लिङ्गपुराणम्

स्मर्तव्यं यत् पृथिव्यां महाभयेषु—भूमिकम्पनेषु, दावानलेषु, वृष्टिपांसुषु, उल्कापातेषु, वातवर्षेषु, अनावृष्टिषु, अतीववृष्टिषु च—सर्वेभ्यः क्लेशेभ्यः रक्षार्थं, ये शिवभक्ताः विद्वांसः दृढव्रताः स्युः, ते यः सर्वोत्तमं स्तोत्रं सम्पूर्णरूपेण पठन्ति वा शृण्वन्ति वा, ते रुद्रपदं प्राप्नुवन्ति, रुद्रस्य गणाः स्युः च। एतेषां पश्चात्, एकदा केन प्रकारेण जटाधरः भगवान्, भगचक्षुषो विदारकः, जालन्धरं महाबलिनं जम्भसमानं हत्वा कृतवान्? इति ऋषयः रोमहरषणं धर्मनिष्ठं पृष्टवन्तः—"कथं जालन्धरः, यः जलमण्डलात् उत्पन्नः इति ख्यातः, मुनिभिः देवैः च पूजितः, तस्य चरितं वद।" सः जालन्धरः, तपसा बलं प्राप्य, कालरूपः इव बभूव। तेन देवाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, नागाः, राक्षसाश्च सर्वे युद्धे पराजिताः। स्वयम् अजन्मा ब्रह्मापि तेन विजितः। सर्वान् सुरगणान् जित्वा, ब्रह्माणं निगृह्य, सः विष्णोः समीपं जगाम—सर्वदेवाधिपतिं, जगद्विनाशकं, गुरुम्। तयोः युद्धं अभवत्, अनवरतं दिवा रात्रौ। तस्मिन्नेव युद्धे, जालन्धरः श्रीमद् मधुसूदनं अपि पराजितवान्; तं जित्वा, जनार्दनं देवदेवं अपि विजित्य स्थितवान्। ततः सः दितिसुतान् धर्मज्ञान् सम्बोध्य उवाच—"अहं सर्वान् युद्धे पराजितवान्; केवलं शंकरः युद्धे अजितः अवशिष्टः।" "अहं सर्वान्, ईशानं सपरिवारं नन्दिं च, क्षणेन जित्वा, केवलं त्वं ब्रह्मा च विष्णुश्च भविष्यामि। युष्मभ्यं च इन्द्रस्थानं दास्यामि।" इति श्रुत्वा, सर्वे दानवाः हीनचेतसः, मृत्युम् अभिमुखीकृत्य, उच्चैः शब्दं कृतवन्तः। ते दैत्याः, अन्यैः सह, रथैः, गजैः, अश्वैः च, सम्यक् सन्नद्धाः, युद्धाय शर्वं प्रति प्रस्थिताः। भवः तु, दैत्यराजं मेरुशिखरकल्पं स्थितं दृष्ट्वा, तस्य अभेद्यत्वं श्रुत्वा, भगस्य नेत्रनाशनं च, लोकपालकः भगवान् ब्रह्माज्ञां पालनाय स्थितः। तत्र साम्बः, सानन्दिः, गणैः सहितः, हास्यपूर्वकं प्रोवाच—"किं त्वया, असुरेन्द्र, युद्धेन इदानीं?" तस्य वचनं श्रुत्वा, जालन्धरः, शरीरं मम बाणैः विदारितं, हर्षेण मृत्युम् उपगन्तुं उद्यतः, तानि वचनानि कर्णभेदसमानि शृणोति। तदा असुरसेनापतिः देवानां पतिं प्रति उवाच—"अलम् वाक्यैः, महाबाहो, देवदेव, वृषध्वज!" "युद्धायागतः अस्मि, हे हर, शस्त्रैः शशांककान्तिभिः।" इति श्रुत्वा, त्रिशूलपाणिः भगवान्, पादाङ्गुष्ठस्य स्पर्शमात्रेण, महोदधौ भीषणं चक्रायुधं क्रीडया निर्ममे। श्वेतं तद् चक्रं समुद्रे कृत्वा, भगवान् स्मरन्—येन