लिङ्गपुराणम्

सः देवः शाक्हाख्यो विशाक्हश्च वीर्यवान् नैगमेशः सेनापतिः कुमारो नाम, येन सर्वलोकाः पूज्यन्ते। तस्यैव क्रीडया बालकभावेन महासेनः शक्तिमन्तं तारकासुरं एकाकी हन्ता भविष्यति, देवान् च मोक्षयिष्यति। एवं ब्रह्मणा परमेश्वरेण तदा उक्तः बृहस्पतिः इन्द्रसहितः सर्वैः देवैः सह तं देवम् प्रणम्य तुष्टुवुः। मेरोः शिखरं सम्प्राप्य स धर्मात्मा स्मरं स्मरन् स्थितवान्; देवदेवं स्मरित्वा स्मरः अपि स्वपत्नीं रतिं समालम्ब्य स्मृतः अभवत्। रतिसहितः स स्मरः कृताञ्जलिः प्रणम्य, शक्रेण सह, तं जगज्जीवनं जीवम् सम्बोधितवान्, द्विजोत्तम। "त्वया स्मृतः जीव, अहं तव समीपं प्राप्तः। किं कर्तव्यम् इति वद," इति स देवैः पूजितः उक्तवान्। ततः भगवान् शक्रः कामध्वजं सम्पूज्य उवाच—"अद्य त्वं स्वेच्छया शङ्करं अम्बिकां च संयोजय। येन मार्गेण वृषध्वजः तया सह रमते, तेनैव त्वं रतिसहितः गच्छ।" तेन प्रसन्नः महादेवः तुभ्यं शुभां स्थितिं दास्यति; यः पूर्वं तया वियुक्तः, स एव गिरिजां, उमां, लब्धवान्। एवं उक्तः, स शचीपतिं देवेश्वरं प्रणम्य, तया सह तस्य तपोवनं गन्तुम् उद्यतवान्। शम्भोः निकेतनं सम्प्राप्य, रतिसहितः वसन्तेन च सहाय्यकृत्य, स बलवान् देवं मोहितुम् मनसि चकार। तदा तं मदनं दृष्ट्वा त्रिनेत्रः ईश्वरः स्मयमानः तृतीयेन नेत्रेण तं अवलोक्य, तिरस्कारं चकार। ततः तस्य नेत्रात् वह्निः उत्पन्नः, तस्य समीपस्थं मदनं तत्क्षण एव भस्मसात् चकार; रतिः शोकात् विललाप। रत्या विलपन्त्या श्रुत्वा देवदेवः वृषध्वजः तां कामपत्नीं कृपया दृष्ट्वा उवाच—"रूपरहितः अपि निःसंशयं तव पतिः संयोगकाले सर्वाणि कर्माणि सम्पादयिष्यति, शुभे। नात्र संशयः।" "यदा विष्णुः भृगुशापात् वासुदेवः महायशाः महातेजाः स्यात्, लोकानां हिताय—तदा तव पुत्रः च पतिः अपि स्यात्," इति उवाच। सा कामपत्नी, शुचिस्मिता, रुद्रं तदा प्रणम्य, मदनं लब्ध्वा वसन्तेन सह निर्गता। महादेवी पार्वत्याः तपसा वृषध्वजः भगवाञ् शर्वः ब्रह्मणा उक्तवत् तुष्टः अभवत्। मुनिवनस्य कल्याणाय, क्रीडाय च, भगवाँस् भवः सुवर्णजां देवीम् विधिपूर्वकं विवाहं चकार। स्वयं ब्रह्मा, मरीच्यादिभिः महर्षिभिः सह, महादेव्याः पार्वत्याः तपोवने अगच्छत्, स पद्मयोनिरेव। तां देवीम् प्रदक्षिणीकृत्य, स जगद्दारु इव पप्रच्छ—"कस्मात्, हे पार्वती, त्वं तपसा लोकान् क्लिश्यसि?" "त्वया सर्वं जगत् सृष्टम्, मातः, मा नाशय। त्वमेव स्वतेजसा लोकान् धारयसि।" "भवः सर्वदेवेश्वरः, सर्वलोकाधिपः, यस्य वयं देवदेवाः दासभावं प्रपन्नाः।" "स एव परमेश्वरः त्वां वरयिष्यति, येन त्वं सृष्टा, यस्य विना त्वं नास्ति, हे अम्बिके।" "नात्र संशयः, स तव पतिः भविष्यति।" इति उक्त्वा, पुनः पुनः प्रणम्य, पार्वतीं पश्यन् स्थितवान्। पितामहस्य प्रस्थिते, भगवाँस् परमेश्वरः द्विजरूपेण तपोवनं गतः, कृपां दातुम्। द्विजरूपिणं महादेवं दृष्ट्वा, लिङ्गैः तं विज्ञाय, सा वृषध्वजं प्रणम्य, तं वरदं ब्राह्मणरूपिणं पूज्य, परमेश्वरं स्तुतवती। तां देवीम् आशीर्वदित्वा, स सस्मितं वदन्, पर्वतात्मजायाः कुलधर्मं रक्षितवान्। "साधूनां क्रीडायै, हे दिव्यरूपिणि, सर्वदेवेश्वरः तव स्वयंवरे भविष्यति।" "मृदुरूपं धारयित्वा, अहं तया सह आगमिष्यामि," इति उक्त्वा, स तां दिव्यदृष्ट्या अपश्यत्। ततः स्वाभिलषितां दिव्यपुरीं गतः, सा अपि निर्गता। तां देवीं दृष्ट्वा, मेना हिमवान् च हृष्टौ। आलिङ्ग्य, घ्राणं कृत्वा, कन्यां पूजयन्, स पर्वतः न जानाति, सा देवदेवेन मोहिताभूत् इति। तस्मिन् काले, देवीस्वयंवरः सर्वेषु लोकेषु घोषितः। तत्र वरेण्यः ब्रह्मा, विष्णुश्च जनार्दनः, आगतौ। इन्द्रः, अग्निः, सूर्यः, भगः, त्वष्टा, अर्यमा, विवस्वान्, यमः, वरुणः च आगताः। वायुः, सोमः, ईशानः, रुद्राः, मुनयः, अश्विनौ, द्वादश आदित्याः, गन्धर्वाः, गरुडः अपि उपस्थिताः। यक्षाः, सिद्धाः, साध्याः, दैत्याः, किम्पुरुषाः, नागाः, समुद्राः, नद्यः, वेदाः, मन्त्राः, स्तोत्राणि, क्षणाः च तत्र आसन्। नागाः, सर्वे पर्वताः, यज्ञाः, सूर्यः चान्ये ग्रहाः, त्रयस्त्रिंशत् देवाः, नवशतं च तत्र समागताः। त्रिसाहस्राणि त्रिः, अन्ये च बहवः देवाः, हिमवत्पुत्र्याः अतुल्यं स्वयंवरं द्रष्टुं समुपागताः।