लिङ्गपुराणम्

ततः कामदेवः रतिसहितः वसन्तेन सह शम्भोः निवासं प्राप्त्वा, महाबलः तं देवम् प्रभावितुम् मनः स्थापयामास। तं कामं दृष्ट्वा त्र्यंबकः देवः स्मितं कृत्वा तृतीयेन नेत्रेण तं अवमानपूर्वकं निरीक्ष्य, ततः तस्य नेत्रात् अग्निः उत्पन्नः, तं समीपस्थं मदनं तत्रैव क्षणेन भस्मीकृतवान्। रति दुःखपूर्णं विलपन्ती अभवत्। रत्याः विलापं श्रुत्वा, देवदेवः वृषध्वजः तां कामपत्नीं दयया निरीक्ष्य, स्नेहपूर्णं वचनं उवाच— “रूपरहितः अपि ते पतिः संयोगकाले सर्वाणि कार्याणि साधयिष्यति, शुभे! असंशयं। यदा विष्णुः वासुदेवः प्रसिद्धः भृगुषापेन तेजस्वीः लोकहिताय भवति, तदा तव पुत्रः च पतिः च भविष्यति।” तदा रतिः, शुद्धस्मिता कामपत्नी, रुद्रं नमस्कृत्य, मदनं प्राप्तवती वसन्तेन सह निर्गता। ततः महादेवी पार्वत्याः तपसा, वृषध्वज! भगवतः शर्वस्य प्रसन्नता अभवत्, यथा ब्रह्मणा पूर्वं उक्तम्। तपोवनस्य कल्याणाय च, क्रीडाय च, भगवाँ भवः सुवर्णजन्मन्याः देव्याः विधिवत् विवाहं कृतवान्। स्वयं ब्रह्मा, मरीच्यादिमुनिभिः सह, पार्वत्याः तपोवनं गत्वा, तां परिक्राम्य, लोकानां यष्टिकः सः पप्रच्छ— “किमर्थं, हिमकन्ये, तपसा लोकान् क्लिश्यसि?” “सर्वं जगत् त्वया निर्मितम्, मातः! मा नाशय। त्वमेव तेजसा लोकान् धारयसि। भवान् भवः सर्वदेवानां प्रभुः, सर्वलोकाधिपः, यस्य वयं देवदेवा सेवकत्वं स्वीकृतवन्तः। स एव परमेश्वरः त्वां वरयिष्यति, यः त्वया सृष्टः, यस्य विना त्वं न अस्ति, अम्बिके! न संशयः— सः तव पतिः भविष्यति।” इति उक्त्वा, पुनः पुनः नमस्कृत्य, ब्रह्मा पार्वतीं ददर्श। ततः ब्रह्मा निर्गते, भगवाँ परमेश्वरः द्विजरूपेण आश्रमं गतः, अनुग्रहाय। महादेवं द्विजरूपेण स्थितं दृष्ट्वा, तस्य लक्षणैः तं विज्ञाय, पार्वती वृषध्वजं नमस्कृत्य, आगतम् वरदं देवम् पूजयामास, स्तुतिं च कृतवती। भगवाँ परमेश्वरः तां देवीं अनुगृह्य, स्मितपूर्वकं, पर्वतात्मनः कुलधर्मं रक्षन्, उवाच— “सज्जनक्रीडायै, दिव्यरूपेण, देवदेवः तव स्वयंवरे आगमिष्यति। सौम्यरूपं धारयित्वा, अहं त्वया सह मिलिष्यामि।” इत्युक्त्वा, देवः तां दिव्यदृष्ट्या निरीक्ष्य, इच्छितं दिव्यनगरं गतः; सा देवी अपि निर्गता। देव्या दर्शनं कृत्वा, मेना हिमगिरिः हर्षितः अभवत्। कन्यां आलिंग्य, गन्धं कृत्वा, पूजां च कृत्वा, तपस्वी पर्वतः न जानाति यत् सा देवदेवेन मोहिताभवत्। तत्र, देवीस्वयंवरस्य घोषणा सर्वेषु लोकेषु अभवत्। ततः पूज्यः ब्रह्मा, विष्णुर्वा जनार्दनः आगतः। पूज्यः इन्द्रः, अग्निः, सूर्यः, भगः, त्वष्टा, अर्यमन्, विवस्वान्, यमः, वरुणः च आगच्छन्। वायुः, सोमः, ईशानः, रुद्राः, ऋषयः, अश्विनौ, द्वादश आदित्याः, गन्धर्वाः, गरुडः च आगतः। यक्षाः, सिद्धाः, साध्याः, दैत्याः, किम्पुरुषाः, सर्पाः, समुद्राः, नद्यः, वेदाः, मन्त्राः, स्तुतयः, कालः च उपस्थिताः। नागाः, सर्वपर्वताः, यज्ञाः, सूर्यः अन्ये ग्रहाः, त्रयस्त्रिंशत् देवाः, नवशताः च समागताः। त्रिसहस्राः अन्ये देवाः अपि पर्वतपुत्र्याः अद्वितीयं स्वयंवरं आगच्छन्। ततः देवी, पर्वतपुत्री, सुवर्णमय्यां रथ्यां आरूढा, सर्वतः शुभा, सर्वरत्नैः भूषिता। अप्सराः नृत्यन्त्यः, सर्वा भूषणैः विभूषिताः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, विविधाः किन्नराः, सर्वे शोभनाः तां देवीं परिवेष्टिताः। स्तुतिभिः कीर्तिता, पर्वतपुत्री तत्र स्थित्वा, श्वेतच्छत्रं रत्नरश्मिसंयुक्तं तस्यै समर्पितम्। मालिनी तस्यै मालां धारयति, संध्या पूर्णचन्द्रमण्डलं धारयति, दिव्यस्त्रियः चामरं धारयन्त्यः तां देवीं वृताः। जया कल्पवृक्षसम्भूतां मालां धारयति, विजयाः पङ्क्षं धारयन्ती देवीसमीपे स्थित्वा। देवी देवसभायां मालां धारयन्ती तिष्ठति, तदा महादेवः वृषध्वजः क्रीडायै शिशुरूपं धारयामास। पूज्यः भवः तस्याः गोद्रुमे शिशु रूपेण शयानः अभवत्। देवीस्यान्तः शिशुं शयानं दृष्ट्वा, देवाः तं निरीक्ष्य, विचारयन्तः—“कः एषः?”—उत्कण्ठिताः अभवन्। वृत्रहन् इन्द्रः बाहुं उत्तोल्य वज्रं प्राकर्षत्। तस्य बाहुः, भगवता बालरूपेण क्रीडायाम् उपनियतः, न क्षिप्तुं शक्तः, न च बाहुं संचालयितुं। अग्निः अपि शक्तिं न क्षिप्तुं शक्तः, तत्रैव स्थितः।