सर्वत्र तुर्बनं धारयन्ती, सर्वत्र गन्धं प्रसारयन्ती, सर्वजननी, महाभ्रमरी रूपेण, भगवतीं ईशानं परमेश्वरं भगवत् पितामहः ध्यानपूर्वकं चिन्तयामास। स्फटिकसमानशुद्धा, सर्वाभरणैः भूषिता, पितामहः एकाग्रचित्तः तं परमेश्वरं ध्यानपूर्वकं उपासितवान्। ततः स भगवान् ईशानं, सर्वेश्वरं, सर्वव्यापिनं, 'ॐ ईशानाय नमः, महादेवाय नमः' इत्यादिनमस्कारैः पूजयामास। 'ईशानाय नमः, सर्वविद्याप्रभवे नमः; ईशानाय नमः, वृषध्वजाय सर्वभूतप्रभवे नमः' इत्यादि स्तुत्याः, ब्रह्मणः प्रभवे, ब्रह्मणे, ब्रह्मरूपिणे, ब्रह्मणः प्रभवे, शिवाय, सदाशिवाय, सदा शुभाय मे भवतु इति नमस्कृतवान्। 'देवाधिदेव, ॐकारस्वरूप, सद्योजात, पुनः पुनः नमः; त्वां शरणं गतोऽस्मि, त्वां प्राप्तवान्, सद्योजाताय नमः' इति भक्त्या नमस्कृतवान्। 'नास्तित्वे, सतत्त्वे, नातिव्याप्ते च नमः; सतत्त्वहे, सत्प्रभवे, प्रभास्वरूप, मां अनुगृह्णीष्व' इत्यादि स्तुत्याः, वामदेवाय, ज्येष्ठाय, वरदाय, रुद्राय, कालाय, मापकाय, पुनः पुनः नमः इति स्तुतवान्। विकरणाय, कालवर्णाय, वर्णाय, बलवते, सदा बलिनां मध्ये स्थिताय, सदा विकरणाय नमः इति नमस्कृतवान्। 'बलविनाशकाय, बलवते, ब्रह्मरूपिणे, सर्वभूतप्रभवे, प्राणिनां संयमकाय नमः' इति स्तुत्याः, उच्चचेतनाय, प्रभास्वरूपाय, वामदेवाय, सौम्याय, महात्मने नमः इति नमस्कृतवान्। ज्येष्ठाय, श्रेष्ठाय, रुद्राय, वरदाय, कालविनाशकाय, महात्मने नमः इति नमस्कृतवान्। एवं स्तोत्रेण, देवाधिदेवं वृषध्वजं पूजयामास। यः कश्चित् एतत् स्तोत्रं एकवारं अपि पठति, स ब्रह्मलोकं गच्छति। अथवा, यदि द्विजातिभिः श्राद्धकाले श्रावयति, तदा स उत्तमं पदं प्राप्नोति। एवं पितामहः तत्र ध्याननिमग्नः नमस्कृतवान्। तदा भगवन् उवाच—'त्वया तुष्टोऽस्मि, किं इच्छसि?' ततः पितामहः नमस्कृत्य शुद्धवाक्येन महेश्वरं अभ्यभाषत्। भगवन् रुद्रं तुष्टचित्तः उवाच—'एषा ते विश्वरूपा, विश्वगौः, सर्वोत्कृष्टः अधिपः।' 'एतत् ज्ञातुम् इच्छामि, परमेश्वर—काऽयं भगवती, चतुष्पदा, चतुरानना?' 'कथं सा चतुर्ह्रदा, चतुर्मुखी, चतुर्दंष्ट्रा, चतुस्तन्या, चतुर्बाहु, चतुर्नेत्रा, विश्वरूपा वर्ण्यते?' 'किं नाम, किं वंशः, कस्य सा, किं बलं, किं कर्म?' इत्यादि प्रश्नान् श्रुत्वा, देवाधिदेवः वृषध्वजः दिव्यं वृषं च स्वयंभुवं ब्रह्माणं च, सर्वमन्त्रगुह्यं, शुद्धं, पुष्टिदं उवाच। 