लिङ्गपुराणम्

रुद्रस्य कोपजनितेन ज्वालाग्निना, हविसा सह, शङ्करस्य मायया देवाः क्षणेन विनष्टाः। ततः भगवतः दधीचस्य वचनेन विजितवान् विष्णुना सह, महेश्वरः कथं प्रवृत्तवान् इति पृष्टम्। दक्षस्य महायज्ञे, भगवत् रुद्रः सर्वान् देवांश्च, विष्णुम् अग्रणीं कृत्वा, तथा सर्वान् ऋषिसमूहान् अपि दग्धवान्। तदा भगवत् परमेश्वरः, देवीवियोगस्य असह्यतया, भद्रनामकं गणसमूहं प्रेषितवान्। स भगवान् वीरभद्रं च गणेश्वरान् च सृष्टवान्, येषां केशात् उत्पन्नाः शुभाः। भद्रः बलवान् रथमारुह्य गणेश्वरैः सह गतवान्। तस्य रथसारथिः भगवतः अजः आसीत्; सर्वे गणेश्वराः विविधायुधधारिणः तेन सह गन्तुं निश्चितवन्तः। सर्वे देवाः सर्वदिशासु तं अनुगच्छन्तः, शुभैः दिव्यरथैः, रम्ये हिमवतः शिखरे सुवर्णमयीं शोभायमानां शृङ्गं प्राप्तवन्तः। तत्र गङ्गाद्वारस्य समीपे यज्ञवाटिका आसीत्; तस्मिन् प्रदेशे, द्विजश्रेष्ठाः, प्रसिद्धा शुभा कनखला आसीत्। तदा भगवत् परमेश्वरः तं भगवन्तं यज्ञदाहाय प्रेषितवान्; भयङ्करः अपशकुनः उत्पन्नः, लोकान् सन्तापयन्। पर्वतानि विदीर्णानि, भूमिः कम्पिता, वाताः तीव्रगमनाः, समुद्रालयः अपि व्याकुलः। अग्नयः न प्रज्वलन्ति, सूर्यः न प्रकाशति, ग्रहाः न दीप्तिम् ददति, न देवाः न दानवाः। ततः क्षणेन, भगवन् भैरवसमूहैः सहितः, महात्मनः यज्ञवाटिकाम् अग्निवत् प्रविष्टवान्। तत्र भगवन् भद्रः, अपारतेजसः दक्षं प्रति उवाच — “पिनाकिनः संस्पर्शेन त्वं, ऋषयः, देवाः च — अहम् त्वां गणेश्वरैः सह दग्धुं प्रेषितः।” इति उक्त्वा, गणेश्वरः यज्ञशालाम् अग्निना दग्धवान्। क्रुद्धाः गणेश्वराः यूपान् उन्मूल्य क्षिप्तवन्तः; यजुषः, ऋत्विजः अपि तैः दग्धाः। गणाः सर्वान् गृहीत्वा गङ्गायाः प्रवाहे क्षिप्तवन्तः; वीरभद्रः बलवान् इन्द्रस्य उत्तोलितहस्तम् अपि गृहीत्वा तं निर्भयः निरोधितवान्, अन्येषां देवतानाम् अपि हस्तान् तथा। सः भगेः नेत्रे अङ्गुल्याग्रैः लीलया निष्क्रान्तवान्। पुष्णः दन्तान् पाणिना प्रहार्य निष्क्रान्तवान्; चन्द्रदेवम् अपि पादाङ्गुष्ठेन लीलया पतितवान्। श्रीमत् वीरभद्रः महाबलवान् इन्द्रस्य शिरः खड्गेन छित्त्वा, तदनन्तरं अग्नेः उभौ हस्तौ छित्त्वा, जिह्वां लीलया निष्क्रान्तवान्; तं पादेन शिरसि प्रहार्य। भगवद् भगवान् यमदण्डम् छित्त्वा, ईशानम् त्रिशूलेन पतितवान्। एवं सः त्रयस्त्रिंशत् देवतान्, तथा त्रिशत्, त्रिसहस्राणि अपि, सरलतया हत्वा। त्रयः देवेश्वराः, ऋषिप्रमुखाः, अन्ये देवाः युद्धाय समागता अपि हताः। भगवन् रुद्रः खड्गैः, पाणिभिः, शरैः प्रहार्य पतितवान्; ततः महाबलः विष्णुः चक्रं उत्तोल्य क्रुद्धः अभवत्। भगवान् माधवः रुद्रेण युद्धम् अकरोत्; तयोः मध्ये भीषणं रोमाञ्चकरं युद्धम् अभवत्। तदा योगबलात् विष्णोः अनन्तरूपाणि, भीषणानि, दिव्यानि प्रादुरभवत्। शङ्खचक्रगदाधारिणः, अनन्तरूपाः, नारायणतेजसा दीप्तिमन्तः जाताः। वीरभद्रः गदया विष्णुम् शिरसि प्रहार्य, पुनः वक्षसि युद्धमध्ये लीलया प्रहार्य। तस्मिन्नेव क्षणे, परमात्मा भूमौ मूर्च्छितः; पुनः उत्थाय, प्रभुः चक्रं उत्तोल्य हन्तुं उद्युक्तः। क्रोधात् रक्तलोचनः, पुरुषश्रेष्ठः दृढः स्थितः; तस्य भीषणं चक्रं कालान्तस्य सूर्यवत् दीप्तिमान्। वीरभद्रः तं हस्तगतं चक्रं निवार्य, तदचलम् अभवत्; सः स्थिरः, शिखरयुक्तपर्वतवत् स्थितः। तदा प्रभोः शार्ङ्गधनुः त्रिधा विदीर्णम् अभवत्; शार्ङ्गस्य अग्रेण प्रभोः शिरः छिन्नम्। छिन्नं शिरः अधोभुवं वातेन नीतम्, पिनाकिनः शक्त्या। तत् तस्मिन्यज्ञाग्नौ प्रविष्टम्, वेदी भग्ना, यूपाः विदीर्णाः, द्वारम् पतितम्। तदा यज्ञशाला दग्धां दृष्ट्वा, यज्ञः अपि मृगरूपेण व्योमगः पलायितः। वीरभद्रः तं गृहीत्वा शिरः छित्त्वा, प्रजापति धर्मं, विश्वगुरुं कश्यपं च पतितवान्। महाबलः वीरः अरिष्टनेमिं, बहुपुत्रेश्वरम्, अङ्गिरसं, कृष्णाश्वं च पतितवान्। प्रसिद्धं दक्षं पादेन शिरसि प्रहार्य शिरः छित्त्वा, द्विजश्रेष्ठैः अग्नौ दग्धम्। सरस्वत्याः नासाग्रं, देवमातुः अपि, अङ्गुल्याग्रेन छित्त्वा, वीरभद्रः बलवान्। तेजसा परिवृतः, श्मशानमध्ये स्थितः, यथा भवः। तस्मिन्नेव क्षणे, पद्मजः भगवन् प्रादुरभवत्।