लिङ्गपुराणम्

शृणुत, भगवन्तः! ओंकारस्य स्वरूपं प्रवदामि यथाशास्त्रं। 'अ' इति अक्षरं अव्ययं विज्ञेयं, 'उ' तेन सह स्मृतं, 'म' च तयोः सहितं, एवं ओंकारः त्रिमात्रिकः कथ्यते। 'अ' अक्षरं भूर्लोकः एव, 'उ' अन्तरिक्षं स्मृतम्, 'म' तु स्वर्लोकः गीतः। ओंकारः त्रयो लोकाः एव, तस्य शीर्षं परमं व्योम; सर्वे लोकाङ्गानि तदेव ब्रह्म, तत् परं पदम् इति निगद्यते। यद् अमितं भागं, स रुद्रस्य लोकः; यश्च भागः असीमः, स शिवस्य अवस्थाऽस्ति। तस्मात् विशेषज्ञानात् तदवस्था पूजनीया। अतः सदा ध्यानरतः पुरुषः तदक्षयं, अमितं पदं यत्नेन पूजयेत्, शाश्वतसुखकामः सन्। तत्र प्रथममात्रा ह्रस्वा, द्वितीया दीर्घा, तृतीया तु प्लुताभिधा, इति शिक्ष्यते। एतानि मात्राः यथाक्रमं यथावत् बोधनीयाः; यावत् धार्यते, तावत् एव अभ्यासनीयम्। यः कश्चन स्वमन्तःकरणे इन्द्रियाणि, मनः, बुद्धिं च अर्धमात्रामपि सदा ध्यानं करोति, तस्य फलं शृणु। यः पुरुषः शतसंवत्सरं मासादिमासं अश्वमेधयागं कुर्यात्, स एव पुण्यलाभः मात्राभ्यासेन सुलभ्यते। न तु घोरतपसा, न बहुदानेन यज्ञेन, या सिद्धिः मात्रायाः सम्यगभ्यासेन लभ्यते। तत्र प्लुता नाम मात्रैव विशेषतः गृहस्थैः योगिभिश्च साधनीया। अष्टसिद्धिषु, याः अणिमाद्याः, तत्रैवेषा मात्राः ज्ञेया; तस्मात् द्विजश्रेष्ठाः, तदभ्यासं कुर्युः। एवं योगयुक्तः, शुद्धः, जितेन्द्रियः, आत्मवित्, हे द्विजोत्तम, सर्वं प्राप्नोति। तस्मात् पाशुपतयोगेन आत्मानं चिन्तयेत् पण्डितः; ये शुद्धाः आत्मविदः, तेषां संशयो नास्ति। आत्मचिन्तनरतः ब्राह्मणः ऋग्यजुःसामोपनिषदः योगसम्भूतविद्यां च प्राप्नोति। सर्वैर्देवैः एकीभूत्वा, पुनर्जन्म न प्राप्नोति; गर्भमार्गं परित्यज्य, सः शाश्वतं पदं गच्छति। यथा पक्कफलम् वृक्षात् वातेन कम्पितम् पतति, तथा पापं रुद्रस्य प्रणामेन नश्यति। यत्र रुद्रस्य प्रणामः, तत्र सर्वकर्मणां फलमवश्यं लभ्यते; अन्येषां देवानां प्रणामेन तत्फलं न सिध्यति। अतः योगी त्रिःसंध्यां महादेवं पूजयेत्, दशधा विस्तीर्णं ब्रह्म च, तस्यैव विस्तारैः सह। एवं ध्यानयुक्तः स्वदेहं त्यजन् शिवयोगं प्राप्नोति, त्रयो वंशाः उद्धृताः स्युः। वा, मृत्युसमीपे अविमुक्तेश्वरं वाराणस्यां गत्वा विशुद्धिं प्राप्नोति। येन केनापि प्रकारेण देहत्यागः कृतः, स मुच्यते; विशेषतः यदि श्रीपर्वते देहं त्यजति। शिवयोगं स प्राप्नोति—अत्र न संशयः; अविमुक्तं परमं क्षेत्रं, सदा मुक्तिप्रदं प्राणिनाम्। तद्विशेषतः मरणकाले ज्ञः सेवेत। एवं, हे सूत महाबुद्धे! यदि वाराणसी क्षेत्रं परमपवित्रं, तस्य सामर्थ्यं वदस्व। अस्माकं महोत्सुकता अस्ति, यथापरम्परा विस्तारतः अविमुक्तक्षेत्रस्य महिमानं श्रोतुम्। अहं सम्यग् संक्षेपेण अविमुक्तस्य वाराणस्यां महिमानं कथयिष्यामि, यथाऽऽह भगवाँल्लोकेशः भवः। शतकोटिवर्षाणामपि मध्ये, हे द्विजश्रेष्ठाः, नाहं न महात्मा ब्रह्मा वा तस्य महिमानं पूर्णतया वक्ति। पुरा, यदा नीललोहितः शङ्करः नूतनविवाहः सन्, हिमवन्तः शिखरात् देवीम् हैमवतीं, गणेश्वरैः सहितः, अधावत्। स वाराणसीं प्राप्य, शङ्करः अविमुक्तेश्वरलिङ्गं प्रादर्शयत्, तत्रैव निवासं कृतवान्। वाराणस्यां, कुरुक्षेत्रे, श्रीपर्वते, महालये, तुङ्गेश्वरे, केदारक्षेत्रे वा, यत्र यत्र यतिः वसति— यः पाशुपतयोगं सम्यगेकदिवसं अपि आचरति, ततः सर्वं त्यक्त्वा पाशुपतव्रतम् आचरेत्। तत्र दिव्ये उद्याने वसेत्—यः शर्वस्य परमोत्कृष्ट उद्यानं, यं रुद्रः स्वचित्ते संकल्प्य, दिव्यं प्रासादं सह निर्मितवान्। तत्र तस्मिन्काले, स्वयम् परमेश्वरः, नन्दी हैमवती च सहितः, तदद्भुतं दिव्यं उद्यानं प्रादर्शयत्। पार्वत्याः प्रीत्यर्थं, परमेशः भवः शङ्करः, अविमुक्तक्षेत्रस्य महिमानं न्यवेदयत्। तत् विविधविलासिनीभिः पुष्पलताभिः विभूषितम्, सर्वतो रम्यैः पुष्पैः शोभितम्, प्रियांगुपुष्पैः पूर्णैः, कंटकीनां केतकानां च सौरभ्येन आच्छादितम्। सर्वत्र सुरभिततामालकुञ्जैः, पूर्णविकसितवकुलगुच्छैः, शतशः पुष्पिताशोकपुन्नागैः भ्रमरैः कूजितैः च पूरितम्। केषुचित् स्थलेषु, पाण्डुपुष्परजसा लिप्तपक्षिणः मधुरगानानि गायकाः, सर्वत्र बकहंसदात्यूहानां कलरवः प्रतिध्वनितः। अन्यत्र, शुभमयूरनादैः, जलचरकूजनैः, मदान्धभृङ्गनिनादैः, मधुकरीणां गीतैः च समाक्रान्तम्। केषुचित् स्थलेषु, सुगन्धिपुष्पैः, पुष्पिताम्रवृक्षैः, लतान्यावृततिलकैः, विद्यातरगन्धर्वचारणगानैः च पूरितम्। एवमेतत् दिव्यमुद्यानं, अविमुक्तक्षेत्रस्य महिमानं च, भगवतः शम्भोः वचनानुसारं, वाराणस्यां प्रवर्तते।