लिङ्गपुराणम्

सर्वाणि ओषधयः अपि मलदोषेण प्रभाविताः भवन्ति। स्त्रीणां च पुरुषाणां च रागादिदोषैः, ताः ओषधयः अकाले एव छिद्यन्ते, नश्यन्ति, पुनः तेनैव प्रकारेण उत्पद्यन्ते च। अतः यत्नेन रजस्वलां स्त्रीं न सम्बोधयेत्; प्रथमदिने सा चाण्डाल्या इव वर्जनीया, तथा रजस्वला अपि। द्वितीयदिने, हे ब्राह्मणाः, सा ब्रह्मघ्न्याः इव वर्जनीया; तृतीयदिने अर्धेन एव, चतुर्थदिने, हे साधवः, स्नात्वा सा अर्धमासे शुद्धिं प्राप्नोति; तदा शुद्धिः लभ्यते। षोडशदिनेभ्यः आरभ्य स्त्रीणां शौचं मूत्रवत् भवति। यदि रजः पञ्चरात्रं स्थायि भवति, सा तेन अशुचिता अस्पृश्या एव भवति; यदि विंशतिदिनातिरिक्तं तिष्ठति, तदा अशुचिता यथापूर्वं भवति। स्नानं, मार्जनं, गीतं, रोदनं, हास्यं, विहरणं, अभ्यञ्जनं, स्त्री वर्जयेत्; तथा जूयते च, लेपनं च अपि। विशेषतः दिवास्वप्नं, दन्तधावनं, मैथुनं—मानसिकं वाचिकं वा—देवताराधनं च, सा वर्जयेत्। यत्नेन प्रणामं वर्जयेत्; रजस्वलायाः स्पर्शनं सम्भाषणं च वर्जनीयम्। यत्नेन एव वस्त्रपरित्यागं वर्जयेत्; स्नात्वा रजस्वला अन्यं न स्पृशेत्। सूर्यं निरीक्ष्य, ब्रह्मकुशेन अभिमन्त्रितं जलं पिबेत्, वा पञ्चगव्यं, वा केवलं क्षीरं, आत्मशुद्ध्यर्थं। चतुर्थदिने स्त्रियम् उपगमः न कार्यः; यदि उपगच्छेत्, तदा अल्पायुषः, अज्ञः, व्रतनष्टः, पतितः, परदाररतः वा पुत्रः जायते। सा पुत्रं दारिद्र्यसागरे निमग्नं जनयति; पञ्चमे दिने एव नियमानुसारं कन्याकामः उपगच्छेत्। यदि रक्ताधिक्यं भवति, कन्या जायते; शुक्राधिक्ये पुत्रः; समत्वे नपुंसकः; पञ्चमे दिने कन्या एव जायते। षष्ठे दिने, हे भाग्यवन्तः, उपगमात् उत्तमपुत्रमाता भवति; स पुत्रः कीर्तिमान्, पुत्रत्वं दर्शयति। ‘पुम्’ शब्दः नरकं सूचयति, नरकः दुःखरूपः; अतः पुंसत्त्वयुक्तः पुत्रः जायते। सप्तमे दिने कन्याकामी उपगच्छेत्, तदा सा जनयति; अष्टमे दिने सर्वसमृद्धियुक्तं पुत्रं सा जनयति। नवमे दिने कन्याकामी; दशमे दिने सः विद्वान् भवति; एकादशे अपि पूर्ववत् स्त्री जायते। द्वादशे धर्मतत्त्ववित्, वेदस्मृतिप्रवर्तकः जायते; त्रयोदशे मूढा स्त्री, सर्वविपर्यासकारिणी जायते। अतः त्रयोदशे दिने स्त्री न कदापि उपगन्तव्या; चतुर्दशे उपगमे पुत्रमाता भवति। पञ्चदशे सती स्त्री जायते; षोडशे ज्ञानसम्पन्ना। स्त्रीसमागमे वामपार्श्वे वातः प्रवर्तते। तदा मैथुने स्त्री जायते; दक्षिणपार्श्वे तु पुमान् लभ्यते। स्त्रीसमागमे, अनिष्टदोषाभावे, निर्दिष्टे काले, शुद्धः सन् शुद्धां प्रसन्नवदनां स्त्रीं उपगच्छेत्। एवं वानप्रस्थधर्मसंग्रहे मैथुनसम्बन्धे उक्तम्। सर्वेषां प्राणिनां सदाचारः स्मृतः। यः शुद्धः सन् एषं सदाचारं पठति वा शृणोति— वा पापशुद्धैः ब्राह्मणैः यथाविधि शिक्षयति, स ब्रह्मलोकं प्राप्य तत्र ब्रह्मणा सह मोदते। अथ वानप्रस्थानां प्रायश्चित्तं यथोक्तं वक्ष्यामि, यत् शिवेन उक्तं, यत् वानप्रस्थपापशुद्धिकरं। पापं त्रिविधं ज्ञेयम्—वाचा, मनसा, कायेन च; येन इदं जगत् अहर्निशं आच्छादितं भवति। अक्रियायामपि तत् तिष्ठति—इति परमशास्त्रस्य वचनम्। अतः जीवनं यथायोग्यं रक्षितव्यम्। जाग्रतः योगः जायते; योगः हि परं बलम्। मानवेषु योगात् श्रेष्ठतरं किमपि न दृश्यते। अतः ज्ञानविजितमोहः धर्मसम्पन्नः योगं स्तुवन्ति। उभयं परं चापरं दृष्ट्वा धीराः तं परमं पदं प्राप्नुवन्ति। यतीनां यमाश्च नियमाश्च, तेषां प्रत्येकस्य उल्लंघने प्रायश्चित्तं विधीयते। यदि कामात् स्त्रीं उपगच्छेत्, विशेषेण प्रायश्चित्तं कार्यम्। सः सान्तपनं व्रतम् आचरन्, प्राणायामेन युक्तः स्यात्; ततः शिक्षया कृत्स्रं कृत्स्रं च अन्ते, एकाग्रचित्तः, कुर्यात्। पुनः आश्रमं प्रतिगम्य, आलस्यं विना आचरेत्। अनृतं धर्मयुतमपि न प्रवर्तते, इति मुनयः वदन्ति। तथापि तादृशं संयोगं न कर्तव्यम्, भीषणत्वात्। एकाहं रात्रिं च उपवासः, शतं प्राणायामः च निर्दिष्टः। धर्मार्थी, यती वा, महती वा आपदि, अनृतं न कदापि वदेत्, न च चौर्यं कुर्यात्। चौर्याद् उग्रतरं पापं नास्ति, इति शास्त्रस्य वचनम्; चौर्यं हि परमं हिंसारूपं, तादृशी हिंसा परा कथिता। यत् धनं इति कथ्यते, तत् वस्तुतः प्राणिनां बाह्यप्राणः; यः परधनं हरति, सः तस्य प्राणं हरति। एवं कुर्वन्, भ्रष्टचित्तः, स्वधर्मात् पतितः, शोकानन्तरं चान्द्रायणं व्रतम् आचरितव्यं। शास्त्रविहितेन विधिना, एतत् व्रतम् एकवर्षपर्यन्तं भवति; वर्षान्ते पापं क्षपयित्वा, पुनः दृढनिश्चयेन यती धर्ममाचरेत्। सर्वेषां प्राणिनां अहिंसा काये, वाचा, मनसा च आचर्या। यदि यती, अजानन् अपि, पशून् वा कीटान् वा हिंसति, सा हिंसा गण्या।