लिङ्गपुराणम्

यथा ब्रह्मणः अन्येषां च देवतानां लीलया भगवतः शरीरविभागेन शोभा भूषिता दृश्यते, तदपि तस्य भगवतः स्वेच्छा विना न सिध्यति। यदि महेश्वरः दन्तधरं रूपं न धारयेत्, कथं ब्राह्मणानां मोक्षः स्यात्? पुरा हिरण्याक्षस्य ज्येष्ठभ्राता नरसिंहेण हतः श्रूयते; तदा कथं हिरण्यकशिपुः तेन विनाशितः, तदपि शृणु। हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्लादः नाम, धर्मज्ञः, सत्यसम्पन्नः, तपस्वी, उत्तमबुद्धिमान् आसीत्। स बाल्य एव देवेश्वरस्य—विष्णोः, सर्वज्ञस्य, सर्वव्यापिनः, सर्वदेवतामूलस्य—भक्त्या उपासकः अभवत्। सः आदिपुरुषः, परब्रह्मस्वरूपः, ब्रह्मणः अधिपतिः, सृष्टिस्थितिसंहारकारणः, तं भक्त्या पूजयामास। तस्य पुत्रस्य तादृशं स्थितिं दृष्ट्वा, हिरण्यकशिपुः अपि समाधिस्थं पुत्रं निरीक्ष्य पुनः पुनः “नारायणाय नमः, गोविन्दाय नमः” इति उच्चैः शशंस। एवं तम् स्तुवन्तं दृष्ट्वा, सुरारिः पापचिन्तया दग्धः, प्रह्लादं उवाच—“त्वं मां न जानासि, मूढ, सर्वदैत्यदेवतानां सनातनं प्रभुम्। प्रह्लाद, विप्रदेवतार्तकर, कः विष्णुः, कः पद्मयोनि, कः इन्द्रः, कः वा वरुणः? वायुः, सोमः, ईशानः, पावकः—यो मयासमानः—मामेव भक्त्या पूजय; नारायणं तु सदा लघुतया अवज्ञाय। यदि जीवितुम् इच्छसि, तर्हि मे वचः शृणु, यदि किंचित् इच्छसि।” एतत् हिरण्यकशिपोः वचनं श्रुत्वा अपि, प्रज्ञावान् प्रह्लादः, “नारायणाय नमः” इति पूजनं न त्यक्त्वा, सर्वदैत्यपुत्रान् अपि तद्वत् उपदेशयामास। सः तद्ब्रह्मविद्यां, या इन्द्रादिभिः अप्यतीता, स्वयम् अनुभूय, तेषां शिक्षां दत्तवान्। पुत्रेण स्वाज्ञा उल्लङ्घिता इति दृष्ट्वा, हिरण्यकशिपुः दानवान् प्रति उवाच—“एष पापात्मा पुत्रः, बहुधा मरणार्हः, यूयं एनं हन्याथ।” तदुक्त्वा, दुष्टचित्तेन तेन दैत्येन प्रेरिताः, ते प्रह्लादं, अमरं देवेशसेवकम्, प्रहारयामासुः। तत्र यद् देवैः दैत्यराजपुत्रे कृतं, तद् सर्वं क्षीराब्धिशायिनः प्रभोः प्रभावात् व्यर्थमेव अभवत्। हिरण्यकशिपोः अहङ्कारः भग्नः सन्, तत्रैव भगवान् नरसिंहरूपं धारयित्वा प्रादुरभवत्, दैत्यं हन्तुं। सः तं दुःखितं दानवम्, पुत्रं निरीक्ष्य, तस्मिन् क्षणे शतशः तीक्ष्णनखैः विदारयामास। तं दैत्यं सपरिवारं हत्वा, पापकृत् हरिः, दैत्यराजं सन्तापयामास, यथा युगान्ताग्निः। नरसिंहस्य