि सहस्रकोटिसमूहैः, वीरभद्रः चतुःषष्टिसमूहैः, रोमजश्च कोटिसंख्यकगणैः सहितः आगतः। करणः विंशतिसमूहैः, केवलः शुभः नवतिसमूहैः, पञ्चाक्षः, शतमन्युः, मेघमन्युः च तत्र उपस्थिताः। काष्ठकूटः चतुःषष्टिसमूहैः, सुकेशः, वृषभः च तथैव, भगवाँश्चिरंजीवी विरूपाक्षः चतुःषष्टिसमूहैः सह तत्र आगतः। तालुकेतुः, षडास्यः, पञ्चास्यः चिरंजीवी, संर्वर्तकः, चैत्रः, लकुलीशः प्रभुः स्वयम् तत्र आगच्छत्। लोकान्तकः, दीप्तास्यः, तथैव दैत्यान्तकः प्रभुः, मृत्युःर्त्, कालहाः, कालः, मृत्युविजयप्रदायकः च तत्र समुपस्थिताः। विषादः, विषदः, विद्युतः, कान्तकः प्रभुः, देवः, भृङ्गी, ऋटिः, तेजस्वी, देवाधिदेवप्रियः च तत्र आगच्छन्। अशनि, भासकः, चतुःषष्टिसमूहैः सहितः सहस्रपात्—एते चान्ये च गणाः, अनन्तबलसम्पन्नाः तत्र समुपस्थिताः। सर्वे सहस्रबाहवः, जटामुकुटधारिणः, अर्धचन्द्रशेखराः, नीलकण्ठाः, त्रिनेत्राः च समुपविष्टाः। हारकुण्डलवलयमुकुटादिभूषिताः, ब्रह्मेन्द्रविष्णुसदृशाः, अणिमादिसिद्धिसम्पन्नाः च तत्र विराजन्ते। गणाधिपतयः, दशमिल्यसूर्यसदृशप्रभाः, पातालगामिनः, सर्वलोकविहारिणश्च, तत्र समागताः। तुम्बरुः, नारदः, हाहा, हूहू, सामगायका: रत्नानि वाद्ययन्त्राणि च समादाय तां पुरीं जग्मुः। सर्वे ऋषयः अपि तत्र उपविष्टाः, तपसा समृद्धाः, शुभमंगलविवाहमन्त्रान् हृष्टचित्ताः उच्चैरुच्यन्ति। तदा सर्वत्र समागताः सन्तः, गिरिजा स्वयमात्महस्तेन सुशोभिता अभवत्। केशवः स्वयम् तां नगरं प्रवेशयामास, तत्र सभा देवाधिदेवं नारायणं अजो हरिं सम्बोध्य वदन्ति—"त्वं प्रलयादौ भवानीदेवैः सह जातः, रुद्रस्य वामभागात्, अहं तु दक्षिणतो जातः। मम रूपं हिमगिरिपतिः यज्ञहेतोः सृष्टम्, एषा हिमवत: कन्या परमैश्वर्ययोगेन जाता। वेदस्मृत्यादिकर्मणां विवाहस्य च हेतोः अहम् अत्र आगतः; एषा लोकारम्भिणी, त्वदर्थं मम च सृष्टिकर्त्री च।" "एष विश्वं रुद्रदेवस्यैव रूपैः स्थितम्—भूमिः, वह्निः, चन्द्रः, सूर्यः, वायुः, आकाशः च तस्मात् उत्पन्नाः। तथापि मम हिमगिरिपतेश्च वचनेन, एषा तस्मै दातव्या; अजा, श्वेता, कृष्णा, रक्ताश्च—एषा प्रकृतिः प्रभो। तथापि एष हिमगिरिसम्बन्धः तव अपि शुभः; त्वं पद्मे जातः, कल्पेऽहं नाभिकमले समुत्पन्नः।" देवेश्वरः जनार्दनः प्रोवाच—"नूनं त्वं अस्य गिरिपतेः अहं च, उभयोः गुरु:।" ततः सर्वे देवाः, मुनयः, विद्वांसश्च, शंकरः, पद्मनाभः च, ताम् उपेत्य प्रणेमुः। पद्मनाभः स्वहस्तेन देवपादौ प्रक्षालयामास, ततः स्वमस्तकं, ब्रह्मणः हिमगिरेशस्य च शिरसि तं जलं सिञ्चन्। सः वदति—"एषा मम भगिन्यस्ति, मेनायाः दुहिता, त्वयि विवाहाय दीयते"—इत्युक्त्वा, सलिलेन तां देवाय दत्तवान्। हरिः अपि आत्मानं सलिलेन देवाय समर्पितवान्; ततः सर्वे वेदविदः श्रेष्ठाः मुनयः ऊचुः—"दाता, प्रतिग्राही, फलम्, वस्तु—सर्वं विचिन्त्य, एष भगवान् हरः मायया एव विश्वरूपः।" एवं उक्त्वा, ते सस्मिताः सप्रमोदाः तम् प्रणेमुः; दिव्याः सिद्धा: चारणा: च आकाशात् पुष्पवृष्टिं चक्रुः। दिव्यदुन्दुभयः प्रनदन्ति, अप्सरसां संघाः नृत्यन्ति, साक्षात् वेदाः स देवं प्रणम्य तस्थुः। ब्रह्मणा मुनिभिः सह, उमापतिः देवेश्वरः, पार्वतीं हिमगिरिकन्यां, देवस्य सन्निधौ लज्जमानां, सस्मितं पश्यन् स्थितः। सः तस्याः कल्याणरूपस्य दर्शनं तृप्तिं न गच्छति; सा अपि वृषध्वजं देवमवलोक्य तुष्टा। सा हरिं वदति—"वरं ददामि"—इति; हरिः अपि शंकरं प्रति वदति। "भक्तिर्भवतु तव"—इति उक्त्वा, हरिः ब्रह्मनाम दत्तवान्। पुनः ब्रह्मा भगवन्तं प्रार्थयामास—"अग्नौ होमं करिष्यामि, उपाध्यायत्वेन स्थितः। यदि अनुमन्यसे, अप्रारब्धकर्म इदानीं क्रियताम्।" शंकरः देवेश्वरः जगन्नाथः तम् उवाच—"देवश्रेष्ठ, यदिच्छसि, तदाचर।" सः उवाच—"आज्ञापितं सर्वं करिष्यामि, देवेश, पितामह"—इति। ततो नमस्कृत्य ब्रह्मा, लोकपितामहः, हृष्टमानसः, देवीदेवयोः करौ संयोज्य, साक्षात् अग्निं तत्र संनिकृष्टं ददर्श। वेदमन्त्रैः साक्षात् प्रत्यक्षैः, विधिवत्, सः लाजां होमकर्मणि अग्नौ न्यवेशयत्।