लिङ्गपुराणम्

श्रुत्वा भगवतः शिवस्य वचांसि, देवी महात्म्यं तस्य पवित्रभूमेः सम्यक् शुश्राव। स भगवान् उवाच—अन्येषु तीर्थेषु स्नानसेवया मोक्षः न लभ्यते, यदत्र सम्पद्यते तेन अयं देशः तान् सर्वान् अतीत्य स्थितः। प्रयागे वा अत्र वा मम प्रसादेन मोक्षः लभ्यते, किन्तु तीर्थानां श्रेष्ठः प्रयागः अपि अयं अविमुक्तः परमं श्रेयस्करः। धर्मस्य उपनिषद् सत्यम्, मोक्षस्य उपनिषद् शमः, किन्तु अस्य क्षेत्रतीर्थस्य उपनिषदं प्राज्ञैः अपि न विज्ञायते। अत्र अविमुक्ते यः कश्चित् भुञ्जानः, स्वपन्, क्रीडन्, विविधकर्माणि कुर्वन्, जीवितं त्यजति, स मोक्षं प्राप्नोति। काश्यां विना सहस्राण्य् इन्द्रपतित्वानि स्वर्गे प्राप्य अपि, सहस्रपापानि कृत्वा, भूतेन भवितुं श्रेष्ठम्। अतः अविमुक्तं मोक्षाय सेवनीयम्; अत्रैव जैगीषव्यः महातपाः परमसिद्धिं प्राप्तवान्। अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्येन मयि भक्त्या च, जैगीषव्यस्य गुहा योगिनां श्रेष्ठा वाञ्छितस्थलत्वेन प्रसिद्धा। तत्र स योगाग्निना मां सततं ध्यानयन्, उग्रं योगाग्निं दीपयन्, देवैरपि दुर्लभं परमं मोक्षं प्राप्नोति। अत्र लिङ्गस्य सूक्ष्मलक्षणैः सर्वशास्त्रवित् मुनयः मोक्षं प्राप्नुवन्ति, अन्यत्र दुर्लभः सः। तेषां योगपरमशक्तिं, आत्मसंयोगं, वाञ्छितस्थानं च अहं कथयामि। अत्र मम क्षेत्रे कुबेरः सर्वकर्माणि मयि समर्प्य, केवलं क्षेत्रसेवया गणाधिपत्यं प्राप्तवान्। संवर्तः अपि मम भक्तः भविष्यति; अत्र मां पूजयन्, हे देवि, स अपि परमसिद्धिं लभते। व्यासः, पराशरस्य सुतः, महायोगी, वेदप्रतिष्ठापकः, स अपि मम भक्तो भविष्यति। स च, हे पद्मलोचने, अत्रैव अस्मिन् पुण्यस्थले ब्रह्मणा, देवर्षिभिः, विष्णुना, सूर्येण वा सह रमिष्यति। शक्रः इन्द्रः च स्वर्गवासिनः सर्वे, ते महानात्मानः, अत्र मां पूजयन्ति। अन्ये च दिव्ययोगिनः, गुह्यरूपिणः, महानात्मानः, अत्र एकचित्ताः मां नित्यं उपासते। यः कश्चित् विषयेषु आसक्तचित्तः, धर्मे अनुरागं त्यक्त्वा अपि, अत्र मृतः पुनर्जन्म न प्राप्नोति। ये तु धृतिमन्तः, निरहङ्काराः, शुद्धिस्थिताः, दमवन्तः, व्रतपरायणाः, अकृतकृत्याः, ते सर्वे मयि लीयन्ते। भगवतो देवदेवस्य समीपं प्राप्ताः, निरासक्ताः, मम प्रसादेन अत्रैव परमं मोक्षं प्राप्नुवन्ति, हे सुभगे। स योगिना अपि