लिङ्गपुराणम्

मम करेण समुद्राग्नेः मुखं भग्नं गृहीतम्, तस्मिन्नेव क्षणे सर्वमिदं एकमिव सागरमभवत्। ततः ऐरावतसदृशा गजेन्द्राः सलिले समुद्रस्य क्षिप्ताः, स्वयम् इन्द्रोऽपि स्वरत्नरथेण शतयोजनपर्यन्तं प्रक्षिप्तः। गरुडोऽपि मया नागपाशेन बद्धः, उर्वशीप्रमुख्याः सतीन्योत्तमान्यः अन्यायां कारागारे स्थापिता। इन्द्रः किंचित्प्रयत्नेन केवलं शचीं भार्यां पुनः प्राप्तवान्, स मम पादौ प्रणम्य मामिदमुवाच—"न जानासि मां, हे दैत्यनाथ, अहं जलन्धरः, हे उमापते।" एवं सम्बोधितः स महेश्वरः क्षणेनैव नेत्राग्नेरंशमात्रेण विक्षुब्धं रथमुत्पादयामास। तत्र दैत्यबलवदश्वगजैः परिवृतः, सर्पसंघैः चाकुलितः दैत्येश्वरः त्रिपुरारिं दृष्ट्वा, देवनाथं तु दुर्बुद्धिः शब्दमिदं व्याहरत्—"किं मम युद्धेन सुरासुरगणैः? अहं क्षणमात्रेण सर्वमिदं विनाशयितुं समर्थः। अतः ममात्र युद्धे भयमस्ति न; तावदपि युद्धे स्पृहा महती—न संशयः।" "तस्मात्, हे मदनाराते, दक्षयज्ञद्विषन्, त्रिपुराराते, यदि त्वयि मयि च मम वीरैः, प्रेत्याधिपैः, हरिणा, सुरगणैश्च युद्धे शक्तिरस्ति, तर्हि स्थितः भव।" इति महादेवं प्रति उक्त्वा, महादेवशत्रोः सुतः न चचाल, न च युद्धे निहतान् स्वजनान् स्मरत्। गर्वितः, चपलचित्तः, दुर्बलः सः भुजौ संहत्य सुदर्शनचक्रं गृहीत्वा हन्तुं प्रस्थितः। ततः महतीन महतीन क्लेशेन, दुर्जयेन रथचक्रेण तेन विहतः, स्कन्धे स्थाप्य द्विधा कृतः। यथा वज्रेण महागिरिः द्विधा क्रियते, तथा स बलवान् दैत्यः अञ्जनाचलसमः भूमौ पतितः। क्षणेन भूमिः तस्य उग्ररुधिरैः पूरिता, रुद्राज्ञया तत्सर्वं रक्तमांसं मांसमात्रं जातम्। महद् भीषणं रुधिरह्रदं तत्र जातम्; जलन्धरं निहतम् दृष्ट्वा सुरगन्धर्वगणाः प्रमोदं प्रापुर्य। ते सिंहनादं कृत्वा "साधु साधु, भगवन्!" इति शब्दं चक्रुः। यः कश्चित् जलन्धरवधं पठति वा शृणोति वा, अथवा तद्विधिवत् पठयति, स गणपतिप्रियं लभते। कथं विष्णुः सुदर्शनाख्यं चक्रं देवदेवात् महेश्वरात् प्राप्तवान्? इति सूतं पप्रच्छुः। तदा सुरासुरपतिभिः सह परमभीषणः संग्रामः समुत्पन्नः, येन सर्वभूतानां विनाशः अभवत्। सुराः तु दैत्यास्त्रगदाबाणशूलैः ताडिताः, भग्नाः, भीताः पलायिताः। ततः भग्नाः सुराः दुःखितचित्ताः, हरिं देवेश्वरं प्रणम्य शरणं जग्मुः। ततः भगवान् हरिः, सुरपतिः, तान् देवान् दृष्ट्वा, समागतान् प्रणम्य, वाक्यमिदं वदन् उवाच—"वत्साः, किं यूयं, हे देवाः, एकत्र समागताः, अलङ्कारवीर्यविहीनाः, दुःखार्ताः च? व्रतस्थाः युष्माकं किं जातम्? वदत।" तद्वाक्यं श्रुत्वा, ते उत्तमाः देवा विष्णवे सर्वं यथावत् न्यवेदयन्। "भगवन्, देवेश, जयशब्दजनार्दन, वयं सर्वे दानवैः पीडिताः त्वां शरणं गताः।" "त्वमेव नः पन्थाः, त्वमेव परमात्मा, त्वमेव जगतां पिता।" "त्वमेव धारकः, संहर्ता, भोक्ता, दाता च, जनार्दन; तस्मात्, त्वं दानवान् हन्तुमर्हसि।" दैत्याः तु वैष्णव, ब्रह्म, रुद्र, यम, कुबेर, सोम, नैऋति, वरुणाद्यैः भीषणैः शक्तिभिः संरक्षिताः। तथा वाय्वग्न्यीशनवर्षसूर्यरुद्रभीमकम्पजृम्भादिशक्तिभिः च। सर्वे ते, कमलनयन, वरदानैः अभेद्या अभवन्; तव सुदर्शनचक्रं सूर्याद्भूतं तिष्ठति। किन्तु तद् दधीचिच्यवनाभ्यां शिथिलीकृतम्; तव दण्डः शार्ङ्गधनुः अस्त्रं च दैत्यैः प्रसादात् लब्धम्। पूर्वं त्रिपुरारिना जलन्धरवधे रथचक्रं तीक्ष्णं घोरं निर्मितम्; तेनैव त्वं तान् हन्तुमर्हसि। तस्मात् तेनैवास्त्रेण ते हन्तव्या, नान्यैः शतशस्त्रैः।" एवं वचः श्रुत्वा, सुदर्शनधारी हरिः बृहस्पतिं चान्यांश्च देवान् उवाच—"देवा, सर्वैः सनातनैः देवैः सह वयं महादेवं गच्छामः।" "सर्वं लब्ध्वा सुरार्थं करिष्यामि। जलन्धरवधाय त्रिपुरारिणा रथचक्रं निर्मितम्।" "तत् लब्ध्वा तेनैव महादैत्यगणान्, धुन्धुप्रमुखान् अष्टषष्टिं दैत्यान् सैन्यैः सहितान् हनिष्यामि।" "स्वजनैः सहितान् क्षणेन सर्वान् उद्धरिष्यामि।" इति उक्त्वा, स उत्तमदेवान् स्मृत्वा, उत्तमं देवं पूजयामास। ते देवाः उत्तमं शंकरं पूजयामासुः, शुभे हिमवत्पृष्ठे विधिवत् लिङ्गं स्थापयित्वा। तत् लिङ्गं मेरुसदृशं विश्वकर्मणा निर्मितम्, त्वारिताख्यः जनार्दनः रुद्रैः रौद्रैः सह तत्र स्थापयामास। सः तद् तेजोमयं रूपं स्नाप्य, पूजयित्वा, अग्निं प्रणम्य रुद्रं स्तुत्वा। "भव" इत्यादिनामभिः सह सहस्रनाम्ना, विधिवत्, प्रणवपूर्वकं नमःशब्दान्तं शिवं पूजयामास।