लिङ्गपुराणम्

यः कश्चिद् दिवा वा रात्रौ वा प्रकटं हन्यते, तस्य यदि हन्तारं न पश्यति, तस्य प्राणाः नश्यन्ति, सः न जीवति। स्वप्नान्ते यदि कश्चित् अग्निं प्रविशति, अथवा स्मृतिं न स्मरति, तस्य अपि प्राणानां अन्तः आगच्छति। यः स्वप्ने श्वेतं वस्त्रं, कृष्णं वा रक्तं वा पश्यति, तस्य मृत्युः समीपमागतः इति विज्ञेयम्। एवं शरीरस्थेषु एतेषु अपशकुनेषु समुपस्थितेषु च, कालः च प्राप्तः स्यात्, तदा बुद्धिमान् पुरुषः शोकं विषादं च त्यक्त्वा उदासीनः भवेत्। सः पूर्वदिक् वा उत्तरदिक् वा निर्गच्छेत्, शुद्धे समतले स्थिरे एकान्ते जीवजन्मरहिते स्थले उपविश्य। उत्तराभिमुखः पूर्वाभिमुखः वा प्रशान्तचित्तः, स्वस्तिकासनस्थितः, महेश्वरं प्रणम्य, उपविशेत्। शरीरं शिरः ग्रीवं च ऋजु कृत्वा, अनवलोकनः, यथा वायुविहीनस्थले दीपः न चलति, तथा स्थिरः स्यात्। पूर्वोत्तराभिमुखे सान्निध्ये, तादृशे स्थले शास्त्रवित् पुरुषः कामं संशयं सुखं दुःखं च त्यक्त्वा, अभ्यासं कुर्यात्। सर्वेन्द्रियाणि मनसा निगृह्य, शुद्धध्यानं नासिकायां जिह्वायां नेत्रयोः स्पर्शे च निरन्तरं चिन्तयेत्। श्रोत्रे, मनसि, बुद्धौ, उरसि च तं ध्यानं धारयेत्, कालकर्मविज्ञानपूर्वकं, सदा गणेषु अपि। एवं द्वादशधा अन्तरध्यानं योगधारणेति कथ्यते; शतं वा पञ्चाशत् वा शिरसि तदधारयेत्। यः ध्यानाभावेन क्लान्तः भवति, तस्य प्राणः ऊर्ध्वं गच्छति; तदा ओंकारेण सह शरीरं पूरयेत्। एवं योगी ओंकारमयः भवति, अक्षरे अक्षरः स्यात्। तस्य ओंकारसिद्धिलक्षणं प्रवक्ष्यामि। एषः त्रयमात्रः विज्ञेयः, तत्र व्यञ्जनं भगवान्; आद्या मात्रा विद्युत्समा, द्वितीया तमसी स्मृता। तृतीया मात्रा निर्गुणा, सा अक्षरगामिनी; सा गान्धारीति ज्ञेया, गान्धारस्वोत्थिता। पिपीलिकाचरणस्पर्शेन यदा शिरसि व्याप्यते, तदा ओंकारवत् बहिर्गच्छति। एवं योगी ओंकारमयः भवति, अक्षरे अक्षरः स्यात्। प्रणवः धनुः, आत्मा एव बाणः, ब्रह्म लक्ष्यं स्मृतम्। तद् यत्नेन वेध्यं, इव बाणेन; तदेकत्वं प्राप्नुयात्। एष ओंकारः गुह्यं लक्ष्यं हृद्गुहायां स्थितम्। ओंकारः एव त्रयः लोकाः, त्रयः वेदाः, त्रयः अग्नयः; विष्णोः त्र्ययनि पादानि, ऋक्सामयजूंषि च। त्रयः मात्रा अर्धमात्रा च तत्त्वेन विज्ञेयाः; यः योगी तदनुष्ठानं करोति, सः तस्मिन् लोके योगं प्राप्नोति। ‘अ’ अक्षरं अक्षरं विज्ञेयम्, ‘उ’ तेन संयुतम् स्मृतम्, ‘म’ तयोः सह ‘अ’ ‘उ’ च—एवं ओंकारः त्रिमात्रः कथ्यते। ‘अ’ अक्षरं भूर्लोकः, ‘उ’ अन्तरिक्षं स्मृतम्, ‘म’ स्वर्लोकः गीतः। ओंकारः त्रयः लोकाः, तस्य शीर्षं परं व्योम; लोकाङ्गानि सर्वाणि तद् ब्रह्म, तत् परं पदम्। अमात्रा भागः रुद्रस्य लोकः, अमात्रा एव शिवस्य पदम्; एवं विशेषज्ञानात् तद् पदं पूजनीयम्। तस्मात् यः ध्याननिरतः, सः तद् अमात्रं अक्षरं यत्नेन पूजयेत्, नित्यं सुखकाम्यया। आद्या मात्रा ह्रस्वा, द्वितीया दीर्घा, तृतीया च दीर्घतराभिहिता। एताः मात्राः यथाक्रमं यथाशक्ति च विज्ञेयाः, यावत् धारयितुं शक्यते, तावत् एव अभ्यासः कार्यः। यः स्वेन्द्रियाणि, मनः, बुद्धिं च, अर्धमात्रापि अन्तः सदा चिन्तयति, तस्य फलं शृणु। यः शतम् वर्षाणि मासे मासे अश्वमेधं यजति, सः यत् पुण्यं प्राप्नोति, तत् एव मात्राभ्यासेन लभ्यते। न तपसा न दानबहुलयज्ञैः, यत् फलम् लभ्यते, तद् मात्रायाः सम्यगभ्यासेन एव सुलभम्। तत्र प्लुताख्या मात्रा निर्दिष्टा, सा गृहस्थैः योगिभिः चाभ्यास्या। अष्टसिद्ध्यादिषु, अणिमादिषु, एषा मात्रा विशेषतः विज्ञेया; तस्मात् द्विजश्रेष्ठ, तामभ्यास्य। एवं योगयुक्तः शुद्धः संयमी जितेन्द्रियः आत्मज्ञः द्विजश्रेष्ठः सर्वं प्राप्नोति। तस्मात् पाशुपतयोगेन आत्मानं चिन्तयेत्; ये शुद्धाः आत्मज्ञाः, तेषां संदेहो नास्ति। आत्मचिन्तनपरः ब्राह्मणः ऋग्यजुःसामोपनिषदः योगसमुत्थं ज्ञानं च प्राप्नोति। सः सर्वदेवतामयः भूत्वा पुनर्जन्म न प्राप्नोति; योनीमार्गं परित्यज्य नित्यम् अव्ययम् आप्नोति। यथा पक्वं फलम् वृक्षात् वातेन पतति, तथा रुद्रं नमस्कृत्वा पापं नश्यति। यत्र रुद्रस्य नमः अस्ति, तत्र सर्वकर्मणां फलम् निश्चितम्; अन्यदेवताभ्यः नमस्कारेण तद् फलम् न लभ्यते। तस्मात् योगी त्रिसन्ध्यं महेश्वरं पूजयेत्, दशधा विस्तारं ब्रह्म च, ब्रह्मणो विस्तारैः सह। एवं ध्यानयुक्तः स्वदेहम् त्यक्त्वा शिवसायुज्यं प्राप्नोति, त्रिसन्तानान् उद्धरति।