लिङ्गपुराणम्

तत्र एकदा महर्षिः लिङ्गपुराणे मृत्यु-लक्षणानि विवृत्य कथयति। यः सूर्यं अरिश्मवन्तं वा ज्वलन्तं तेजोयुक्तं पश्यति, तस्य आयुः एकादशमासात् अधिकं न भवति। यः मूत्रं, पुरीषं, सुवर्णं, वा रजतं वामपार्श्वे जाग्रतः स्वप्ने वा पश्यति, स दशमासात् अधिकं न जीवति। यः सुवर्णवर्णं वृक्षं पश्यति, गन्धर्वनगराणि वा, भूतपिशाचान् वा, स नवमासान् जीवति। यदि कश्चित् कारणं विना स्थूलः भवति, अथवा कृशः भवति, स्वभावं विहाय, स अष्टमासान् जीवति। यस्य पादः अग्रे वा पृष्ठे वा छिन्नः भवति, अथवा बालुका-मृद्भागे स्थगितः, स सप्तमासान् जीवति। यदि कौकः, कपोतः, गृध्रः, वा अन्यः मांसभक्षी पक्षी गुप्तः शिरसि उपविशति, स षण्मासात् अधिकं न जीवति। यः काकानां पंक्तिभिः सह याति, अथवा रजःवृष्ट्याः अधः गच्छति, अथवा विकृतं छायां पश्यति, स चतुर्भिः पञ्चभिः वा मासैः जीवति। यदि कश्चित् निर्मले आकाशे विद्युत् पश्यति, दक्षिणदिशि स्थिरां वा, वा जलमध्ये इन्द्रधनुः पश्यति, स त्रिभिः द्वाभ्यां वा मासैः जीवति। यदि कश्चित् जलमध्ये वा दर्पणे वा आत्मनः प्रतिबिम्बं न पश्यति, अथवा शिरःविहीनं आत्मानं पश्यति, स एकमासात् अधिकं न जीवति। यदि शरीरं शवगन्धं वा वसागन्धं प्राप्नोति, मृत्युः समीपं आगच्छति; स अर्धमासात् अधिकं न जीवति। यदि स्नानानन्तरं हृदयम् शुष्कं भवति, अथवा शिरसि धूमः दृश्यते, स दशदिवसात् अधिकं न जीवति। यदि प्राणः विकृतः भवति, प्राणस्थानानि छिन्दति, जलस्पर्शे हर्षं न अनुभवति, मृत्युः समीपः। यदि स्वप्ने दक्षिणदिशि भल्लूकैः वा वानरैः युक्तं रथं आरोहति, गायन् वा नृत्यन्, स मृत्युः समीपं जान्यात्। यदि स्वप्ने कृष्णवस्त्रधारिणी कृष्णा स्त्री गायन्ती वा दक्षिणदिशं नेतुम् आगच्छति, स अपि जीवितं न लभते। यदि स्वप्ने गले छिद्रं पश्यति, वा नग्नं तपस्विनं पश्यति, मृत्युः समीपं जान्यात्। यदि स्वप्ने शिरःपादपर्यन्तं आत्मानं पङ्कसागरं निमज्जन्तं पश्यति, तादृशं स्वप्नं दृष्ट्वा एकदिनं अपि न जीवति। यदि भस्म, अंगार, केश, शुष्कनदी, वा सर्पं पश्यति, स दशरात्रात् अधिकं न जीवति। यदि स्वप्ने कृष्णैः भयङ्करैः शस्त्रधारिभिः पुरुषैः शिलाभिः ताड्यते, स तत्क्षणात् मृत्युम् प्राप्नोति। यदि प्रातःकालं सूर्योदये वा शृगालस्य सम्मुखं हन्यते, मृत्युः तस्य आयुः समाप्तम्। यदि स्नानानन्तरं हृदयम् अत्युत्क्लिष्टं भवति, अथवा दन्ताः कम्पन्ति, तं मृत्युः समीपं जान्यात्। यदि कश्चित् पुनः पुनः कम्पते, रात्रौ वा दिवा, दीपगन्धं न जिघ्रति, मृत्युः समीपः। यदि रात्रौ इन्द्रधनुः पश्यति, दिवा ताराचक्रं वा, वा परस्य नेत्रे आत्मानं न पश्यति, स जीवितं न लभते। यदि कस्यचित् एकं नेत्रं अश्रूयते, कर्णौ पतन्ति, वा नासिका विकृता भवति, जीवितं गतं जान्यात्। यदि जिह्वा कृष्णा कठिना च, मुखं पद्मवद् दृश्यते, गण्डः रक्तव्रणयुक्तः, मृत्युः समीपः। यः मुक्तकेशः हासति, गायति, नृत्यति, दक्षिणदिशं प्रस्थितः, तस्य आयुः समाप्तम्। यस्य रूपं बारं बारं श्वेतं घनं वा श्वेतसरिषपवद् वा सर्वं श्वेतं दृश्यते, मृत्युः समीपः। यदि स्वप्ने उष्ट्रान् वा गर्दभान् उत्तमं रथं युक्तं पश्यति, स अपि जीवितं न लभते, विशेषतः दक्षिणदिशं गच्छति चेत्। यदि द्वौ वा भीषणौ अपशकुनौ एकस्मिन् व्यक्तौ एकत्र भवतः, श्रोत्रे शब्दं न शृणोति, नेत्रे प्रकाशं न पश्यति, तद् महद् लक्षणम्। यदि स्वप्ने गर्ते पतति, द्वारं तिर्यक् भवति, गर्तात् नोत्थति, तस्य आयुः समाप्तम्। यदि मुखं शुष्कं, नाभिः शून्या, मूत्रं अति-तप्तं, स संकटे स्थितः। यदि दिवा वा रात्रौ स्पष्टं हन्यते, हन्तारं न पश्यति, तस्य जीवितं गतम्। यदि स्वप्ने अन्ते अग्निम् प्रविशति, वा स्मृतिं न स्मरति, तस्य आयुः समाप्तम्। यदि स्वप्ने श्वेतवस्त्रं, कृष्णं वा रक्तं पश्यति, मृत्युः समीपः। यदा एतादृशानि लक्षणानि शरीरे प्रकटन्ते, कालः आगतः, तदा विद्वान् दुःखम् मोहं च त्यक्त्वा उदासीनः भवेत्। तदा पूर्वां वा उत्तरां दिशं गच्छेत्, शुद्धे समे स्थिरे एकान्ते जीवजन्तु-रहिते स्थले। उत्तरदिशि वा पूर्वदिशि समाहितः, स्वस्तिकासनस्थः, महेश्वरं नमस्कृत्य, शरीरं शिरः ग्रीवा च समं कृत्वा, इतरत्र न पश्यन्, वायुरहितस्थले दीपवत् स्थिरः भवेत्। पूर्वोत्क्षिप्ते वा उत्तरोत्क्षिप्ते स्थले, शास्त्रज्ञः तत्र साधनं कुर्यात्, कामं संशयं सुखं दुःखं च त्यक्त्वा। मनसा सर्वं संयम्य, शुद्धं ध्यानं नासिकायाम् जिह्वायाम्, नेत्रे स्पर्शे च सततं चिन्तयेत्। श्रोत्रे, मनसि, बुद्धौ, उरःस्थले च तद् धारयेत्, कालं कर्म च अवगम्य, सदा समूहेषु स्थितः।