लिङ्गपुराणम्

सर्वे ते, पापैः विमुक्ताः, विशुद्धाः, ब्रह्मचर्यव्रतपरायणाः, तं दुर्गमं रुद्रलोकं यान्ति, यत्र पुनर्जन्म न भवति। एकत्रिंशः स कल्पः पीतवासाः इति विख्यातः, यस्मिन्समये ब्रह्मा भगवाञ्छ्रीपीतवासा अभवत्। तदा ब्रह्मा परमेश्वरः पुत्रकामनया ध्यानमास्थाय स्थितः। तस्य ध्यानरतस्य, पीतवासाः नाम तेजस्वी कुमारः समुत्पन्नः, यस्याङ्गं पीतगन्धेन लिप्तम्, पीतपुष्पमालाभिः पीतवस्त्रैश्च शोभितम्, नवयौवनसमायुक्तः सुवर्णयज्ञोपवीतधारी पीतपट्टशिरस्सु, दीर्घबाहुः च दृष्टः। तम् ईश्वरं लोकनाथं स्रष्टारं ब्रह्मा समाधिस्थितः साक्षात्कर्तुम् इच्छन्, अन्तःकरणेन शरणं गतः। तस्यैव ध्यानसमये, महेश्वरमुखात् भूत्वा, भूः स्वरूपिणी, महेश्वरी, विश्वरूपा देवी प्रकटिता। सा देवी चतुरश्चरणा, चतुर्मुखी, चतुर्बाहुका, चतुर्मुखी, चतुर्नेत्रा, चतुष्कर्णा, चतुष्कर्णिका, चतुष्कण्ठा, चतुष्टनिका, चतुर्धन्ता, चतुर्मुखा च आसीत्। द्वात्रिंशद्गुणसम्पन्ना सा सर्वदिक्प्रतीक्षिणी, सर्वलोकपूजिता, महादेव्याख्या, महेशस्य पत्न्यभूत्। ततः सर्वदेवपूज्यः महादेवः पुनःपुनः स्तुतिं कृतवान्—“बुद्धिः, स्मृतिः, प्रज्ञा”—इत्यादि। “आगच्छ, आगच्छ, महादेवि!” इति स प्राञ्जलिः तां प्रार्थयन् ईश्वरस्य पुरतः स्थितः, योगेन सर्वं विश्वं निगृह्य, सर्वलोकान् वशे कृतवान्। तदा स देवेशः तस्यै उक्तवान्—“त्वं रुद्राणी भविष्यसि, ब्राह्मणानां हितार्थं परमार्थरूपिणी भविष्यसि” इति। एवं पुत्रकामनया ध्यानस्थाय ब्रह्मणे, जगद्गुरुर्भगवान् तां चतुरश्चरणां दत्तवान्। ब्रह्मा च तां योगध्यानबलात् परां देवीं विज्ञाय, जगद्गुरुत्वेन तां महादेवीं स्वीकृतवान्। ततः ब्रह्मणा प्रेरितः, स रौद्रीं गायत्रीं ध्यानपूर्वकं चिन्तयामास; एवं स वेदविद्या रौद्री गायत्री नाम प्रकटिता। ततः ब्रह्मा, लोकपूजितां महादेवीं स्तुत्वा, ध्यानसमाधिना महादेवे शरणं गतः। तदा महादेवेन तस्मै दिव्यं योगं, विशालज्ञानं, ऐश्वर्यं, प्राज्ञलाभं, वैराग्यं च दत्तम्। अनन्तरं तस्य पार्श्वात् दिव्याः कुमाराः पीतमाल्यवस्त्रालङ्कृताः, पीतगन्धलिप्ताङ्गाः अभवन्। ते पीतपट्टशिरसः, पीतवदना, पीतकेशाः, विशुद्धतेजसः, तत्र सहस्रवर्षाणि स्थितवन्तः। योगयुक्ताः, तपःप्रिया