ततः ब्रह्मा वामदेवं ब्रह्मरूपेण चिन्तयामास। तेन स्तुतः स भगवान् महादेवः ब्रह्मणा पूजितः। तस्य हृदयं सम्यगवगम्य स भगवान् पितामहमिदं प्रोवाच— “यत् त्वं, पुत्रकाम्यया, मामेव चिन्तयसि, हे पितामह, तस्मात्—” इति। “परमया भक्त्या मां दृष्ट्वा ब्रह्मणि यथावत् स्तुतवानसि; तस्मात् ध्यानबलात्, यत्नेन, प्रत्येकं कल्पे त्वं मां प्राप्स्यसि।” “त्वं मां संख्यातमेकमधिपतिं लोकधारिणं वेत्स्यसि।” एवमुक्त्वा तस्मात् चत्वारः महात्मानः कुमाराः जाताः। ते च महात्मानः, विशुद्धात्मानः, ब्रह्मतेजसा दीप्तिमन्तः, विरजा, विभाहुः, विशोकः, विश्वभावनश्च नामभिः अभवन्। ते ब्रह्मनिष्ठाः, ब्रह्मसमाः, शूराः, धृतिमन्तश्च, सर्वे रक्ताम्बरधारिणः, रक्तमाल्यानुलेपनभूषिताः। तेषां देहाः रक्तगौरवसिक्ताः, रक्तभस्माभिषिक्ताः, सहस्रवर्षान्ते ब्रह्मपदं प्राप्नुवन्ति। ते च महात्मानः, लोकहितमिच्छन्तः, शिष्याणां च कृपया, तं परमं द्वैतरूपं दिव्यं ब्रह्म स्तुवन्ति। धर्मस्य समस्तं शिक्षां प्रदाय, ब्रह्मप्रियाः पुनः तस्मिन्नेव महादेवस्याव्यये रुद्रे लयं यान्ति। अन्ये च द्विजश्रेष्ठाः, ये वामभागस्थं प्रभुं पूजयन्ति, ते महेश्वरं पश्यन्ति, तस्मिन्नेव समर्पितचित्ताः। सर्वे पापविनिर्मुक्ताः, शुद्धाः, ब्रह्मचर्यं चरन्तः, रुद्रलोकं यान्ति, यत्र पुनरावृत्तिर्दुर्लभा। एकत्रिंशत्तमे कल्पे पीतवासाः नाम कल्पः प्रसिद्धः, यत्र ब्रह्मा श्रीमान् पीतवासाः अभवत्। तत्र ब्रह्मा, पुत्रकाम्यया ध्यानमास्थाय, दिव्यं कुमारं पीतवसनं समभ्यद्रक्षत्। तस्य देहः पीतगन्धानुलेपनयुक्तः, पीतपुष्पमाल्यवस्त्रधारी, कुमारः, सुवर्णयज्ञोपवीती, पीतपट्टशिरस्सु, महाबाहुः। तं दृष्ट्वा ध्यानस्थितं ब्रह्माणं, स जगतां प्रभुः, शरणागतं मनसा ब्रह्मा तं महाबलमुपससाद। तदा ब्रह्मणः ध्यानस्थस्य, स महेश्वरमुखात् पृथिव्याः विश्वरूपिणी माहेश्वरी प्रादुरभवत्। सा चतुरपादा, चतुरानना, चतुरभुजा, चतुरस्तना, चतुरनेत्रा, चतुरश्रृङ्गा, चतुद्दंष्ट्रा, चतुरास्या च आसीत्। द्वात्रिंशल्लक्षणसम्पन्ना सा अधिप्रभवती देवी, सर्वदिक्प्रतिपन्ना, तां तेजस्विनीं महादेवीं, महेशस्य पत्नीं दृष्ट्वा— पुनः स महेश्वरः, सर्वैः देवैः पूज्यमानः, पुनः पुनः गायन, “बुद्धिः, स्मृतिः, प्रज्ञा” इति