लिङ्गपुराणम्

एवं हि ममैतदुपपन्नं, अन्यथा न स्यात्; यः कश्चन अन्ते जीवितस्य एकवारं अपि रुद्रं मनसा स्मरति, स शिवेन सह योगमवाप्नोति—किं पुनः बहुवारं स्मरन्? ब्रह्मा, श्रीविष्णुश्च, इन्द्रादयः सर्वे देवाः, शरणं गत्वा तस्मिन्नेव तिष्ठन्ति; तस्मात् तस्मिन्नेव शरणं गन्तव्यम्। एवं चिन्तयन् अन्धकः, अन्धकनाशनः, हृदि तुष्टिम् अवाप। स स्वजनैः सह शिवं प्रभुं पुण्यगौरवात् सस्नेहम् स्तुतवान्। तेन निवेदितः, भगवान् हरः, परमदुःखनाशनः, तुष्टः अभवत्। तदा देवेश्वरः हिरण्यनेत्रपुत्रं शूलाग्रे निहितं दृष्ट्वा, करुणया दैत्यं नीलरक्तं संबोधितवान्—"अहं तुष्टः, वत्स, तेऽस्तु शुभम्। किं वरं दास्यामि? वृत्स्व कामं, दैत्येश्वर, वरदः तेऽहं, अन्धक।" शम्भोरियमिति वचनं श्रुत्वा, हिरण्यनेत्रसुतः, हर्षगद्गदया वाचा, महेश्वरं प्रति उवाच—"भगवन्, देवेश, भक्तजनदुःखनाशन, शंकर, यदि त्वं तुष्टः, प्रभो, वरः च दातव्यः, मम त्वयि भक्तिर्भवतु।" एवमुक्त्वा, महात्मनः अन्धकस्य वचः श्रुत्वा, भवः तेजस्वी, दैत्यपतये दुर्लभां श्रद्धां दत्तवान्। तस्मै गाणपत्यं च दत्तवान्, तं स्थापयित्वा, देवेश्वरादयः तस्मिन्नेव गाणपत्ये प्रतिष्ठिताः, तं प्रणम्य तुष्टिम् अवापन्। अथ कदाचित् ज्ञातुमिच्छन्ति—कथं तस्य पितरं भीषणं दानवमिन्द्रं हिरण्याक्षं विष्णुना हतः? कथं च विष्णुः वराहरूपं धारयामास? कथं तस्य शुण्डा महेशस्य भूषणं जातम्? सूत, एष सर्ववृत्तान्तः विस्तारतः वक्तव्यः। हिरण्याक्षः हिरण्यकशिपोः भ्राता, अन्धकस्य पिता, दैत्येश्वरः, मृत्युना तुल्यः स्मृतः। स देवांश्च जित्वा, पृथिवीं बद्ध्वा, तां पातालं नीत्वा, नीलोत्पलसदृशीं कारयामास। तदा देवाः ब्रह्मणा सह, शोकशिथिलमुखाः, हिरण्याक्षेण पीडिताः, ताडिताः, बद्धाश्च। तेन बलिनाऽत्यन्तदुष्टेन दैत्याधिपेन, ते विष्णुं, दानवकोटिविनाशनं, शिरसा ववन्दिरे। सर्वे तं पृथिवीबन्धनार्थं याचन्ते; तद् श्रुत्वा, श्रीविष्णुः, हरिः, पृथिव्याः बन्धनं विज्ञाय, यज्ञवराहरूपं धारयामास, यथा लिङ्गोद्भवे। दैत्यैः सह स बलवान् दैत्यराजं हिरण्याक्षं प्रति अभिमुखः। तस्य शुण्डाग्रेण तं हत्वा, स दानवनाशनः प्रभुः, पूर्वं कल्पादौ यथा, पातालं प्रविष्टः। तत्र देवीं पृथिवीं उद्धृत्य, स्वाङ्के स्थापयित्वा, देवदेवः पितामहः तं प्रभुं स्तुतवान्। इन्द्रादिभिः सह, हर्षगद्गदया