सर्वे ते, संसारबीजं दग्ध्वा, हृदयम् प्रविश्य, पञ्चाक्षरबीजमन्त्रं सुन्दरं स्मरन्तः स्थिताः। तद् दिव्यं रूपं, सर्वपापनाशनं, यद् पूर्वं प्रकटितम्, पुनः शुभं शरीरं धृत्वा, नीलारुणरूपे स्थितम्। तं दृष्ट्वा, पार्वती हिमालयकन्या, सर्वाङ्गस्फुरितसुखा, तं स्तुत्वा, चरणयोः प्रणम्य, पप्रच्छ—“भगवन्, एते के?” तदा देवश्रेष्ठः हिमालयकन्यां देवीं प्रति उवाच—“सुन्दरी, मद्व्रतपालनात्, एते भक्त्या उत्तमद्विजाः। यद् येन योगेन अत्र कृतं, एकस्मिन जन्मनि, तस्य तिर्थस्य शक्त्या, मयि भक्त्या, हे प्रिय, तद् मम स्वरूपेण अनुग्रहं दत्तम्। अतः एतत् महातिर्थं, ब्रह्मादिभिः सेवितम्। विद्वद्ब्राह्मणैः, सिद्धयोगिभिः, प्रतिमासं अष्टमीचतुर्दशीदिवसयोः पूज्यते। शुक्लकृष्णपक्षयोः, वाराणस्यां, विशेषतः चन्द्रसूर्यग्रहणे, कार्तिकमासे च पूज्यते। सर्वेषु पुण्योत्सवेषु, अयनविषुवदिवसयोः, सर्वाणि तिर्थानि भूमौ वाराणस्यां सन्ति, तथा जङ्घानवी अपि। सा पुण्यनदी उत्तरप्रवाहा, मम जटातः उत्पन्ना, तव पितुः, हे हिमालयकन्ये, शुभा शैलपुत्री। सर्वदाऽत्र पुण्यप्रदेशे स्थितं पुण्यतिर्थं पूजयन्तः, सर्वदिशः आगत्य, श्रुणु, सुन्दरि। कुरुक्षेत्रं शतैः तिर्थैः सह, पुष्करं, निमिषं, प्रयागं, पृथुदकं, सर्वे तत्र संगताः। द्रुमक्षेत्रं, कुरुक्षेत्रं, नैमिषं तिर्थैः सह, सर्वे क्षेत्राणि, हे देवी, देवर्षिभिः सह तत्र सन्ति। सन्ध्याद्वयः, ऋतवः, सर्वनद्यः, सर्वसरोवराणि, सप्तसागराः, सर्वाणि दिव्यतिर्थानि तत्र सन्ति। सर्वोत्सवेषु, भगिरथी तत्र संगता, अविमुक्तेश्वरं दृष्ट्वा, स्वर्गं अपि दृष्ट्वा। कालभैरवं प्राप्त्वा, सर्वपापानि नश्यन्ति; सर्वोत्सवेषु, देवेश्वराः शुद्धाः भवन्ति। भूमौ सर्वाणि महातिर्थानि, अविमुक्ते परमक्षेत्रे, सर्वोत्सवेषु प्रविशन्ति, महापापनाशनम्। केदारस्थलिंगं, महालयलिंगं, मध्यामेश्वरं, पशुपतेश्वरं, शङ्कुकर्णेश्वरं, उभौ गोकर्णतीर्थौ, द्रुमचन्देश्वरं, श्रेष्ठं भद्रेश्वरं, स्थानेश्वरं, एकाग्रं, कालेश्वरं, अजेश्वरं, भैरवेश्वरं, ईशानं, ओंकाराख्यं, अमरेश्वरं, महाकालं, ज्योतिषं, भस्मगात्रकं, तथा भूमौ मम सर्वाणि तिर्थानि, षष्ट्यष्टिर्द्वादशाख्यानि, अन्यानि च सर्वाणि तत्र संस्थितानि। सर्वाणि एतानि वाराणस्यां सर्वपुण्योत्सवेषु मयि प्रविशन्ति; एष रहस्यं उक्तम्। अतः, अत्र जीवः गङ्गास्नानं कृत्वा, मां दृष्ट्वा, मृत्युं प्राप्त्वा, दिव्यं अमृतत्वं लभते, हे शुभे। सर्वयज्ञफलं तत्क्षणात् लभते, लक्षयुतदक्षिणायुतसमं; किम् अत्र अद्भुतं? स्वर्गे, भूमौ, शैलेषु, सर्वाणि श्रेष्ठतिर्थानि, हे देवी, एतत् परं परम्, यथा मया उक्तम्। “अवि” शब्दः द्विजैः वेदविहितः, पापविमुक्तिः इति; अतः मया शुद्धत्वेन स्वीकृतम्, तस्मात् अविमुक्तं इति कथ्यते। इत्युक्त्वा, भगवन् रुद्रः, लोकनाथः, उवाच—“देवदेवि, मम अविमुक्तगृहं सुप्रकाशं कुरु।” ततः, भगवन् उमापतिः, तया सह, श्रीपर्वतं श्रेष्ठं प्रकटितवान्। सदा तया सह अविमुक्तेश्वरे स्थितः, सर्वव्यापी, सर्वात्मा, सत्-असत्-रूपः। श्रीपर्वतं प्राप्त्वा, देवीसहितः, हरः, देवाधिदेवः, सर्वभूताधिपः, तिर्थानि दर्शयामास। सर्वोत्तमं दिव्यं कुण्डीप्रभं, वैश्रवणेन्द्रेश्वरं, आशालिङ्गं, दिव्यं देवेश्वरं, दिव्यं बिलेश्वरं च दर्शयामास। विष्णुनाऽस्थापितं श्रेष्ठं रामेश्वरं, दक्षिणद्वारपार्श्वे कुण्डलेश्वरं दर्शयामास। पूर्वद्वारसमीपे उत्तमं त्रिपुरान्तकं, पर्वतेन सह अभिवृद्धं, देवेश्वरैः पूजितं। मध्यामेश्वरं, त्रिलोकप्रसिद्धं, अमरेश्वरं, वरदं, पूर्वं देवैः स्थापितं दर्शयामास। गोकर्मेश्वरं, ईशानं, अद्भुतं इन्द्रेश्वरं, महत् कर्मेश्वरं, ब्रह्मणा कर्मार्थं कृतं दर्शयामास। सिद्धवटं, मम नित्यस्थानं, दिव्यं अजबिलं, अजेन साक्षात् कृतं शुभं दर्शयामास। तत्र दिव्ये पादुके, मम बिलेश्वरे, शृङ्गाटाचले मध्ये, शृङ्गाटकेश्वरं भगवत्या स्थापितं, मल्लिकार्जुनं च, मम शुभस्थानं दर्शयामास। राजेश्वरं, रजः स्थापितं, गजेश्वरं वैशाखे, अक्षयं कपोटेश्वरं दर्शयामास।