स्तोतुं प्रवृत्तः। “आगच्छ, आगच्छ, महादेवि!” इति कृत्वा, अञ्जलिं कृत्वा, स भगवान् तस्याः पुरतः स्थित्वा, योगेन विश्वं व्याप्य, समस्तं जगत् वशे कृतवान्। ततः स देवेशः तस्यै उवाच, “त्वं रुद्राणी भविष्यसि, विप्राणां हिताय, परमार्थरूपिणी भविष्यसि।” एवं पुत्रकाम्यया ध्यानस्थाय ब्रह्मणे, स जगद्गुरुः तां चतुष्पदां दत्तवान्। तां योगध्यानबलात् परां देवीं विज्ञाय, ब्रह्मा जगद्गुरुः तां महादेवीं स्वीकृतवान्। ततः ब्रह्मणा प्रेरितः, स रौद्रीं गायत्रीं चिन्तयामास; एवं तद्वैदिकं विज्ञानं रौद्री गायत्रीति प्रसिद्धं अभवत्। सा जगत्पूजितां महादेवीं स्तुत्वा, ध्यानसमाहितचित्तेन महेश्वरं शरणं गत्वा— तदा महेश्वरः तस्मै दिव्यं योगं, विस्तीर्णं ज्ञानं, ऐश्वर्यं, प्राज्ञ्यलाभं, वैराग्यं च दत्तवान्। ततः तस्य पार्श्वात् दिव्याः कुमाराः उत्पन्नाः, पीतपुष्पमाल्यवस्त्रधारिणः, पीतगौरवलेपनयुक्ताः। तेषां शीर्षे पीतपट्टाः, पीतवदना, पीतकेशाश्च, विशुद्धतेजसः, सहस्रवर्षाणि तत्र स्थितवन्तः। योगयुक्ताः, तपसि रममाणाः, विप्रहितकामाः, धर्मयोगबलसम्पन्नाः, दीर्घयज्ञरताः ऋषयः अभवन्। ते च महायोगं शिक्षयित्वा, महेश्वरे लयं गतवन्तः; एवं ये अपि महेश्वरं शरणं यान्ति— अन्ये अपि, निग्रहितेन्द्रियाः, ध्याननिष्ठचित्ताः, सर्वे पापपरित्याज्य, विशुद्धाः, ब्रह्मतेजसा दीप्तिमन्तः भवन्ति। ते रुद्रं महेश्वरं प्रविशन्ति, पुनर्जन्म न प्राप्नुवन्ति। ततः कल्पान्तरे, कृतयुगे, स्वयम्भूः पुनः असिताख्यं कल्पं आरब्धवान्। तस्मिन् एकस्मिन्नपि सागरे, सहस्रसंवत्सराणि यदा व्यतीयायुः, ब्रह्मा, सृष्टिकामः, चिन्तया क्लेशमुपागमत्। तत्र स भगवान्, पुत्राभिलाषी, चिन्तयानः, तस्य सृजतुः वर्णः ध्यानतः कृष्णः अभवत्। तदा स दीप्तिमान्, स्वतेजसा प्रभासम्पन्नं, कृष्णवर्णं, महाबलम् कुमारं समपश्यत्। स च कृष्णवासाः, कृष्णपट्टशिरस्सु, कृष्णयज्ञोपवीती, कृष्णकेशमाल्यलेपनयुक्तः अभवत्। तं महात्मानं, भीषणं न भीषयन्तं, देवेश्वरः, अद्भुतं कृष्णपीतम्, नमस्कृत्य, प्राणायामस्थितः, महेश्वरं हृदि स्थाप्य, ध्यानसमाहितचित्तः, तं प्रभुं शरणमुपागमत्। तदा ब्रह्मा अघोरं ब्रह्मरूपेण चिन्तयामास; एवं सृष्टिकर्ता ध्याननिष्ठः अभवत्...