सहस्रजन्मसु न लभ्यते यः परममोक्षः, स अत्र मम कृपया लभ्यते। अयं गोपरेक्षकः नाम देशः प्राचीनकाले ब्रह्मणा प्रतिष्ठितः; अत्र, हे सुन्दरी, कैलासस्य दिव्यं वासं पश्य। गोपरेक्षकं प्राप्त्वा मां दृष्ट्वा, मनुष्यः पापमुक्तः, दुःखं न प्राप्नोति। इदं च कपिलह्रदं नाम, ब्रह्मणा नाम्ना कृतम्, अतीव पवित्रं, गोदुग्धेन निर्मितं महातीर्थम्। अत्राहं वृषध्वजः इति प्रसिद्धः; मम प्रतिष्ठा अत्र कृताऽस्ति, त्वया च सदा दृश्ये। अत्र ब्रह्मणा कृतं पुण्यजलाशयं पश्य; अत्र सर्वैः देवैः अहं सम्पूजितः। "शान्तिस्थानं गच्छ" इति ब्रह्मणा प्रार्थितः, शान्तः शिवः अत्रैव प्रतिष्ठितः। ब्रह्मणा समाहृतं लिङ्गं विष्णुना पुनः स्थापितम्; विष्णुश्च, मनसि क्लेशेन, ब्रह्मणा पृष्टः। ब्रह्मा उवाच—"मया आनीतं लिङ्गं कुतः त्वया स्थापितम्?" विष्णुः कोपवदनः प्रत्युवाच—"मम रुद्रभक्तिः देवानां मध्ये परमाऽतीव महान्; अहमेव लिङ्गं स्थापितवान्, तव नाम्ना च विख्यातं भविष्यति।" एवं हिरण्यगर्भः अहम् अत्र प्रतिष्ठितः; यः देवेश्वरं पश्यति, स मम लोकं प्राप्नोति। तदा ब्रह्मा पुनः मम शिवलिङ्गं अत्र परमया भक्त्या विधिवत् स्थापितवान्। स्वर्लीनेश्वररूपेण अहमेव अत्र आगतः; अत्र जीवन्तः शरीरत्यागेन मनुष्यः पुनः जन्म न प्राप्नोति। स एव विशेषमार्गः तस्य, योगिनां स्मृतः; अत्रैव अहं देवद्विषं दानवं विनाशितवान्। व्याघ्ररूपं धारयित्वा, स दानवः गर्वितो महाबलः मया हतः; अत्रैव व्याघ्रेश्वरः नाम्ना अहं सदा प्रतिष्ठितः। यः व्याघ्रेश्वरं पश्यति, स पुनः दुःखं न प्राप्नोति; उत्पलविदलौ तौ दानवौ पूर्वं ब्रह्मणा हतौ। तौ अहंकारिणौ, स्त्रीहन्तारौ, त्वया युद्धे निहन्येते; तत्र तु कन्दुकवद् अत्र देहं धारितम्। पूर्वं अहं गणैः सह अत्र आगतः, पुनर् गतोऽस्मि; अयं प्रधनः स्थलः, अतः मम द्रष्टव्यं तीर्थम्। देवैः सर्वतः लिङ्गानि स्थापितानि; तेषां दर्शनमात्रेण स्थिरः मृत्युकाले गणः भवति। पूर्वं तव जनकः, गिरिराजः हिमवान्, मम प्रियतमानं हितस्थानं ज्ञात्वा, लिङ्गं स्थापितवान्। तत् शैलेश्वरः इति प्रसिद्धम्; अत्र श्रद्धया पश्य; एतत् दृष्ट्वा, हे देवि, मनुष्यः दुःखं न प्राप्नोति। एवं भगवतः शिवस्य वचः पवित्रं, अविमुक्तक्षेत्रस्य माहात्म्यं, पुण्यलिङ्गानां प्रतिष्ठा, भक्तानां मोक्षप्राप्तिः, सर्वं देवी शुश्राव।