लिङ्गपुराणम्

सतीसुन्दरी देवि! पुण्यात्मनां क्रीडार्थं सर्वदेवाधिपति: तव स्वयम्बरसमये सन्निधास्यति। तदा स भगवान् सौम्यरूपधारी भूत्वा त्वया सह संयोगं करिष्यामि इति उक्त्वा दिव्यदृष्ट्या तामवलोकयामास। तत: स देवो यथेष्टां दिव्यां पुरीं जगाम, सा चापि तत्रत: निर्गता। तस्याश्च दर्शनं कृत्वा मेना च हिमवान् च परमं हर्षं जग्मतुः। हिमगिरिरात्मा तां कन्यां परिष्वज्य, घ्राणं कृत्वा, पूजयित्वा, न ज्ञातवान् यत् सा देवदेवेन मोहिता। तस्मिन्नेव काले तस्याः स्वयम्बरमहोत्सव: सर्वेषु लोकेषु घोषित:। तदा भगवांस्तु ब्रह्मा, विष्णुश्च जनार्दन: चागच्छतुः। इन्द्र:, अग्नि:, सूर्य:, भग:, त्वष्टा, अर्यमा, विवस्वान्, यम:, वरुण: च तत्र समागता:। वायु:, सोम:, ईशान:, रुद्राश्च, ऋषय:, अश्विनौ, द्वादश आदित्या:, गन्धर्वा:, गरुडश्च तत्र उपस्थिताः। यक्षाः, सिद्धाः, साध्याः, दैत्याः, किम्पुरुषाः, सर्पाः, समुद्राः, नद्यः, वेदाः, मन्त्राः, स्तुतयः, क्षणाः च तत्रासन्। नागाः, सर्वे गिरयः, यज्ञाः, सूर्यादिग्रहाः, त्रयस्त्रिंशद्देवा: तथा त्रयस्त्रयशतं देवाः अपि समेता:। त्रयस्त्रिसहस्राणि चान्ये च बहवो देवाः तस्याः पार्वत्याः स्वयम्बरमहोत्सवे समागच्छन्। तदा सा गिरिकन्या दिव्यरत्नविचित्रे, सर्वतः शुभे, सुवर्णरथे समारुह्य स्थितवती। सा नर्तयन्तीभिरप्सरोभिर्वृत्ता, भूषणै: विभूषिताभि:; गन्धर्वैः, सिद्धैः, नानाकिन्नरैः, सर्वैः सुन्दरेभिरुपासिता। स्तुतिपाठकैः स्तूयमाना सा पार्वती तत्र स्थितवती; शुक्लच्छत्रं रत्नरश्मिसंयुक्तं तस्यै समर्पितम्। मालिनी तस्यै मालां धारयामास; संध्या पूर्णचन्द्रमण्डलं धारयामास; दिव्याङ्गनाः चामरैः तां परिवेष्टिताः। जयाऽपि दिव्यतरुमूलजा मालां धारयन्ती तत्र स्थितवती; विजयाऽपि पङ्कजवातायनं धारयन्ती, देव्या: समीपे स्थितवती। सा देवी देवसंसदि मालां धारयन्ती स्थितवती, तदा वृषध्वजः महादेवः क्रीडया बालरूपं धारयामास। स भगवान् भवंस्तस्याः उरस्युपविष्टः निद्रां जगाम। तदा तं बालं तस्याः गोद्रुमे शयानं दृष्ट्वा सर्वे देवाः विस्मयं जग्मुः। ते चिन्तयामासुः – "क: अयम्?" इति; तत्र विह्वलाः अभवन्। वृत्रहन्ता इन्द्रः वज्रं प्रगृह्य तं प्रति हस्तं प्रसारयामास। स तु हस्तः तेनैव देवेन बालरूपेण लीलया उपसंहितः, न च वज्रं प्रक्षिप्तुं शक्तः, न च हस्तं चालयितुं। अग्निरपि स्वं तेजो न क्षिप्तुं शक्तः, तत्रैव तस्थौ। यमः दण्डं खड्गं वा न प्रक्षिप्तुं शक्तः; निरृति: महर्षिः, वरुणः नागपाशेन, समीरो ध्वजदण्डेन, सोमः गदया, धनैशः दण्डेन, श्रेष्ठः दण्डधारिणां, ईशानः त्रिशूलेन, सर्वे अपि तत्रैव स्थगिताः। रुद्राः त्रिशूलानि, आदित्या: गदाः, वसवः मुसलानि धारयन्तः, सर्वे दिवौकसः देवेनैव एकक्षणे निरुद्धाः। अन्ये च स्वर्गवासिनः देवाः तेनैव देवाधिपेन निरुद्धाः; विष्णुः चक्रं प्रगृह्य शिरः कम्पयन् तस्थौ। तस्यापि शिरः स्थिरं कृतं बालकः; न च चक्रं प्रक्षिप्तुं, न च बाहू चालयितुं शक्तः। पूषा दन्तान् घर्षयन् बालं मूढः पश्यन् तस्यैव शम्भोर्दृष्ट्या दन्तान् पातयामास। महात्मा तेषां बलं तेजः प्रभावं च निरुद्धवान्। तत्र कोपेन तिष्ठन्तः ते देवाः। तदा ब्रह्मा महतीं व्याकुलतां गत्वा शङ्करस्य ध्यानं समाविशत्; स भगवान् उमायाः अङ्के स्थितं देवाधिपतिं विज्ञाय। तं देवाधिपतिं ज्ञात्वा स शीघ्रं समुत्थाय विस्मितः शम्भोः पादयोः नत्वा स्तुतिं चकार। "त्वं सर्वलोकानां बुद्धिः, अहंकारः, त्वमेव भूतानां करणानां च प्रवर्तकः, प्रभो। पूर्वं तव दक्षिणहस्तात् अहं सृष्टः, वामहस्तात् महाबाहो नारायणः भगवान् उत्पन्नः। एषा च देवी प्रकृतिः सदा तव सृष्टिहेतुः; तव पत्नीरूपं धारयित्वा जगत: कारणं जाता। नमो नमः महादेवाय; पुनःपुनः नमो महादेव्यै। तव प्रसादेन, देवेश, तवाज्ञया मया भूतानि सृष्टानि। एते देवाः चान्ये च मया सृष्टाः, ते तव मायया मोहिताः; तेषां प्रसादं कुरु, यथा ते यथापूर्वं भवन्तु।" एवं महेश्वरं विज्ञाप्य ब्रह्मा पद्मयोनिः तेन निरुद्धानां देवतानां विषये तस्मै निवेदयामास। "एते सर्वे देवाः मोहिता:; न जानन्ति शङ्करं देवदेवं, यः अत्रागतः सर्वैः देवैः पूजितः। शीघ्रं शरणं गच्छत, हे देवाः, इन्द्रपुरोगमाः, नारायणेन ऋषिभिश्च सह, शङ्करं प्रभुं प्रति। मया सह देवाधिपतिं परमात्मानं, ईश्वरं, एतां च परमां प्रकृतिं हिमवत्पुत्रीं युज्यध्वम्।" तत्र त एव श्रेष्ठाः देवाः, निरुद्धाः सन्तः, मनसि शिरसा च शम्भोः सह नारायणेन प्रणेमुः। ततः प्रसन्नः त्रिनेत्रः देवाधिपः ब्रह्मणः वचनेन शीघ्रं तान् यथापूर्वं स्थितान् चकार।