एवं द्वादशधा अन्तःस्थितिः योगधारणेति कथ्यते। तस्य शिखरदेशे शतवारं वा पञ्चाशत्वारं वा धारणां कर्तव्या। यदि चित्तविक्लान्त्या योगी क्लान्तो भवति, तदा प्राणोर्ध्वगः स्यात्; तदा ओंकारेण सह शरीरं पूरयेत्। एवं स योगी ओंकारमयः स्यात्, अक्षरे च अक्षरत्वं प्राप्नोति। अथ ते ओंकारसिद्धिलक्षणं प्रवक्ष्यामि। त्रिमात्रं तद्विज्ञेयं, तत्र व्यञ्जनं भगवान् स्मृतः। तस्य प्रथमा मात्रा विद्युत्समाना, द्वितीया तु तामसी स्मृता। तृतीया मात्रा निर्गुणा, सा च अक्षरगामिनी; सा एव गान्धारी ज्ञेया, गान्धारस्वरसम्भवा। साऽन्तःशकटपदसंस्पर्शेन शिखरदेशे अनुभूयते; यथा ओंकारः प्रयुज्यते, तथा सः शिखरात् बहिः प्रवर्तते। एवं योगी ओंकारमयः स्यात्, अक्षरे च अक्षरत्वं प्राप्नोति। प्रणवः धनुः, आत्मा एव शरः, ब्रह्म लक्ष्यं स्मृतम्। तद् यथा शरेण विविक्तव्यं, तथा तस्मिन् एकत्वं प्राप्तव्यम्। एष एकाक्षरः ओंकारः हृदयगुहायां निहितः परमपुरुषार्थः। ओंकार एव त्रयः लोकाः, त्रयः वेदाः, त्रयः वह्नयः; विष्णोः त्रिणि पादानि, ऋक्सामयजूंषि च। त्रयः मात्रा अर्धमात्रा च यथावत् विज्ञेयाः; यः योगी तद्विनियच्छति, स तेन लोकेन योगं प्राप्नोति। अकारः अक्षरत्वेन विज्ञेयः, उकारः तेन संयुक्तः, मकारः तयोः सह ओंकारः त्रिमात्रः कथ्यते। अकारः पृथिव्यां लोके, उकारः अन्तरिक्षे, मकारः स्वर्लोके गीतः। ओंकारः त्रयः लोकाः, तस्य शीर्षं परं व्योम; सर्वाङ्गानि लोकानां तद् ब्रह्म, तत् परं पदम्। अमितं भागं रुद्रलोकः, अणिमितं भागं शिवपदम्; तद् विशेषज्ञानात् पूजनीयम्। तस्मात् सदा ध्यानरतः पुरुषः तदक्षरं परमं यत्नेन पूजयेत्, नित्यं सुखमिच्छन्। तत्र प्रथमा मात्रा ह्रस्वा, द्वितीया दीर्घा, तृतीया प्लुता प्रोक्ता। एतानि मात्राः यथाक्रमं यथाशक्ति यथाश्रयम् अभ्यासनीयाः। यः स्वेऽन्तःकरणे इन्द्रियाणि, मनः, बुद्धिं वा अर्धमात्रमपि ध्यानं करोति, सः यं फलम् आप्नोति, तच्छृणु। यः पुरुषः मासे मासे शतवर्षाणि अश्वमेधं यजेत्, स एव फलम् मात्राभ्यासेन प्राप्नोति। न तु तपसा, न दानबहुलयज्ञैः, तद् फलम् प्राप्यते यत् मात्रायाः सम्यगभ्यासेन लभ्यते। तत्र प्लुता नाम मात्रा विधीयते; सा एव गृहीतानां योगिनां च अभ्यास्या। विशेषतः अष्टसिद्धिषु अणिमादिषु, एषा मात्रा विज्ञेया; तस्मात् द्विजश्रेष्ठ, ताम् अभ्यासय। एवं योगयुक्तः, शुद्धः, जितेन्द्रियः, आत्मवित् द्विजश्रेष्ठ, सर्वं प्राप्नोति। तस्मात् पाशुपतयोगैः आत्मानं पश्येत्; ये शुद्धाः आत्मवित्, तेषां न संशयः। आत्मनिष्ठः ब्राह्मणः ऋग्यजुःसामोपनिषत् योगसम्भूतं ज्ञानं च प्राप्नोति। सर्वैर्देवैः एकत्वं प्राप्य, सः पुनः न जायते; गर्भगतिं परित्यज्य, सः नित्यम् पदम् आप्नोति। यथा वायुसंवेगात् वृक्षात् पक्वफलम् पतति, तथा रुद्रस्य नमस्कारेण पापं नश्यति। यत्र रुद्रस्य नमस्कारः, सर्वकर्मणां फलम् निश्चितम्; अन्येषां देवतानां तु तद् न लभ्यते। तस्मात् योगी त्रिः प्रातः सायं च महेश्वरं पूजयेत्, दशधा ब्रह्म च, तस्य विकारांश्च। एवम् ध्यानसम्पन्नः स्वदेहं त्यजन् शिवेन योगं प्राप्नोति, त्रीन् कुलान् उद्धरति। वा मृत्युसमीपमागते वाराणस्यां अविमुक्तेश्वरं गत्वा शुद्धिं लभते। येन केनापि प्रकारेण देहम् त्यजति, श्रीपर्वते अपि, सः मुक्तिम् आप्नोति। शिवेन योगं सः प्राप्नोति, अत्र न संशयः। अविमुक्तं क्षेत्रं परमं, सदा मुक्तिदं प्राणिनाम्। तद् क्षेत्रं मुनिभिः सदा सेव्यम्, विशेषतः मृत्युसमीपे। एवं सुत महाबुद्धे, यदि वाराणसी क्षेत्रं पवित्रं, तस्य सामर्थ्यं वद। अस्माकं तत्र उत्कण्ठा, यथान्यायं यथावत् अविमुक्तक्षेत्रस्य महिमानं श्रोतुम्। अहं संक्षेपेण तव कथयिष्यामि, यथाभवेन भगवता भवेनोक्तं, वाराणस्याम् अविमुक्तमहिमान्। शतकोटिवर्षेषु अपि, द्विजश्रेष्ठ, न अहम्, न महात्मा ब्रह्मा, तस्य महिमानं सर्वथा वर्णयितुं शक्तौ। पुरा, शङ्करः नीललोहितवर्णः, नवविवाहितः, हिमवतः शिखरात् हेमवत्याः सह, गणपतिभिः सह, अवतीर्य, वाराणस्याम् आगतः। तत्र शङ्करः अविमुक्तेश्वरलिङ्गं प्रादर्शयत्, तत्रैव निवासं च कृतवान्।