वाचा, स नित्यवराहं, एकदन्तिनं, दण्डधरं, प्रणम्य स्तुतवान्—"नारायणाय सर्वात्मने नमः, ब्रह्मणे, परात्मने, सृष्टिकर्त्रे, धर्मपालकाय, पृथिव्युद्धर्त्रे, सुरारिनाशनाय, सुरेश्वराणां नायकाश्रये, सर्वशास्त्रकर्त्रे च।" "त्वं अष्टमूर्तिः, अनन्तरूपः, आद्यः देवः, अनन्तैः ज्ञायसे; सर्वं त्वया कृतम्—देवेश, जगन्नाथ, वराह, विष्णो, प्रसन्नः भव।" "क्षणेनैव, वाञ्छित, त्वया, एकदन्तमुखाग्रांशेन, दैत्यवर्याः पुत्रैः सेवकैः सह निहताः।" "त्वया, प्रभो, पृथिवी उद्धृता, गिरिभिः शुण्डाग्रे धार्यमाणैः, सर्वभूतैः, समुद्रैः, देवैः, दैत्यैः च सेव्यमानचन्द्रमुख, त्वया।" "त्वया एव, देवेश, महाबाहो, सुरेषु विजयः प्राप्तः; वरः दत्तः—सरस्वत्यै, पद्मजायै, प्रसन्नः भव।" "पृथिवी, पाताले स्थापिताऽपि, तव पृष्ठे न्यस्ता, तारकादिभिः सहितैः।" "लोकहितार्थं, भगवन्, त्वया पृथिवी पातालगर्भे स्थापिताऽपि, पुनः त्वया एव उद्धृता; त्वमेव सर्वं धारयसि, लोकगुरो।" एवं, वाक्पतिः विष्णुं नानास्तुतिभिः पूजयित्वा, अमरैः सह प्रणम्य, नाभिकमलोत्पन्नं हरिं, हरिग्रहेण नानाविधान् वरान् प्राजापत्यः प्राप। ततः, देवाः महर्षयश्च, पृथिवीं उद्धृत्य, शीर्षसु स्थापयित्वा, चक्रधरस्य सन्निधौ प्रणम्य, तं ववन्दिरे। तेनैव वराहेण, वरद, त्वया पृथिवी उद्धृता—कृष्णेन, सहजकर्मणा, शतबाहुना विष्णुना। "पृथिवि, महरूपिणि, त्वं भूमिः, अक्षयधेनुः; त्वं लोकधारिणी—मृत्तिके, पापं नाशय।" "वरद, पद्मलोचने, मनसा, कर्मणा, वाचा, पापनाशेन त्वया, वयं तव कृपया जीवामः।" एवं उक्त्वा, देवी पृथिवी, तदा देवांश्च सम्बोधितवती—"यः खण्डं मृत्तिकायाः, वराहशुण्डाभिन्नायाः, मन्त्रेण शिरसि धारयति, स पापात् मुक्तः, दीर्घायुर्वान्, बलवान्, भाग्यशाली, पुत्रपौत्रसम्पन्नश्च भवति।" क्रमशः कर्मसमाप्तौ स्वर्गं प्राप्त्वा, देवैः सह रमते; तदा, यदा देवः वराहरूपं त्यक्त्वा, क्षीरसागरं प्रविशति। पुनः, पापरहितः वराहरूपधारी, महाबाहुः, तुशुण्डभारपीडितवक्षाः, पृथिवीं कम्पयामास। यदृच्छया, भवं जगन्नाथं तद् दृष्ट्वा, शुण्डां स्वकं भूषणाय गृहीत्वा, महादेवः जटामण्डलान्ते, महोरसि धारयामास। देवाः इन्द्रेण सह, तस्य महेश्वरस्य महिमानं स्तुत्वा प्रणम्य तुष्टिम् अवापन्। एवं, देवेश्वरेण क्रीडया, भूतप्रलयकालेऽपि, विष्णोः शरीरं च, पृथिवी प्रतिष्ठिता।