लिङ्गपुराणम्

सः पुरुषः, संहृतः गुह्यः कौशलसम्पन्नः, विस्तीर्णवक्षाः महाबाहुः, एकदीप्तिः, विघ्नरहितः, मानवस्वरूपः, नारायणप्रियः च आसीत्। सः निर्मलः, लोकार्थातीतस्वरूपः, अविक्षिप्तः, विक्षेपविनाशकः, स्तुत्यः, स्तोत्रप्रियः, स्तोतैव, व्यासरूपः, अविक्लवः च आसीत्। सः निष्कलङ्कसिद्धिसाधनः, ज्ञाननिधिः, धैर्यनिश्चलः, प्रशान्तचित्तः, अल्पन न, अल्पविनाशकः, नित्यसुन्दरः च आसीत्। सः शौर्ये प्रमुखः, भूमिपतिः, विभागाधिपः, रात्रेः स्वामी, सत्यस्य परं गुरुः, द्रष्टा, शरणागतवत्सलः च आसीत्। सः सारः, सारवित्ताः, सर्वज्ञः, सर्वभूताधारः च आसीत्। एवं सहस्रनामभिः सः वृषध्वजं स्तोतुम् आरभत। स महाबलः हरिं परीक्ष्य महेश्वरं कमलैः स्नापयामास पूजयामास च। तदा जगन्नाथः एकं कमलं गुह्यं कृत्वा तं हरिं पुष्पविहीनं कृतवान्। हरिः विस्मितः, "किमेतत्?" इति चिन्तयामास। स सर्वभूताधारः तद्विज्ञाय स्वं चक्षुः निष्क्रान्त्वा, तेन नाम्ना, भक्त्या जगद्गुरुं पूजयामास। एवं हरिं दृष्ट्वा महाबलः हरः अग्निमण्डलात् शीघ्रं अवतीर्णः। सः कोटिसूर्यसमप्रभः, जटामुकुटधारी, ज्वालामालावृतः, दिव्यः, तीक्ष्णदंष्ट्रः, भयानकः च आसीत्। सः शूलगदामुसलचक्रशक्तिपाशधारी, वराभयप्रदहस्तः, व्याघ्रचर्माम्बरधारी च आसीत्। भवं तं विभूतिभूषितं दृष्ट्वा जनार्दनः हृष्टः सन्दृष्ट्वा साक्षात् देवदेवं प्रणम्य तस्थौ। देवाः सह इन्द्रेण तं त्रिनेत्रं प्रदक्षिणीकृत्य पलायिताः। ब्रह्मलोकः कम्पितः, भूमिः च व्याकुलता प्राप्तवती। शम्भोः तेजः शतयोजनपर्यन्तं सर्वदिशः अधः ऊर्ध्वं च दग्धुम् आरभत; भूमौ "हा हा" इति शब्दः उत्पन्नः। तदा महादेवः शङ्करः सस्मितमिव हरिं करुणया पश्यन् इत्युक्तवान्—"जानामि तव दिव्यं हेतुम्, हे जनार्दन; एषः सुदर्शनाख्यः शोभनः चक्रः तुभ्यं दत्तः। "यत् रूपं त्वया दृष्टम्, यद् सर्वलोकभीषणम्, तव हितार्थं, स्वार्थं च प्रकटितम्। युद्धे शमः देवानां दुःखकारणम्; शान्तस्य शस्त्रं शान्तमेव—शान्ते शस्त्रे किम् फलम्? युद्धे शान्तस्य शस्त्रं शान्तमेव; तपस्विनां शमः बलम्; शमेन वीरः शत्रुबलं छिन्द्याद् आत्मबलं च वृद्धयेत्। देवाः यदि न शान्ताः, मम अक्षयस्वरूपं चिन्तनीयम्; हे सुरारातिनाशन, युद्धाय शस्त्रस्य किम् प्रयोजनम्? "क्षमा युद्धे न कर्तव्या, भविष्यति वा, अतीते वा, दुर्बले वा, स्वजनसमवायसमये वा। किन्तु, अयुक्ते काले, अधर्मे, आपदि च, हे रिपुसूदन, इति उक्त्वा सः दशसूर्यसमप्रभं चक्रं तुभ्यं दत्तवान्। सः एकं कमलसदृशं नेत्रं लोकनाथः अपि दत्तवान्; तस्मात् कालात् 'पुण्डरीकाक्ष' इति प्रसिद्धिः प्राप्ता। नेत्रं च चक्रं च दत्त्वा, नीललोहितः सुन्दरहस्ताभ्यां विष्णुं स्पृष्ट्वा वचनमुवाच—"वरदः अहम्; यत् परं वाञ्छसि, तं वरं वृणीष्व; तव भक्त्या अहं जितः।" इत्युक्ते देवदेवेन, सः तं प्रणम्य उवाच—"मम तव भक्तिरेवास्तु, महादेव; परं वरं ददातु।" "अन्यत् न वाञ्छामि; तव भक्तानां दुःखं नास्ति, भगवन्।" इति श्रुत्वा महादेवः परमकारुण्यं प्रकटयामास। सः शीतांशुकलाधरः तं स्पृष्ट्वा श्रद्धां दत्तवान्; महादेवः अच्युतं परमात्मानं प्रति वचनमुवाच—"मम प्रसादात् त्वं मयि भक्तिमान् भविष्यसि, देवासुरैः पूजितः, न संशयः।" "यदा सती दक्षसुता सुलोचना मातरं पितरं च तिरस्कुर्यात्, तदा सा देवानां पत्नी भविष्यति।" "तदा हिमवत्सुतां दिव्यां भगिनीं तव, शुभां उमां, विष्णो, त्वमेव दास्यसि।" "ब्रह्मणः आज्ञया तां धर्मां मम दास्यसि; तदा मम बान्धवः सन् सर्वेषां पूज्यः भविष्यसि।" "ततः आरभ्य मम दिव्यं रूपं, प्रियं सौम्यं च, त्वं द्रक्ष्यसि।" एवं उक्त्वा, भगवतः नीलरक्तवर्णः रुद्रः अन्तर्धानं गतः। भगवतः जनार्दनः देवैः सहितः, मुनिभिः सह, ब्रह्माणं दिव्यं कमलजं स्तोत्रं याचितवान्, यत् मया कीर्तितम्। यः एतत् पठति, शृणोति, द्विजश्रेष्ठं श्रोत्रापयति वा, सः प्रतिनाम्ना सुवर्णफलम् आप्नोति। सहस्राश्वमेधफलं लभते; यदि घृतादिभिः शुद्धपात्रेण रुद्रं स्नापयेत्, शिवं श्रद्धया सह सहस्रनाम्ना पूजयेत्, सः अपि सहस्रयज्ञफलम् आप्नोति, यथा असुरपतयः। सः रुद्रपूज्यः भवति, तस्य च कृपां लभते; एवं कमलजः जनार्दनं प्रति उक्तवान्। तं देवदेवं जगद्गुरुं प्रणम्य, ते सर्वे निर्जग्मुः। तस्मात्, हे निष्पाप द्विज, सहस्रनाम्ना पूजनं कर्तव्यम्।