त्रैलोक्यं, देवाः, दक्षः, अन्धकः, त्रिपुरं, यज्ञाश्च विनष्टाः, स एव त्रैलोक्यविनाशकः—सः हसित्वा प्रोवाच— "जालन्धर, यदि शक्तिमान् असि, तिष्ठ युद्धाय। एतत् चक्रं मम पादेन समुद्रे निर्मितं यः उद्धर्तुं समर्थः स्यात्, स एव युद्धं कुर्यात्, अन्यथा मा कुरु।" एवं श्रुत्वा, कोपाग्निदीप्तलोचनः, त्रिभुवनं दृष्ट्वा, दग्धुम् इच्छन् इव, सः उवाच— "मुष्टिं समुत्क्षिप्य, नन्दिं च त्वां च शंकर, हनिष्यामि; देवैः सह लोकान् हत्वा, दुण्डुभीवाद्यं वादयिष्यामि।" "सर्वं चराचरं, इन्द्रसहितं, हन्तुं समर्थः अस्मि। त्रिषु लोकेषु, महेश्वर, कः मम बाणैः अभेद्यः?" "बाल्ये अपि भगवानेव तपसा जितः; ब्रह्मा अपि युवावस्थायाम्, मुनिभिः, श्रेष्ठैः देवैः च।" "क्षणेन त्रैलोक्यं चराचरं तपसा दग्धम्। किं रुद्र, त्वं भगवन् सन् अपि न जितः इति?" "इन्द्रः, अग्निः, यमः, कुबेरः, वायुः, वरुणश्च, अन्ये च, मम तेजः सोढुं न शेकुः, यथा सर्पाः गरुडगन्धं न सोढुं शक्नुवन्ति।" "स्वबाहू न लब्ध्वा, हे शंकर, स्वर्गे वा पृथिव्यां वा, सर्वे पर्वताः मम बाहुभिः मर्दिताः, हे गणनाथ।" "मन्दरः, नीलः, मेरुः च—सर्वे मम बाहुदण्डेन कन्दूयमानाः।" "गङ्गा अपि मम बाहुभिः हिमवति क्रीडया निरुद्धा; स्त्रीभ्यः मम, वज्रं बद्धम्।" "वडवानलस्य मुखं भग्नं हस्तेन हृतम्; तस्मिन्नेव क्षणे सर्वं समुद्रैक्यम् अभवत्।" "एरावतादीन् गजान् अपि समुद्रसलिले क्षिप्तवान्; इन्द्रः अपि रथेन शतयोजनं नीतः।" "गरुडः अपि मया पाशेन बद्धः, हे विष्णो; उर्वशीमुख्याः स्त्रियः अन्यत्र कारागारे स्थापिताः।" "कथमपि, इन्द्रः एकां भार्यां शचीं वन्द्य मां प्राप्य प्राप्तवान्। किं मां न जानासि, दैत्याधिप, अहं जालन्धरः, हे उमापते।" एवं श्रुत्वा, महेश्वरः नेत्राग्निशोषेण स्फुरितं रथं सृष्टवान्। दैत्यरिपोः पुत्रः, दैत्यबलवदश्वगजैः, सर्पैः च परिवृतः, त्रिपुरारिं दृष्ट्वा, देवानां पतिं अल्पबुद्धिः इदं वचनं उवाच— "किं मे देवासुरगणैः युद्धेन? अहं सर्वं क्षणेन हन्तुं समर्थः। तस्मात् युद्धे मम भीः नास्ति, भगवन्; तथापि युद्धे स्पृहैव महती—न संशयः।" "तस्मात्, त्वं मदनद्वेषिन्, दक्षयज्नद्वेषिन्, त्रिपुरारिप्रतिपक्षिन्, यदि बलवान् असि, मम वीरैः, गणपतिभिः, हरिणा, देवसंघैः सह युद्धाय तिष्ठ।" एवं महादेवं प्रति उक्त्वा, महादेवरिपोः सुतः न चलितः, न च युद्धे हतान् स्वबान्धवान् चिन्तितवान्। अहंकारयुक्तः, असंयतचित्तः, स्वदौर्बल्येन बाहू संबद्ध्य, सुदर्शनं चक्रं गृहित्वा, हन्तुं उद्यतः।