लिङ्गपुराणम्

स्वयं ब्रह्मा, पद्मयोनि महर्षिभिः मरीच्यादिभिः सह, देवीपार्वत्याः महातपस्विन्याः तपोवनं गच्छन् जगाम। तत्र तां देवीं प्रदक्षिणं कृत्वा, स जगतां योनिः ब्रह्मा पप्रच्छ—"कस्मादर्थं, हे गिरिसुते, तपसा लोकान् क्लिश्यसि?" इत्युक्त्वा पुनः स मातरं जगाद—"त्वया सर्वं जगत् सृष्टम्, मा नाशय; त्वमेव स्वतेजसा लोकान् धारयसि।" "भवः स भगवान् सर्वदेवाधिपः, सर्वलोकनाथः, यस्य वयं देवानां देवाः स्वं दास्यम् उद्घोषयामः। स एव परः प्रभुः त्वां वरेण्ये स्वयमेव वृत्य स्वपत्नीं करिष्यति, येन त्वं सृष्टा, येन विना सः अम्बिके नास्ति। असंशयं सः तव पतिः भविष्यति।" इत्युक्त्वा, ब्रह्मा पुनः पुनः प्रणम्य, पार्वत्यां स्नेहेन निरीक्ष्य तत्रातिष्ठत्। ततः प्रजापतिः प्रस्थितः। भगवतः कृपया, सः परमेश्वरः द्विजरूपं धारयन् तस्याश्रमं जगाम। द्विजरूपिणं महादेवं दृष्ट्वा, लिङ्गैः तं प्रभुं विज्ञाय, सा नन्दिवाहनं प्रणम्य पूजयामास। वरेश्वरं ब्राह्मणवेषधरं सम्यक् सत्कृत्य, पार्वती परमेश्वरं स्तुत्वा प्रणम्य तस्थौ। भगवान् स्मितपूर्वकं तां देवीं आशीर्वदन्, गिरिपुत्र्याः कुलधर्मरक्षणाय वचः प्रोवाच—"साधूनां क्रीडायै, हे दिव्यरूपिणि, सर्वदेवेश्वरः तव स्वयंवरे आगमिष्यति। मृदुरूपं धारयित्वा अहम् अपि त्वया सह समागमिष्यामि।" इत्युक्त्वा, सः देवः दिव्यदृष्ट्या तां वीक्ष्य, स्वां प्रियां दिव्यपुरीं प्रतस्थे। सा अपि तत्रातिष्ठत्। तां देवीं द्रष्ट्वा, मेना च हिमवान् अपि, हर्षेण परिपूर्णः, तां कन्यां आलिङ्ग्य, घ्राणं कृत्वा, सत्कारं च कृत्वा, न जानाति यत् सा देवदेवेन मोहिताभूत्। तस्मिन्नेव समये, देवीस्वयंवरस्य महोत्सवः सर्वेषु लोकेषु घोषितः। तत्र ब्रह्मा, विष्णुः, जनार्दनः च समागतवन्तः। तेषां मध्ये इन्द्रः, अग्निः, सूर्यः, भगः, त्वष्टा, अर्यमा, विवस्वान्, यमः, वरुणः च आगच्छन्। वायुः, सोमः, ईशानः, रुद्राः, महर्षयः, अश्विनौ, द्वादशादित्या, गन्धर्वाः, गरुडः च तत्र उपस्थिताः। तथा यक्षाः, सिद्धाः, साध्याः, दैत्याः, किम्पुरुषाः, सर्पाः, समुद्राः, नद्यः, वेदाः, मन्त्राः, स्तोत्राणि, कालांशाः च अपि तत्र सन्निहिताः। नागाः, सर्वे पर्वताः, यज्ञाः, सूर्यादिग्रहाः, त्रयस्त्रिंशद्देवा, त्रिसप्तशतं च तत्र समागताः। त्रिसहस्रत्रयं चान्ये च बहवो देवाः तत्र अद्भुतं स्वयंवरमहोत्सवं द्रष्टुं समाययुः। तदा सा देवी गिरिसुता, सर्वरत्नभूषितं, सर्वतोमङ्गलं, सुवर्णरथं आरोहति स्म। तां नर्तयन्त्यः अप्सरसो भूषणैः अलङ्कृताः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, नानाविधानि किन्नराः, सर्वे सुन्दराः तस्याः पार्श्वे स्थिताः। वन्दिनः स्तुवन्ति स्म; श्वेतच्छत्रं रत्नरश्मिसंयुक्तं तत्र समर्पितम्। मालिनी कन्यायै पुष्पमालां धारयति स्म; सन्ध्या पूर्णचन्द्रमण्डलं धारयन्ती तिष्ठति स्म; दिव्याः स्त्रियः चामराणि वहन्त्यः तां परिवेष्टयन्ति स्म। जयाः दिव्यतरुजन्मनाम् मालां धारयन्ती तिष्ठति स्म; विजयाः व्यजनं धारयन्ती भगवत्याः समीपे स्थितवती। सा देवी देवसंघे मालां धारयन्ती तिष्ठन्ती, महादेवः वृषध्वजः क्रीडया बालरूपं धारयामास। तदा भगवाञ्छिवः तस्याः अञ्चले शयानः अभवत्। देवाः तं बालकम् अञ्चले शयानं दृष्ट्वा विस्मिताः। "कः अयं इह?" इति चिन्तयन्तः, वज्रधारी वज्रायुधः इन्द्रः भुजं समुत्क्षिप्य तं प्रति योधयितुम् उद्यतवान्। किन्तु, बालरूपधारी देवदेवेन तस्य भुजः तत्रैव स्थितः, न वज्रं क्षिप्तुं शक्तः, न भुजं चलयितुं। अग्निः अपि शक्तिं न क्षिप्तुं शक्तः, सः तत्रैव स्थितवान्। यमः अपि दण्डं खड्गं च नोत्क्षिप्य, निरृतिः, वरुणः पाशेन, समीरः ध्वजदण्डेन, सोमः गदया, धनाध्यक्षः दण्डेन, ईशानः त्रिशूलेन च न चलिताः। रुद्राः त्रिशूलानि, आदित्या गदाः, वसवः मुसलानि धारयन्तः, सर्वे देवा तत्रैव स्थगिताः। अन्ये स्वर्गस्थाः देवाः अपि तेन भगवता निरुद्धाः। विष्णुः अपि शिरः कम्पयन् चक्रं समुत्क्षिप्य स्थितवान्; किन्तु, तस्यापि शिरः स्थगितम्, न चक्रं क्षिप्तुं शक्तः, न भुजौ चलयितुं। पुषाण् दन्तैः कर्षन् बालकं पश्यन् मोहितः, शम्भोर्दृष्टिमात्रेण तस्य दन्ताः पतिताः। भगवान् तेषां बलं तेजः शक्तिं च निरुद्धवान्। तदा कोपसमाकुलाः देवा तत्र स्थिताः। ब्रह्मा, अत्यन्तविक्षिप्तचित्तः, शङ्करं ध्यानं कृत्वा, देवाधिदेवं उमाकुचे स्थितं तं परमेश्वरं ज्ञात्वा, शीघ्रं समुत्थाय विस्मयाकुलः, शम्भोः पादयोः प्रणम्य, स्तुतिं चकार। "त्वं सर्वलोकानां बुद्धिः; त्वं अहङ्कारः प्रभो; त्वं एव भूतानां करणानां च प्रवर्तिता।" इति सः ब्रह्मा भगवन्तं स्तुत्वा तत्र स्थितवान्।