भीषणनिनादैः, जगत् सन्त्रस्तम् अभवत्; ऋषयः, ब्रह्मलोकपर्यन्तम् अपि धैर्यवन्तः कम्पिताः। तदा, देवाः, असुराः, महोरगाः, सिद्धाः, साध्याश्च, हरेः च ब्रह्मणः च नेतृत्वे, साहसं बलं च प्राप्य, सर्वतः प्रस्थिताः, असुररक्षणे प्रवृत्ताः। तेषां गच्छन्तीनां पश्चात्, स भगवान् नरसिंहः, सहस्ररूपः, सर्वव्यापी, सहस्रबाहुः, सहस्रनेत्रः, चन्द्रसूर्याग्निनेत्रः, सर्वत्र स्थितः, मायापतिः, तत्रैव स्थितवान्। तेषु लोकेषु च लोकगिरिषु स्थिताः, देवानां श्रेष्ठाः, ब्रह्मणा सह, साध्यैः, यमेन, मरुद्गणैः च, तं स्तोतुं प्रचक्रमुः। “त्वं परं परब्रह्म, परसारः, परदीप्तिः, परात्मा, विश्वव्यापी; स्थूलः, सूक्ष्मः, अतीव सूक्ष्मः, शब्दब्रह्ममयः, शिवः, वाचातीतः, निरालम्बः, द्वैतातीतः, विकाररहितः। यज्ञभोक्ता, यज्ञस्वरूपः, यजमानफलप्रदः प्रभो, मत्स्यकूर्मरूपधारी, लोके प्रतिष्ठितः। वाराहरूपं सिंहरूपं च धारयित्वा, देवतानां रक्षायै दैत्यपतिं हंतुम् स्थितवान्। ब्राह्मणशापस्य कारणेन, लीलया अवतीर्णः; त्वदन्यत् किञ्चिदपि नास्ति, चराचरं सर्वं त्वमेव। त्वं विष्णुः, त्वं रुद्रः, त्वं पितामहः; त्वं आदि, त्वं अन्तः, त्वमेव वयम्। त्वमेव विश्वं समस्तम्; किं बहु भाष्यते, प्रभो? त्वदीयया मायया बहुरूपः, अद्वितीयः, त्वमेव। कथं त्वां स्तुवीमहि, देवदेव, पशुपते? नानास्तोत्रैः, नानाभावैः अपि स्तूयमानः, त्वमेव प्रभुः। यो भक्त्या नरसिंहस्तोत्रं पठति, अर्थतः चिन्तयति वा, द्विजोत्तम, स न शान्तिं न पुनर्जन्म लभते। यदि वा सर्वान् द्विजातीन् श्रोतुं कारयति, स विष्णुलोके पूज्यते; तत्र देवाः, इन्द्रब्रह्मादयः, शिवं पूजयन्ति। ते सम्प्राप्त्य, तं मृगरूपिणं सर्वथा स्तुत्वा, ततः शीघ्रं ब्रह्मादयः परमेश्वरं स्तोतुं प्रचक्रमुः। स्वरक्षणाय, ते कारणेश्वरं, मन्दरस्थितं, उमया सह क्रीडन्तं, शरणं जग्मुः। गणगन्धर्वसंघैः, सिद्धाप्सरसां समूहैः, देवैः च सहिताः, ब्रह्मा, भयभीतः, कम्पितवाणी, साष्टाङ्गं प्रणम्य, परमेश्वरं स्तुत्वा। “कालान्तकाय नमः, रुद्राय कोपाय नमः; शिवाय, रुद्राय, शंकराय, शिवाय नमः। भीमाय, सर्वभूतनियन्त्रे, शिवाय नः; शिवाय, शर्वाय, शंकराय, दुःखनाशिने नमः। रम्यकृतये, सर्वव्यापिने, विष्णवे, ब्रह्मणे नमः; संहरत्रे, उमापतये, तुभ्यं नमः। हिरण्यबाहवे नमः, स्वर्णस्य अधिपतये साक्षात् नमः; शर्वाय, सर्वरूपिणे, पुरुषाय, पुनः पुनः नमः।