लिङ्गपुराणम्

एवं वरद, तेनैव वराहरूपेण, कृष्णेन निष्कलुषकर्मणा, शतबाहुना विष्णुना, त्वं समुत्क्षिप्ता, हे पृथिवि। त्वं महती रूपेण, अक्षयधेनुः, लोकानां धारिका; हे मृत्तिके, पापं नः अपाकुरु। वरद, कमललोचने, मनसा, कर्मणा, वाचा च, त्वया पापक्षयात् वयं तव प्रसादेन जीवामः। एवं संबोधिता सा पृथिवी, तदा देवान् प्रति उक्तवती यत् या मृत्तिका वराहस्य शूकरदंष्ट्राभ्यां विदारिते भूमौ लब्धा। या मृत्तिका मन्त्रेण शिरसि धार्यते, स पापात् विमुक्तः, दीर्घायु, बलवान्, भाग्यशाली, पुत्रपौत्रसम्पन्नश्च भवति। क्रमशः स कर्मणां समाप्तौ भूमौ स्वर्गं प्राप्य, देवैः सह मोदते; तदा देवः वराहरूपं त्यक्त्वा क्षीरसमुद्रं प्रविशति। पुनः पृथिवी कम्पिता, यदा पापरहितः वराहरूपी, महर्षिदेवेश्वरस्य दंष्ट्राभारात् वक्षसा निपीडितः। तदा यदृच्छया भवं जगन्नाथः तं दंष्ट्रां दृष्ट्वा स्वाभूषणाय जग्राह। महादेवः तां जटामण्डलान्ते महावक्षसि धारयामास; देवाः च इन्द्रसहिताः देवाधिदेवस्य यशः स्तुवन्। एवं देवाधिदेवेन क्रीडया पृथिवी स्थापिताऽभवत्, प्रलयकाले च, विष्णोः शरीरे च। तथा ब्रह्मादिदेवक्रीडया, देहविभागेन, भगवान् भूषितः, यदि स्वेच्छया न न कुर्यात्। तर्हि ब्राह्मणानां मोक्षः कथं स्यात्, यद्यपि महेश्वरः दंष्ट्रां न धारयेत्? पूर्वं हिरण्याक्षस्य ज्येष्ठभ्राता नरसिंहेन हतः इति श्रूयते; कथं हिरण्यकशिपुः तेन निहतः इति आख्याहि। हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्लादः नाम, धर्मज्ञः, सत्यसंपन्नः, तपस्वी, प्रबुद्धबुद्धिः च आसीत्। स जन्मतः एव अक्षरं देवाधिदेवं विष्णुं सर्वज्ञं, सर्वव्यापिनं, सर्वदेवतामूलं, उपासितवान्। सः आद्यः पुरुषः, परब्रह्मस्वरूपः, ब्रह्मणः ईश्वरः, सृष्टिस्थितिसंहारकारणः, तं भक्त्या उपासितवान्। सः अपि, पुत्रं तादृशं स्थितं, समाधिस्थं दृष्ट्वा, पुनः पुनः ‘नारायणाय नमः, गोविन्दाय नमः’ इति उच्चैः शशंस। तं तथा स्तुवन्तं दृष्ट्वा, देवद्विषः हिरण्यकशिपुः, दुष्टचेतसा दग्धमानसः, प्रोवाच—‘त्वं मां न जानासि, मूढ, सर्वदैत्यदेवानां नित्यनाथं। प्रह्लाद, विमूढपुत्र, द्विजदेवदुःखद, कः विष्णुः, कः पद्मजः, कः इन्द्रः, कः वा वरुणः? वायुः, सोमः, ईशानः, पावकः—यो मम तुल्यः—सर्वे मां एव भक्त्या पूजय; नारायणं तु नित्यं तुच्छीकुरु।’ ‘प्रह्लाद, यदि जीवितुम् इच्छसि, शृणु; यदि किञ्चित् इच्छसि।’ इत्युक्त्वा, हिरण्यकशिपोः वचः श्रुत्वा अपि, स बुद्धिमान् प्रह्लादः, ‘नारायणाय नमः’ इत्येव उपास्ते, सर्वदैत्यपुत्रान् अपि तत्समीहितं शिक्षयामास। सः ब्रह्मविद्यां अपि, या इन्द्रादिभिरपि दुर्लङ्घ्या, तान् उपदिदेश, आत्मन्येव अनुभूय। पुत्रेण आदेशो लङ्घितः इति दृष्ट्वा, हिरण्यकशिपुः दानवान् प्रति उवाच—‘एष पापपुत्रः नानाप्रकारेण वधेयः।’ एवं दुष्टचित्तेन दैत्येन उक्ताः, ते प्रह्लादं, देवाधिदेवस्य नित्यदासं, हन्तुं प्रयत्नं कृतवन्तः। किन्तु, द्विजश्रेष्ठ, तत्र देवैः यत् किमपि कृतं, तत् सर्वं क्षीराब्धिशायिनः प्रभवात् निष्फलं जातम्। ततः हिरण्यकशिपोः मदाभिमानं भग्नं दृष्ट्वा, तत्रैव भगवान् नरसिंहरूपं धारयन्, तं हन्तुं प्रादुरभवत्। स दैत्यपतिं दीनं दृष्ट्वा, क्षणेनैव शतशः तीक्ष्णनखैः विदारितवान्। तं दैत्यं स्वजनैः सह हत्वा, पापनाशकः भगवाँस तं दैत्यराजं दग्ध्वा, युगान्ताग्निवत् संतापयामास। नरसिंहस्य भीषणनिनादेन, समग्रं जगत् भयाकुलं जातम्; ब्रह्मलोकपर्यन्तं स्थिराः अपि कम्पिताः। तदा, हरिब्रह्मपुरोगमाः देवाः, असुराः, महोरगाः, सिद्धाः, साध्याः च, बलं धृत्वा, सर्वदिशः प्रस्थिताः, असुररक्षणे प्रवृत्ताः। तेषां गत्वा, स भगवान् नरसिंहः, सहस्रवपुः, सर्वव्यापी, सहस्रबाहुः, सहस्रलोचनः, चन्द्रसूर्याग्निनेत्रः, मायापतिः, सर्वत्र स्थितः दृष्टः। सर्वे देवाः, लोकगिरिषु स्थिताः, ब्रह्मणा, साध्यैः, यमेन, मरुद्गणैः च सह, तं स्तोतुं प्रवृत्ताः। ‘त्वं परमः, परब्रह्मणः अपि परः; त्वं परः सारः; त्वं दीपानां परमज्योतिः, परमात्मा, विश्वव्यापी।’ ‘स्थूलः, सूक्ष्मः, परसूक्ष्मः, शब्दब्रह्ममयः, शिवः, वाङ्मनसातीतः, निरालम्बः, अद्वैतः, निष्कलुषः च त्वम्। यजमानां फलकृद्, यज्ञस्वरूपः, यज्ञभोक्ता, मत्स्यकूर्मादिरूपधारी, लोके प्रतिष्ठितः। वराहरूपं, सिंहरूपं च धारयित्वा, देवसंरक्षणाय दैत्येशं निहतवान्। ब्राह्मणशापस्य निमित्तेन, लीलया अवतीर्णः; त्वत्तोऽन्यन्नास्ति, चराचरं सर्वं त्वमेव। त्वं विष्णुः, त्वं रुद्रः, त्वं पितामहः; त्वं आदिः, त्वं अन्तः, त्वमेव वयम्। त्वमेव विश्वं सर्वम्; किमन्यद् वक्तव्यं, भगवन्? त्वदीयया मायया नानारूपधारी, त्वमेव अद्वयः परमार्थः।