लिङ्गपुराणम्

सर्वे देवाः साक्षात् हिरण्यगर्भस्य जन्म दर्शनं कृतवन्तः। तत्र ब्रह्मा, कमलसम्भवः, महादेवं रुद्रं शंकरं अपश्यत्। तं देवम्, अर्धनारीश्वरं, भगवन्तं तिष्ठन्तं दृष्ट्वा, ब्रह्मा वरप्रदं तं सुभाषितैः स्तुतवान्। तदा अजः, सर्वव्यापी जगन्नाथः, ब्रह्मणे उक्तवान्—"स्वं विभजस्व" इति; तस्य वामभागात् स्वसमानां पत्नीं देवीं सृजितवान्। विश्वासः तस्य शुभा पत्नी, प्राचीनपत्नी, अभवत्; तं महात्मनः आज्ञया सा देवी दक्षस्य कन्या अभवत्। ततः सा सती नाम्ना केवलं रुद्रं पतिं स्वीकृतवती; दक्षं निन्द्य, कालान्तरे देवी मेनायाः पुत्री पुनः जातवती। दक्षः अपि नारदस्य शापात्, अहंकारवशात्, देवदेवं उमापतिं अवमानितवान्। सती तस्य अवमानं ज्ञात्वा, योगमार्गेण स्वदेहं भस्मीकृतवती। देवी पर्वतानाथस्य तपसा पार्वती अभवत्; एतद् ज्ञात्वा, भगवन् भर्गः, क्रुद्धः, यज्ञं दग्धवान्। च्यवनस्य वचनात्, दक्षस्य महायज्ञः विनष्टः; तस्य पुत्रः दधीचि नाम्ना, तत्र विद्वान् अभवत्। त्र्यम्बकस्य प्रसादात्, मुनिपतिर्विष्णुं संग्रामे विजितवान्, ततः विष्णुं लोकपालांश्च शप्तवान्। रुद्रक्रोधज्वलितेन अग्निना, हविषा, शङ्करमायया, देवाः क्षणेन विनष्टाः। विष्णुना सह विजित्य, भगवतः दधीचिवाक्येन, महेश्वरः कथं व्यवहारं कृतवान्? दक्षस्य महायज्ञे, भगवन् रुद्रः, विष्णुप्रमुखान् सर्वान् देवांश्च, ऋषिसंघान् अपि दग्धवान्। भगवतः आदेशात्, देवीवियोगदुःखेन, भद्रनामकं गणसंघं प्रेषितवान्। सः वीरभद्रं गणपतिं च सृजितवान्, यः तस्य केशेभ्यः उत्पन्नः; भद्रः महाबलवान्, गणपतिभिः सह रथारूढः अभवत्। तस्य सारथिः अजः भगवन् अभवत्; सर्वे गणपतयः विविधायुधधारिणः तेन सह गतवन्तः। देवाः सर्वदिशासु तं अनुसृत्य, शुभैः विमानैः, हिमालयस्य रम्यशिखरे सुवर्णशृङ्गे आगतवन्तः। तत्र गङ्गाद्वारस्य समीपे यज्ञवाटिका अभवत्; तस्मिन् प्रदेशे, द्विजाः, प्रसिद्धं शुभं कनखलम् अभवत्। ततः भगवतः आदेशात्, भद्रः दग्धाय प्रेषितः; तत्र भीषणं अपशकुनं उदपद्यत्, यः लोकान् त्रासितवान्। पर्वताः विदारिताः, पृथिवी कम्पितवती, वाताः तीव्रं प्रवर्तिताः, समुद्रालयः विक्षिप्तः। अग्नयः न ज्वलिताः, सूर्यः न दीप्तः; ग्रहाः न प्रकाशं दत्तवन्तः, न देवाः, न दानवाः। ततः क्षणेन, भगवन् भद्रः, भैरवसंघैः सहितः, महात्मनः यज्ञवाटिकां प्रविष्टवान्, इव महाप्रलयाग्निः। भद्रः दक्षं अप्रमेयतेजसं उक्तवान्—"पिनाकिनः स्पर्शात्, हे दक्ष, ऋषयः, देवाः च—" "त्वं सह ऋषिपतिभिः दग्धाय प्रेषितः अस्मि" इति। एवं उक्त्वा, गणनायकः यज्ञशालां अग्निना दग्धवान्। क्रुद्धाः गणपतयः यूपान् उखिल्य, तान् प्रवर्तितवन्तः; सुतः, ऋत्विजः, च, गणपतिभिः दग्धाः। गणाः सर्वान् गृहीत्वा गङ्गायाः प्रवाहे क्षिप्तवन्तः; वीरभद्रः इन्द्रस्य उत्तोलितहस्तं गृहीत्वा। सः निर्भयः तं संयम्य, अन्येषां देवतानां हस्तान् अपि संयम्य; भगस्य नेत्रे अङ्गुल्यग्रेण लीलया निष्कृतवान्। पुष्णः दन्तान् मुष्टिप्रहारैः अपहृतवान्; पादाङ्गुष्ठेन चन्द्रदेवं लीलया अधः कृतवान्। वीरभद्रः, महाशक्तिमान्, इन्द्रस्य शिरः शस्त्रेण छित्त्वा, अग्निदेवस्य उभौ हस्तौ छित्त्वा, जिह्वां लीलया निष्कृतवान्; पादेन शिरसि प्रहारं कृतवान्। भगवन् स्वयं यमदण्डं छित्त्वा, ईशानं त्रिशूलेन अधः कृतवान्। एवं किञ्चित् प्रयासेन, त्रयस्त्रिंशत् देवाः, त्रिशतं, त्रिसहस्रं च, सर्वान् सुलभतया हत्वा। त्रयः देवपतयः, ऋषिपतयः, अन्ये देवाः युध्याय समागताः अपि हतान्। भगवन् रुद्रः, शस्त्रैः, मुष्टिभिः, बाणैः च, तान् हत्वा; तदा महाबलः विष्णुः चक्रं उत्तोल्य क्रुद्धः अभवत्। माधवः रुद्रेण सह युद्धं कृतवान्; तयोः मध्ये भीषणं रोमाञ्चनं युद्धं जातम्। योगबलात्, विष्णोः अनन्ताः उग्राः दिव्यरूपाः प्रकटिताः। शङ्खचक्रगदाधराः, अनन्ताः रूपाः, नारायणतेजसा दीप्तिमन्तः अभवत्। रुद्रः गदया विष्णुं शिरसि ताडितवान्, पुनः युद्धमध्ये वक्षसि लीलया प्रहारं कृतवान्। तस्मिन्नेव क्षणे, परमात्मा भूमौ मूर्च्छितः पतितः; पुनः उत्थाय, प्रभुः चक्रं उत्तोल्य हन्तुं उद्युक्तः। क्रोधेन रक्तलोचनः, पुरुषश्रेष्ठः, दृढः स्थितः; तस्य उग्रं चक्रं प्रलयार्कवत् दीप्तिमान् अभवत्।