'एतत् परमगुह्यं शृणु, यथा सृष्ट्यादौ आसीत्, तथैव अस्ति; यः तदनुसारं स्थितः, स विश्वरूपः जानीयात्।' 'एषा ब्रह्मणः स्थितिः, भगवन्, यां त्वं प्राप्तवान्; तवोपरि, भगवन्, विष्णोः शुभं पदम्।' 'विष्णुनैव, शुद्धेन, मम वामपार्श्वात्, अथवा वैकुण्ठेन, तद् आरभ्य, एष त्रयस्त्रिंशः कल्पः।' 'शतं शतसहस्राणि गतानि, स्वयंभुवः; पूर्वं, देवाधिदेव, तद् शृणु, महात्मन्।' 'स आनन्दः ज्ञेयः, आनन्दे स्थितः; माण्डव्यवंशः, तपसा, मम पुत्रत्वं प्राप्तवान्।' 'त्वयि योगः, सांख्यं, तपः, ज्ञानं, यज्ञकर्म, सत्यम्, तत्त्वम्, दया, ब्रह्म, अहिंसा, सुभुद्धिः, क्षमा च स्थिताः।' 'ध्यानं, ध्यानार्हं, दमः, शमः, ज्ञानम्, अज्ञानम्, बुद्धिः, धृति, शोभा, शीलम्, कीर्तिः, मेधा, लज्जा, दृष्टिः, सरस्वती च।' 'सन्तोषः, पुष्टिः, कर्म, कृपा च स्थिताः; एते द्वात्रिंशत् गुणाः, द्वात्रिंशाक्षरनाम्ना ज्ञाताः।' 'हे ब्रह्मन्, प्रकृतिः नियता; महादेवी तव अपत्यं, विष्णोः च, अन्येषां च, भगवन्।' 'एषा भगवती मम अपत्यं, स्थितिः, चतुरानना, जगत्कुक्षिः, प्रकृतिः, गौः, स्थितिः।' 'सा गौर्याख्या, मायायाख्या, विद्यायाख्या, कृष्णा, हेमवती, मुख्याः, प्रकृतिः, यथातत्त्वविद्भिः कथ्यते।' 'अजाम्, एकाम्, रक्तशुक्लकृष्णाम्, सर्वभूतसृजाम्, तद्रूपाम्, जानीयात्; अहं अजः, तां विश्वरूपां, गायत्रीं, विश्वगौः, बुद्ध्या जानीयात्।' एवं उक्त्वा, महादेवः परमेश्वरः, सृष्टिं कृतवान्; तदा देवीपार्श्वात् सर्वरूपाः बालकाः उत्पन्नाः। केचित् जटिलाः, केचित् मुण्डिताः, केचित् शिखिनः, केचित् अर्धमुण्डिताः, योगेन, यथोक्तेन, महाशक्त्या जाताः। सहस्रदिव्यवर्षान्ते, महेश्वरं पूज्य, धर्मसम्पूर्णयोगे स्थित्वा, दृढं योगं स्थापयामास। शिष्याः, आत्मसंयमिताः, रुद्रं प्रभुं प्रविशन्ति। एवं संक्षेपेण, सह्यादिपर्वतानां उत्पत्तिः कथिता; यः पठति, शृणोति, वा द्विजश्रेष्ठान् श्रावयति, स परमेश्वरानुग्रहेण ब्रह्मसायुज्यं प्राप्नोति। कथं लिङ्गं लिङ्गे समुत्पन्नम्, शंकरं पूजयित्वा? किं लिङ्गं, कः लिङ्गी? सूत, इह वक्तव्यं; एवं देवाः ऋषयः पितामहं नमस्कृत्य, 'भगवन्, लिङ्गं कथं जातम्?' 'कथं महेश्वरः रुद्रः लिङ्गे पूज्यते?' इति पप्रच्छुः।