लिङ्गपुराणम्

ततः पुनः ब्रह्मा मम शुभं लिङ्गं तत्र परमया भक्त्या सम्यग्विधिना प्रतिष्ठापयामास। एवं स्वर्लीनेश्वररूपेण अहं स्वयमेव अत्र आगतः; यः पुरुषः अत्र प्राणान् त्यजति, सः पुनः कुतोऽपि न जायते। एष एव तस्य विशिष्टः पन्थाः, योगिनां च स स्मृतः; अत्रैव अहं तं दैत्यं, देवानां कंटकं, विनाशितवान्। स तु दैत्यः गर्वितः बलवान् व्याघ्ररूपं धारयन् मया हतः; अहं चात्र सदा प्रतिष्ठितः, व्याघ्रेश्वरनाम्ना प्रसिद्धः। यः व्याघ्ररूपिणं मां पश्यति, सः पुनः दुःखं न प्राप्नोति; उत्पलविदलौ तौ दैत्यौ पूर्वं ब्रह्मणा हतौ। तौ अहं युद्धे त्वया सह गर्वितौ, स्त्रीहन्तारौ, अवमानेन कन्दुकपातेन अत्र शरीरेण आविर्भूतः। पूर्वं अहं गणैः सहितः अत्र आगतः, ततः प्रस्थितवान्; अयं तु प्रमुखः देशः, अतः एष मम परमं दर्शनम्। देवैः चतुर्दिशं लिङ्गानि प्रतिष्ठापितानि; तेषां दर्शनमात्रेण मृत्युकाले स्थिरः जनः गणत्वं लभते। पूर्वं तव पितरः हिमवान्, गिरिराजः, मम प्रियं हितकरं स्थानं ज्ञात्वा लिङ्गं प्रतिष्ठापितवान्। तत् शैलेश्वरनाम्ना प्रसिद्धं; श्रद्धया अत्र पश्यतु; तस्य दर्शनात्, हे देवि, नरः दुःखं न प्राप्नोति। अयं नदी, हे देवि, वरुणा नाम, पुण्या पापहन्त्री; एषा क्षेत्रं भूषयित्वा जाह्नव्याः सह संगता। संगमे ब्रह्मणा उत्तमं लिङ्गं प्रतिष्ठापितम्; तत् संगमेश्वरनाम्ना लोके प्रसिद्धं; तदपि पश्यतु। यो पवित्रः पुरुषः दिव्यनदीनां संगमे स्नात्वा संगमेश्वरं पूजयति, सः पुनर्जन्मं कथं भीष्यति? एतत् क्षेत्रं महत्, योगिनां परमं धाम इति मया अभिमतम्; क्षेत्रमध्यभागे अहमेव प्रमुखं स्थानं प्राप्तवान्। तत् सर्वैः देवदानवैः मध्येश्वरनाम्ना प्रसिद्धम्; तदेव सिद्धानां, मम व्रतधराणां च निवासः। ये योगिनः मोक्षकामिनः, ज्ञानयोगरता मनसः, ते एतं मध्यमेशानं दृष्ट्वा जन्मदुःखं न शोचन्ति। एतत् लिङ्गं शुक्रेण, भृगुपुत्रेण, प्रतिष्ठापितम्; तद् शुक्रेश्वरनाम्ना प्रसिद्धं, सर्वैः सिद्धैः अमरैश्च पूज्यते। तस्य दर्शनात्, संयतात्मा जनः, सर्वपापैः क्षिप्रं विमुच्यते; मृत्युः प्राप्ते सः पुनः संसारबन्धने न पतति। कदाचित् देवकण्टकनामकः दैत्यः गृध्ररूपं धारयन्, ब्रह्मणः वरं प्राप्य, गोमायुः बन्धनभीतः अभवत्। सः मया, हिमवत्पुत्र्या, जम्बूकेश्वररूपेण, हतः; अतः अहं लोके प्रसिद्धा, देवदानवैः पूजिता। एतं देवेशं पश्यन् सर्वान् कामान् लभते; शुक्रमुखैः ग्रहैः एतानि प्रतिष्ठापितानि। एतानि पुण्यलिङ्गानि पश्य, यानि सर्वकामप्रदानी; एवं, हे पार्वति, एतानि तीर्थानि मम निवासस्थानानि। एतानि मम क्षेत्रे उक्तानि; इदानीं अन्यं गुह्यं शृणु—एतत् क्षेत्रं सर्वतः चतु:क्रोशपरिमितम् इति कथ्यते। एतत् योजनपरिमितं विद्धि, हे सुन्दरि; मृत्युकाले अमृतत्वं ददाति। अहं महागिरौ च केदारस्थले च प्रतिष्ठितः। एतत् दृष्ट्वा गणत्वं लभ्यते; अत्रैव मोक्षः सुलभः। ततः गणपत्यं प्राप्यते, यः परमो मोक्षः। अतः, हे सुन्दरमुखि, महालय, केदार, मध्यमा इति तेषु क्षेत्रेषु अविमुक्तं क्षेत्रं परमपवित्रं स्मृतम्। केदारं मध्यमा च, महालयनाम्नि स्थले च—एतानि मम पृथिव्यां पुण्यस्थानानि, किन्तु एतत् श्रेष्ठतमम्। एतस्मादेव लोका निर्मिताः, अतः एतत् क्षेत्रं शुभम्; अहं कदापि न त्यक्तवान्, अतः अविमुक्तं इति प्रसिद्धम्। अत्र मम अविमुक्तेश्वरनाम्ना लिङ्गं दृष्ट्वा, जनः क्षणादेव पापात् विमुक्तः संसारबन्धनात् च मोच्यते। शैलेश, संगमेश, स्वर्लीन, मध्येश्वर, हिरण्यगर्भ, ईशान, गोप्रेक्ष, वृषभध्वज— उपशान्त, शिव, प्राचीनवासी, प्रसिद्धः शुक्रेश्वर, व्याघ्रेश, जम्बूकेश्वर— एतानि पश्यन्, मर्त्यः पुनः संसारसागरं न प्राप्नोति। एवं उक्त्वा महादेवः सर्वतः विलोकयामास। तत्र महेश्वरं देवेश्वरं दृष्ट्वा, तदाखिलं क्षेत्रं सहसा दीप्तिमदिव बभूव। ततः पशुपतेः सिद्धगणाः, भस्मधवलाङ्गाः, महात्मानः महेश्वरभक्ताः, दृढव्रताः, तत्र प्रादुरासन्। शतशः ते महेश्वरं समुपेत्य प्रणम्य, योगेश्वरं पुनः पश्यन्तः, योगनिष्ठा अभवन्। ते स्वात्मनि स्थिताः, ईश्वरं समाविशन्त इव, तत्र तिष्ठन्ति स्म; तस्मिन्नपि समये देवपतिः, उमा-पतिः, तेषां मध्ये स्थितः। सः परमारूपं धारयन्, एक एव सर्वं जगदात्मनि समाविश्य, प्रभुरिव प्रकटितः। यदा सः जगन्नाथः तं परमं रूपं धारयामास, तदा पार्वती, गिरिपुत्री, रोमाञ्चिता, पुनः तं द्रष्टुं न शशाक। ततः सा देवी, तद्रूपं त्वया अदृष्टं इति ज्ञात्वा, स्वस्वभावे स्थित्वा, योगेन प्रकृतिरूपं धारयामास। ततः सा पुनः तं च महात्मानं हरं च पश्यितुम् अशकत्; योगिनः च प्रलयं स्थाप्य, पुरुषं पश्यन्ति स्म।