लिङ्गपुराणम्

स तदा तेजस्वी भगवान् प्रणम्य शान्तिवचनानि ब्रुवन् भद्राय प्रोवाच— "अलम् क्रोधेन, हे भद्रे; देवाः अपि विनष्टाः।" पुनः सः प्रार्थयन् उवाच— "अनुगृह्यतां, सर्वं क्षम्यतां, केशसम्भवान् अपि सह, हे स्थिरव्रते।" तदा भद्रा ब्रह्मणः परमेश्वरस्य तेजसा शान्ता अभवत्। शनैः शनैः शमः प्रवर्तितः; भगवान् वृषध्वजः अपि तेनाज्ञया गगने शान्तः स्थितवान्। सर्वदातृ शर्वः, सर्वलोकमहेश्वरः, स्वगणैः सहितः, तदा भगवता ब्रह्मणा सम्यक् प्रार्थितः। तस्मिन् काले, ये हताः तेषां सर्वेषां शरीराणि स्वपूर्ववत् पुनः स्थापयामास, इन्द्रस्य शिरः महात्मनः विष्णोः शिरः च यथापूर्वम्। महेश्वरः तद्वत् दक्षस्य, मुनिश्रेष्ठस्य, अन्येषां च, वागीश्या: नासाग्रं, देवमातुः च नासाग्रं पुनः स्थापयामास। यः ये मृताः, तेषां प्राणान् दत्वा, विविधान् वरान् च अदात्; यः दक्षस्य मुखं विनष्टं तस्मै भगवतः प्रभुः शिरः प्रदत्तवान्। महाभवः स्वलीलया दक्षस्य मुखं निर्माय, सः दक्षः चेतनां लब्ध्वा अञ्जलिं कृत्वा उत्थितः। ततः सः शङ्करं, देवेशं, वृषध्वजं, स्तुतवान्; तेन स्तुतः बलवान् प्रभुः विविधान् वरान् अदात्। शुद्धकर्मणे दक्षाय गणाधिपत्यं दत्तवान्; सर्वे देवाः परमदेवेशं स्तुतवन्तः। भगवतः नारायणः अपि अञ्जलिं कृत्वा तं स्तुतवान्; ब्रह्मा च, सर्वे मुनयः अपि, गजाननं स्तुतवन्तः। ते सर्वे देवदेवं नीलकण्ठं वृषध्वजं स्तुतवन्तः; तैः देवैः अनुगृहीतः भवान् तत्रैव अन्तर्धानम् अगच्छत्। अथ किल, सती शुभा हिमवतः कन्या कथं जाताऽभूत्, कथं च सा देवेश्वरं पतिं प्राप? सा देवी, स्वेच्छया मेनायाः तनुं गृहीत्वा, तदा हिमवतः कन्या जाताऽभूत्, द्विजोत्तम, तपसा। गिरेः प्रभुः सर्वाणि जात्यादिकर्माणि अकार्षीत्; द्वादशे वर्षे सा शुभा कन्या—हिमवतः दुहिता—तपसा सह व्यतीत्य तस्याः कन्यायाः भगिन्यौ अपि, सुमुखी चान्या देवी, सर्वलोकपूजिता, तेन सह तपः अचरन्। तदा सर्वे मुनयः तां देवीं, सर्वलोकमातरं, परिवृत्य, तपसा सर्वतः स्तोतुम् अयन्त। ज्येष्ठा अपर्णा, कनिष्ठा एकपर्णा सुमुखी, तृतीया वरारोहा, एकपाटला च अभवत्। तस्याः महादेव्याः पार्वत्याः तपसा, परमेश्वरः महादेवः, सर्वभूतनाथः, तया वशीकृतः। तस्मिन्नेव काले, तारकः नाम दैत्यः, तारायाः पुत्रः, महाबलः, दितेः तेजस्वी अपत्यं, अभवत्। तस्य त्रयः पुत्राः—तारकाक्षः, महादैत्यः; विद्युन्माली, विश्रुतः; कमलाक्षः, महाबलः। तेषां पितरं तारं, महाबलिनं, यः तपसा ब्रह्मणः प्रसादेन बलं प्राप्तवान्, उच्यते। स तारः, महातेजसा दीप्तः, त्रीन् लोकान् चराचरं विजित्य, पूर्वं विष्णुं युद्धे जितवान्। तयोः मध्ये भयानकं रोमाञ्चकरं युद्धं जातम्, सहस्रं दिव्यानां वर्षाणां, अहोरात्रं अविश्रान्तम्। स तारः विष्णुं रथेन सह शतयोजनं क्षिप्त्वा, रणाङ्गणे जित्वा, गरुडध्वजं पलायितवान्। तारः पितामहात् शतगुणबलवरं लब्ध्वा, समग्रस्य जगतः अधिपत्यं प्राप्तवान्, हे दितेः सुत। स देवैः सह, इन्द्रमुख्यैः, युद्धे जित्वा, सर्वेषां लोकानां मायया निग्रहीतवान्। देवाः इन्द्रसहिताः, तारेण पीडिताः भीताः, न क्वचित् विश्रान्तिं न च आश्रयं लब्धुम् अशक्नुवन्। तदा तेजस्वी अमरपतिः, अमराधिपैः सह, देवानां मध्ये अङ्गिरसं प्रति उवाच। "भगवन्, तारः तारायाः सुतः, दानवश्रेष्ठः, अस्मान् युद्धे गवां रक्षेव वत्सान् प्रतिसमागतः। तस्मात्, भृगुप्रभ, अस्मिन्महायुद्धे, वयं विहङ्गाः पञ्जरस्थाः इव, अनाथाः विचरन्ति। हे अङ्गिरसां श्रेष्ठ, अमोघास्त्राणि अपि अस्माकं तस्यामृतशत्रोः तेजसा निष्फलानि भवन्ति। दशसहस्रद्वयं वर्षाणि, हे बृहस्पते, विष्णुना युद्धे युध्यमाने अपि, स तं न हत्वा। यं विष्णुरपि न जितवान्, तस्मिन्नेव युद्धे, वयं केन प्रकारेण तस्मै प्रतियुध्येयाम?" एवं शक्रेण उक्तः, जीवः, देवपतिभिः सह, सहस्रलोचनः, कुशध्वजं प्रति जगाम, तस्य वचः शुश्राव। तदा तस्य वदनात्, स्नेहात्, क्लेशहरः पितामहः, सर्वैः देवैः सह, इन्द्रेण च, जीवाय प्रोवाच— "जानामि भवतां दुःखम्, देवेश्वराः; शृणुत। या देवी सती रुद्रतनुजा, दक्षं परित्यज्य—उमा हिमवतोः दुहिता अभवत्, या सर्वलोकपूजिता। तस्याः रूपेण, सुराः, अत्र, श्रेष्ठाः सुराः— यदा रुद्रस्य महत् चित्तं विष्णुना प्रेरितम्, तयोः संयोगात् स्कन्दः, महाशक्तिधरः, जातः। स षण्मुखः, द्वादशबाहुः, सेनापतिः, वह्निजः, स्वाहा-पुत्रः, कार्तिकेयः, गङ्गासुतः, शरवणभवः इति प्रसिद्धः।