ब्राह्मणहितकामिनः, धर्मयोगबलसम्पन्नाः, दीर्घयज्ञरताः ऋषयः अभवन्। तैः महायोग उपदिष्टः, ततः ते महेश्वरे लीनाः। एवं येऽपि महेश्वरं शरणं यान्ति, मनः संयम्य, ध्याननिष्ठाः, इन्द्रियनिग्रहसम्पन्नाः, सर्वे पापं परित्यज्य, विशुद्धाः ब्रह्मतेजसा दीप्ताः भवन्ति। ते रुद्रे लीनाः पुनर्जन्म न प्राप्नुवन्ति। ततः तस्य कल्पस्य समाप्तौ, सत्यमुखे, स्वयम्भूः ब्रह्मा पुनरपि अन्यं कल्पं आरब्धवान्, असितः नाम्ना। तत्रैकस्मिन्समुद्रे सहस्रदिव्यवर्षे व्यतीते, ब्रह्मा सृष्टिकामः सन्तप्तचित्तः चिन्तयामास। तस्य पुत्राभिलाषिणः चिन्तयतः, सृष्टिकर्तुः वर्णः ध्यानसमये कृष्णः अभवत्। ततः स तेजस्वी स्ववपुषा दीप्तिमान् कृष्णवर्णः कुमारः प्रकटितः। स च कृष्णवस्त्रधारी, कृष्णपट्टशिराः, कृष्णयज्ञोपवीतधारी, कृष्णकेशमाल्यगन्धयुक्तः अभवत्। तम् अद्भुतं कृष्णपीताभं महात्मानं दृष्ट्वा, देवेश्वरः प्रणम्य, प्राणायामनिष्ठः, हृदि महेश्वरं स्थाप्य, ध्यानयुक्तचित्तः तं शरणं गतः। तदा ब्रह्मा, ब्रह्मस्वरूपमघोरमपि चिन्तयामास। तस्य ध्यानस्य समये, अघोरः देवः भीषणबलसम्पन्नः तस्मै दर्शनं दत्तवान्; ततः तस्य पार्श्वात् कृष्णमाल्यगन्धलिप्ताः कृष्णवर्णाः कुमाराः अभवन्। चत्वारः महात्मानः कुमाराः जाताः—कृष्णः, कृष्णशिखः, कृष्णास्यः, कृष्णवस्त्रधृक् इति। ते सहस्रवर्षान्ते योगेन परमेश्वरं पूजयित्वा, स्वशिष्येभ्यः पुनरपि महायोगोपदेशं दत्तवन्तः। योगेन योगसिद्धाः, मनसा शुद्धनिर्गुणशिवे लीनाः, जगन्नाथस्य धाम प्राप्नुवन्ति। एवं योगेनान्येऽपि मुनयः महेश्वरं चिन्तयन्ति, ते च रुद्रं अक्षयं प्राप्नुवन्ति। ततः तस्य कल्पस्य समाप्तौ, तमसि घोरे काले, ब्रह्मा ब्रह्मरूपिणं देवेश्वरं स्तुत्वा, तुष्टः स हरः ब्रह्माणम् उवाच—“एतेनैव रूपेण संहारं करोमि—न संशयः। अहं ब्रह्महत्यादीनि घोरपापानि, अन्यानि च दुष्कृतानि, लघून्यपि दोषजातानि निःसंशयं नाशयामि। एवं त्वं पुण्यात्मन्, उपपातकानि, मानसिकवाचिकदुष्कृतानि, शरीरसम्भवानि, मिश्रितानि, आकस्मिकानि, स्वभावजानि, जानता कृतानि, अज्ञानतः कृतानि—सर्वाण्यपि पापानि अहं हरामि” इति। एवं हि, कल्पे कल्पे, योगध्यानबलसम्पन्नाः, पापविनिर्मुक्ताः, विशुद्धात्मानः, महेश्वरं शरणं गच्छन्ति, पुनर्जन्म न प्राप्नुवन्ति।